Ειδικός εξηγεί σε δύο λεπτά γιατί οι άνθρωποι εθίζονται στις ουσίες
Ένας ειδικός στη μελέτη του εθισμού παραδίδει masterclass, εξηγώντας σε 120 δευτερόλεπτα πως ο εθισμός δεν είναι ασθένεια αλλά «λύση στο πρόβλημα».
- 13 ΟΚΤ 2026
Σε αυτόν τον πλανήτη ζούμε περισσότεροι από 8 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Εκατοντάδες εκατομμύρια αντιμετωπίζουν θέμα εθισμού, είτε είναι σε ουσία (νικοτίνη, αλκοόλ, ναρκωτικά, φάρμακα), είτε συμπεριφορικός (τζόγος, διαδίκτυο κλπ).
Σύγχρονες μελέτες έχουν αποκαλύψει ένα τεράστιο κενό στη θεραπεία, καθώς μόλις 1 στους 12 που πάσχουν από διαταραχή χρήσης ουσιών, λαμβάνει εξειδικευμένη θεραπεία. Στις γυναίκες το ποσοστό είναι ακόμα πιο χαμηλό (περίπου 1/23).
Υπάρχει μια γενετική προδιάθεση κινδύνου για ανάπτυξη εθισμού -που δεν αφορά ένα γονίδιο- και σχετίζεται με το 40 έως 60% των περιπτώσεων, με το περιβάλλον να κρίνει αν η γενετική ευπάθεια θα εκδηλωθεί ή όχι.
Τι εννοώ όταν λέω περιβάλλον; Αν για παράδειγμα, υποστούμε κάποιο παιδικό τραύμα ή παιδικό στρες. Ή αν υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε ουσίες ή κοινωνικά πρότυπα. Επίσης, παίζει ρόλο αν έχουμε άγχος, κατάθλιψη ή ΔΕΠΥ, διαταραχές που οδηγούν σε εθιστικές συμπεριφορές, ως μηχανισμό “αυτοθεραπείας”.
Το παιδικό τραύμα σε πρώτο πλάνο
Ο Δρ Gabor Mate είναι παγκοσμίου φήμης ειδικός του εθισμού, πρωτοπόρος στην έρευνα για το παιδικό τραύμα, το στρες και τη σύνδεση του μυαλού με το σώμα. Έχει γράψει και πολλά σχετικά βιβλία που έχουν γίνει best sellers, σε όλον τον κόσμο.
Στο επίκεντρο των πεποιθήσεων του είναι η ιδέα πως τα ανθρώπινα όντα αποτελούν ένα αχώριστο σύστημα νου και σώματος. Ως εκ τούτου, οι σωματικές ασθένειες, τα προβλήματα ψυχικής υγείας και ο εθισμός είναι κυρίως εκδηλώσεις άλυτου παιδικού τραύματος και τοξικής πολιτισμικής εξαρτημένης συμπεριφοράς. Όχι μεμονωμένα βιολογικά ελαττώματα.
Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όσων πιστεύει, από τη συζήτηση του με τον Δρ Brian Pennie, ο οποίος για χρόνια ήταν εξαρτημένος από την ηρωίνη. Σε δυο λεπτά, ο Δρ Mate εξηγεί το λόγο που εθιζόμαστε σε ουσίες ή συμπεριφορές.
Πες μας τι έκανε η ηρωίνη για σένα.
«Μουδιάζει εντελώς την αναστάτωση και ηρεμεί το μυαλό. Όλα μαλακώνουν. Έτσι θα το εξηγούσα».
Μιλάς για μια ζεστασιά.
«Ναι».
Ζεστασιά και ασφάλεια.
«Ναι. Σαν μια κουβέρτα».
Άρα ο εθισμός δεν ήταν το πρόβλημά σου. Το πρόβλημά σου ήταν η έλλειψη ασφάλειας, η έλλειψη εσωτερικής ζεστασιάς, η έλλειψη αίσθησης του ανήκειν. Η έλλειψη ηρεμίας. Το πρώτο μου σημείο λοιπόν, για τον εθισμό είναι ότι δεν είναι ένα πρωταρχικό πρόβλημα. Δεν είναι ασθένεια. Στην πραγματικότητα, είναι μια λύση σε ένα πρόβλημα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια είναι τα προβλήματα που προέρχονται από το ποτό των γονιών σου και τον τρόμο σου; Καθόσουν εκεί στο παράθυρο, ενώ τα αδέρφια σου κοιμόντουσαν, περιμένοντας τους γονείς σου να γυρίσουν σπίτι με το αυτοκίνητο, ελπίζοντας ότι θα γυρίσουν ζωντανοί, γιατί ήξερες πως θα έπιναν. Αυτός ο φόβος ήταν τόσο τρομερός. Επιτρέψτε μου να σε ρωτήσω κάτι: με ποιον μιλούσες για αυτά τα συναισθήματα;
«Με κανέναν».
Ακριβώς. Αυτό μας δίνει το μήνυμα “αυτό το παιδί είναι εντελώς μόνο του”. Είσαι μόνος σου. Και αυτό δημιουργεί κρύο, άγχος, φόβο. Και μετά έρχεται το οπιοειδές και σου λέει “όχι, Μπράιαν, Είσαι ασφαλής. Έχεις ζεστασιά”. Όπως ο γονέας και το βρέφος που κοιτάζονται στα μάτια και νιώθουν πραγματικά συνδεδεμένοι. Και οι δύο έχουν ενδορφίνες, φυσικά οπιοειδή που ρέουν στον εγκέφαλό τους.
Όταν λοιπόν εμφανίστηκε αργότερα το οπιοειδές, η μεθαδόνη ή η ηρωίνη που πήρες, σου έδωσαν αυτό που έπρεπε να είχες αποκτήσει εξαρχής.
«Το συναίσθημα που χρειαζόμουν».
Ναι. Αυτό είναι το μεγαλύτερο τραύμα σου: το πόσο μόνος σου ήσουν. Άρα, ο πόνος και ο φόβος δεν είναι το τραύμα από μόνα τους. Είναι το να είσαι μόνος με αυτό που δημιουργεί το τραύμα.
«Ποτέ δεν το έχω δει έτσι πριν. Αυτό είναι στην πραγματικότητα “βγάζει” νόημα και είναι αρκετά βαρύ».
Είναι δύσκολο και να το ακούς.
Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.