Ο Lula έγραψε ιστορία και έσωσε για δεύτερη φορά τη δημοκρατία της Βραζιλίας
Οι Βραζιλιάνοι γύρισαν ξανά την πλάτη στη δεξιά, χαρίζοντας στον Lula da Silva μια ιστορική νίκη στις προεδρικές εκλογές της Βραζιλίας, απέναντι στον Flávio Bolsonaro. Πώς ο 80χρονος Κεντροαριστερός γύρισε μια εκλογή που έμοιαζε χαμένη.
- 26 ΟΚΤ 2026
Από την επιστροφή της δημοκρατίας στη Βραζιλία, στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, κανένας υποψήφιος που έχασε στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών δεν κατάφερε να κερδίσει τον δεύτερο, και κατ’ επέκταση, την προεδρία. Το έκανε το βράδυ της Κυριακής (25/10) ο Luíz Inácio Lula da Silva, ο οποίος επικράτησε του ακροδεξιού Flávio Bolsonaro, εξασφαλίζοντας μια ιστορική, τέταρτη -μη συνεχόμενη- θητεία στην προεδρία της μεγαλύτερης χώρας της Λατινικής Αμερικής.
Με καταμετρημένο το σύνολο των ψήφων, το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της Βραζιλίας επικύρωσε τη νίκη του Lula με ποσοστό 51,79% έναντι 48,21% του Flávio Bolsonaro, μια διαφορά περίπου 4,3 εκατομμυρίων ψήφων. Αν και οριακή, η ετυμηγορία των 159 εκατομμυρίων ψηφοφόρων ήταν σαφής, με τον ίδιο τον Lula να περιγράφει το αποτέλεσμα ως «ήττα του αρνητισμού».
Για τον ηγέτη του εθνοσυντηρητικού Φιλελεύθερου Κόμματος, πάντως, η βραδιά εξελίχθηκε πολύ διαφορετικά απ’ ό,τι περίμενε. Αντί για μία θριαμβευτική νικητήρια ομιλία που ήλπιζε πως θα εκφωνήσει, δεδομένης και της φόρας που του είχε δώσει η νίκη του στον πρώτο γύρο, ο 44χρονος γερουσιαστής εμφανίστηκε φανερά οργισμένος, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ακατανόητο» και ανακοίνωσε ότι η νομική ομάδα του θα επιδιώξει την ακύρωσή του.
Η βασική του ένσταση αφορά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να παρατείνει κατά δύο ώρες την ψηφοφορία.
Η παράταση που δόθηκε πράγματι ήταν ασυνήθιστη, όμως είχε ζητηθεί επίσημα και από τα δύο επιτελεία. Η ομάδα του Lula υποστήριξε ότι οι ψηφοφόροι στο Σάο Πάολο και στη Μπαΐα δεν μπορούσαν να φτάσουν στα εκλογικά τμήματα λόγω έλλειψης λεωφορείων, ενώ και ο ίδιος ο Bolsonaro ζήτησε να παραμείνουν ανοιχτά τα εκλογικά τμήματα για περισσότερο χρόνο σε περιοχές που είχαν πληγεί από έντονες βροχοπτώσεις.
Πολιτικοί και νομικοί αναλυτές, πάντως, εκτιμούν ότι οι πιθανότητες ακύρωσης των εκλογών είναι πράγματι ελάχιστες, ενώ καμία προεδρική εκλογή στη Βραζιλία δεν έχει ακυρωθεί ποτέ.
Στην πρώτη του εμφάνιση μπροστά στους υποστηρικτές του που είχαν συγκεντρωθεί για να πανηγυρίσουν τη νίκη του, η φωνή του Lula ήταν ήδη βραχνή. «Οι λαιμοί μας πονάνε», είπε και έδωσε σχεδόν αμέσως τον λόγο στον αντιπρόεδρό του, Geraldo Alckmin.
«Για δεύτερη φορά έσωσες τη δημοκρατία της Βραζιλίας», του είπε ο Alckmin. Η πρώτη ήταν το 2022, όταν ο Lula νίκησε τον Jair Bolsonaro στις προεδρικές εκλογές εκείνης της χρονιάς. Και τότε ο Bolsonaro αρνήθηκε να αποδεχθεί την ήττα του και στη συνέχεια καταδικάστηκε σε 27 χρόνια φυλάκισης για απόπειρα πραξικοπήματος, τα οποία εκτίει υπό κατ’ οίκον περιορισμό.
Όταν πήρε ξανά τον λόγο, ο Lula ευχαρίστησε όσους εργάστηκαν για την επανεκλογή του και φυσικά τον βραζιλιάνικο λαό και κυρίως τους νέους, οι οποίοι, όπως είπε, «βγήκαν στους δρόμους για να υπερασπιστούν τη βραζιλιάνικη δημοκρατία».
«Ο κόσμος ψήφισε επειδή καταφέραμε να τους πείσουμε ότι η ψήφος ήταν σημαντική για την κυριαρχία της χώρας μας», είπε, χαρακτηρίζοντας αυτές τις εκλογές «ήττα της αρνητικότητας και των ψεμάτων».
Πώς ο Lula «γύρισε» μια εκλογή που έμοιαζε χαμένη
«Ο μπολσοναρισμός είναι ένα ακροδεξιό κίνημα που έχει ριζώσει βαθιά στην βραζιλιάνικη κοινωνία», είχε πει νωρίτερα αυτό τον μήνα ο Bernardo Mello Franco, πολιτικός αρθρογράφος της εφημερίδας O Globo του Ρίο, επισημαίνοντας ότι σε αυτό έχουν συμβάλει μια σειρά από κοινωνικές αλλαγές.
Ο ευαγγελικός χριστιανισμός έχει εξαπλωθεί σημαντικά σε ολόκληρη Βραζιλία τις τελευταίες δεκαετίες, με ηγέτες των εκκλησιών να στηρίζουν τις κοινωνικά συντηρητικές πολιτικές που προωθούν τόσο ο καταδικασμένος πρώην πρόεδρος Jair Bolsonaro όσο και ο γιος του και πολιτικός αντίπαλος του Lula σε αυτές τις εκλογές, Flávio.
Ένθερμος υποστηρικτής της οπλοκατοχής, ο Flávio Bolsonaro, εκμεταλλεύτηκε την απογοήτευση των ψηφοφόρων για τα διαχρονικά υψηλά επίπεδα εγκληματικότητας και βίας στις πόλεις. Παρά το γεγονός ότι δραστηριοποιείται στην πολιτική σκηνή της Βραζιλίας εδώ και δεκαετίες, κατάφερε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως αντισυστημικό outsider, χρησιμοποιώντας τα social media πολύ πιο αποτελεσματικά από τον αντίπαλό του.
Κάποιοι πιστεύουν ότι ο Bolsonaro είχε μια επιπλέον ώθηση: περίπου 12 οργανώσεις παρακολούθησης και ερευνητικές ομάδες δημοσίευσαν εκθέσεις στις οποίες υποστήριζαν ότι η Meta ενδέχεται να ευνόησε την προεκλογική εκστρατεία του. Η υπόθεση πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν το εκλογικό δικαστήριο της Βραζιλίας διέταξε την εταιρεία να μην επιφυλάσσει «άνιση μεταχείριση» στους δύο υποψηφίους. Η Meta απέρριψε τις καταγγελίες ως «ψευδείς και αβάσιμες».
Ο πρώτος γύρος, όμως, λειτούργησε σαν καμπανάκι για το στρατόπεδο του Lula. Η αποχή είχε φτάσει στο ιστορικό 21% και ήταν μεγαλύτερη σε ομάδες που παραδοσιακά τον στηρίζουν περισσότερο, όπως οι ψηφοφόροι χαμηλότερων εισοδημάτων. Από εκεί και πέρα, η λέξη-κλειδί έγινε μία: κινητοποίηση.
Εκατομμύρια άνθρωποι μπήκαν σε ένα κανάλι στο WhatsApp με την ονομασία «Ο στρατός του Lula», το οποίο έστελνε καθημερινά οδηγίες για το πώς να κάνουν το περιεχόμενο να γίνει viral. Ο 80χρονος απερχόμενος πρόεδρος, ο οποίος απέκτησε το πρώτο του smartphone μόλις τις τελευταίες ημέρες, άρχισε να δημοσιεύει στο Instagram και στο TikTok και κατάφερε, για πρώτη φορά, να ξεπεράσει τον Bolsonaro σε ψηφιακή απήχηση.
Στο μεταξύ, η προεκλογική εκστρατεία του Bolsonaro επλήγη από μία σειρά σκανδάλων. Ένα από αυτά, ανέδειξε το βραζιλιάνικο περιοδικό Piauí, ισχυριζόμενο ότι ενώ η πανδημία του κορονοϊού βρισκόταν στο πικ της, ο Flávio Bolsonaro συμμετείχε σε πάρτι πάνω σε σκάφος μαζί με σεξεργάτριες και εκπροσώπους της βιομηχανίας εμβολίων που ήλπιζαν να συνάψουν συμφωνίες με την κυβέρνηση του πατέρα του.
Καθώς άρχισε να ενισχύεται η εκτίμηση ότι μια ανατροπή ίσως ήταν τελικά εφικτή, σε συγκέντρωση περίπου ενός εκατομμυρίου ανθρώπων στην παραλία Copacabana του Ρίο το Σάββατο, ακτιβιστές ξεδίπλωσαν ένα τεράστιο κιτρινοπράσινο πανό που έγραφε: «Θα το γυρίσουμε!»
Και αυτό ακριβώς έκαναν.
Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει τώρα ο Lula
Παρά τη νίκη του, ο Lula βρίσκεται αντιμέτωπος με μία διχασμένη Βραζιλία, ένα εχθρικό Κογκρέσο, αδύναμα δημόσια οικονομικά και μία απειλή που φέρει τη σφραγίδα του Donald Trump.
Όπως και στην τρέχουσα θητεία του, ο Lula δεν θα διαθέτει πλειοψηφία στο Κογκρέσο, στο οποίο κυριαρχούν οι συντηρητικοί, κάτι που θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το νομοθετικό του πρόγραμμα. Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Bolsonaro και οι σύμμαχοί του ενδέχεται να ελέγχουν περισσότερες από 280 από τις 513 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και έως και 50 από τις συνολικά 81 έδρες της Γερουσίας, γεγονός που θα μπορούσε να δώσει στην αντιπολίτευση την πλειοψηφία και στα δύο σώματα.
Οι οικονομικές πιέσεις αποτελούν μια άλλη σημαντική πρόκληση. Το δημόσιο χρέος της Βραζιλίας έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% για το επόμενο έτος.
Επιπλέον, ο Lula πρέπει να βρεθεί αντιμέτωπος με τα ζητήματα της ασφάλειας και του χρέους των νοικοκυριών, δύο θέματα που συνέβαλαν στο να γίνουν οι εκλογές ανταγωνιστικές.
Η ηλικία του προέδρου εγείρει περαιτέρω ερωτήματα σχετικά με το μέλλον του Κόμματος των Εργαζομένων (PT) και το ποιος θα αντικαταστήσει τον μακροχρόνιο ηγέτη.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.