Η χώρα που πληρώνει τους πολίτες της για να διαβάζουν βιβλία
Μπορεί ένα μικρό οικονομικό κίνητρο να πείσει τους ανθρώπους να αφήσουν το ατελείωτο scrolling και να επιστρέψουν στις σελίδες των βιβλίων; Η Σιγκαπούρη αποφασίζει να το δοκιμάσει.
- 16 ΣΕΠ 2026
Η Σιγκαπούρη έχει βαλθεί να επαναφέρει μια συνήθεια που μοιάζει να χάνεται. Το διάβασμα. Η ασιατική πόλη-κράτος ξεκίνησε αυτόν τον μήνα μια νέα, πενταετή εθνική εκστρατεία για την ενίσχυση της αναγνωστικής κουλτούρας, προσφέροντας μάλιστα μικρές χρηματικές ανταμοιβές στους πολίτες που καταγράφουν τον χρόνο που αφιερώνουν στην ανάγνωση.
Η πρωτοβουλία βασίζεται στη λογική του gamification, δηλαδή στη μετατροπή μιας καθημερινής δραστηριότητας σε παιχνίδι με πόντους και ανταμοιβές. Οι πολίτες καταγράφουν τα λεπτά που διαβάζουν σε ειδική κυβερνητική ιστοσελίδα και συγκεντρώνουν εικονικά νομίσματα, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να εξαργυρώσουν.
Για κάθε συνεδρία ανάγνωσης διάρκειας τουλάχιστον 15 λεπτών, οι χρήστες κερδίζουν 20 εικονικά νομίσματα. Για να λάβουν ένα δολάριο Σιγκαπούρης, περίπου 0,80 δολάρια ΗΠΑ, χρειάζονται 1.000 νομίσματα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ολοκληρώσουν 50 ημέρες ανάγνωσης, καθώς επιτρέπεται η καταγραφή μόνο μίας συνεδρίας ημερησίως.
«Το περιεχόμενο σύντομης διάρκειας μάς βοηθά να παραμένουμε ενημερωμένοι, όμως η ανάγνωση κειμένων μεγαλύτερης έκτασης ενισχύει την προσοχή, την κριτική σκέψη και τη φαντασία», δήλωσε η επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών της Σιγκαπούρης, Melissa Tam. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η δημιουργία μιας κοινωνίας αναγνωστών με περιέργεια, κριτική σκέψη και ικανότητα να ανταποκρίνονται σε έναν ολοένα πιο σύνθετο κόσμο.
Η εκστρατεία ξεκινά σε μια περίοδο κατά την οποία η συγκέντρωση φαίνεται να δοκιμάζεται διεθνώς, ενώ η κατανάλωση σύντομου και επιφανειακού ψηφιακού περιεχομένου αυξάνεται. Ο όρος brain rot, που περιγράφει μια υποτιθέμενη εξασθένηση των γνωστικών ικανοτήτων λόγω υπερβολικής έκθεσης σε ρηχό περιεχόμενο στο διαδίκτυο, έχει πλέον περάσει στο καθημερινό λεξιλόγιο.
Την ίδια στιγμή, το λεγόμενο doomscrolling, δηλαδή η αδιάκοπη περιήγηση σε αρνητικές ή ασήμαντες αναρτήσεις, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη διατήρηση της προσοχής.
Η Σιγκαπούρη καταγράφει ήδη υψηλές επιδόσεις στις διεθνείς αξιολογήσεις αναγνωστικής κατανόησης. Ωστόσο, εκπαιδευτικοί και ειδικοί ανησυχούν ότι οι μαθητές εγκαταλείπουν σταδιακά την απόλαυση του διαβάσματος όσο μεγαλώνουν και αρχίζουν να προετοιμάζονται για σημαντικές εξετάσεις.
«Στην εφηβεία μπορεί να υπάρχει μεγάλη πίεση», εξηγεί ο 32χρονος Isaac Neo, συνιδρυτής μιας λέσχης βιβλίου για άνδρες. «Υπάρχουν σημαντικές εξετάσεις και αρχίζεις να διαβάζεις μόνο όσα πρόκειται να εξεταστούν. Σιγά σιγά, χάνεις τη συνήθεια να διαβάζεις για ευχαρίστηση».
Ο Neo δημιούργησε τη λέσχη το 2025, όταν συνειδητοποίησε ότι, παρά το γεγονός πως η δουλειά του απαιτούσε καθημερινή επαφή με ειδησεογραφικά και τεχνικά κείμενα, είχε να ανοίξει βιβλίο εδώ και χρόνια. Όπως λέει, αρκετά μέλη της λέσχης συμμετέχουν ακριβώς επειδή θέλουν να επιστρέψουν στο διάβασμα. Μάλιστα, πολλοί έχουν αρχίσει να εξερευνούν είδη λογοτεχνίας που δεν θα επέλεγαν στο παρελθόν.
Το πρόγραμμα βρίσκεται σε πιλοτική φάση έως το τέλος της χρονιάς και αναμένεται να εμπλουτιστεί με νέες λειτουργίες, ανάλογα με την ανταπόκριση των χρηστών. Παράλληλα, οι πολίτες μπορούν να συμμετάσχουν σε φιλανθρωπική δράση, με στόχο να συγκεντρωθούν 7,5 εκατομμύρια λεπτά ανάγνωσης και να συγκεντρωθούν έως και 150.000 δολάρια Σιγκαπούρης για κοινωνικούς σκοπούς.
Η πρωτοβουλία, ωστόσο, έχει προκαλέσει συζητήσεις. Μπορούν τα χρήματα να καλλιεργήσουν πραγματική, μακροχρόνια αγάπη για τα βιβλία ή μήπως μετατρέπουν το διάβασμα σε ακόμη μία δραστηριότητα που γίνεται για την ανταμοιβή;
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να διαβάζουν αποκλειστικά για την ίδια τη χαρά της ανάγνωσης. Άλλοι θεωρούν πως, σε μια εποχή υπερβολικών ψηφιακών περισπασμών, κάθε κίνητρο που οδηγεί κάποιον σε ένα βιβλίο είναι καλοδεχούμενο.
Η ψυχολόγος Charissa Ng επισημαίνει, πάντως, ότι τα χρηματικά κίνητρα λειτουργούν καλύτερα σε ανθρώπους που ήδη ενδιαφέρονται κάπως για το διάβασμα. Για όσους δεν έχουν καμία σχετική διάθεση, η οικονομική ανταμοιβή ενδέχεται να μην αρκεί για να δημιουργήσει μια σταθερή, εσωτερική επιθυμία.
Το αν ένα δολάριο μπορεί να ανταγωνιστεί τη ντοπαμίνη των αλγορίθμων μένει να φανεί.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.