O Trump απειλεί να γίνει “Mr. Veto” και ετοιμάζεται να παίξει το τελευταίο του χαρτί
Ο Donald Trump, παρότι έχασε τον έλεγχο του Κογκρέσου, διατηρεί τη δυνατότητα να μπλοκάρει νομοσχέδια μέσω του προεδρικού βέτο. Τι είναι και πόση εξουσία του δίνει.
- 10 ΝΟΕ 2026
Ο Donald Trump έχασε το Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και ενώ τα πράγματα έδειχναν να κυλάνε ανέλπιστα ομαλά και τον ίδιο να δηλώνει ότι θα αποδεχόταν την ιστορική νίκη των Δημοκρατικών, γρήγορα τα πράγματα πήραν άλλη τροπή και πλέον ο ίδιος δεν σκοπεύει να τους αφήσει να κυβερνήσουν ανενόχλητοι.
Μία ημέρα μετά τις εκλογές και καθώς διαφαινόταν η έκταση της ήττας του ρεπουμπλικανικού κόμματος, ο Αμερικανός πρόεδρος δημοσίευσε στον λογαριασμό του στο Truth Social μια φωτογραφία ενός κόκκινου καπέλου, στο οποίο εμφανιζόταν μόνο η λέξη «Veto», ενώ μία εβδομάδα μετά τις εκλογές επέστρεψε σε ένα γνώριμο για εκείνον αφήγημα, επαναφέροντας, χωρίς καμία απόδειξη, τους ισχυρισμούς του περί νοθείας.
Τα περί βέτο δεν ήταν η αυθόρμητη αντίδρασή του στην εκλογική ήττα, καθώς ο ίδιος είχε κάνει γνωστές τις προθέσεις του, πριν ακόμα καλά καλά ανοίξουν οι κάλπες.
Σε συνέντευξή του στο podcast Pod Force One της New York Post, αποσπάσματα της οποίας δημοσιοποιήθηκαν την Κυριακή 1 Νοεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε περιγράψει πώς σκόπευε να αντιμετωπίσει ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών.
«Υποθέτω ότι θα γίνω ο Mr. Veto», είχε πει χαρακτηριστικά, εννοώντας ότι κάθε φορά που τίθεται προς ψήφιση μία πρόταση νομοσχεδίου εκείνος θα το απορρίπτει, κι αυτό θα γίνεται για 1-2 μήνες, μέχρι που οι δύο πλευρές θα καταλήγουν σε συμβιβασμούς.
Η απώλεια του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα πλήγματα που έχει δεχθεί πολιτικά ο Trump, καθώς η δυνατότητά του να προωθήσει τη νομοθετική του ατζέντα για το υπόλοιπο της θητείας του, περιορίζεται σημαντικά.
Ο Λευκός Οίκος προετοιμαζόταν εδώ και μήνες για το ενδεχόμενο να περάσει το Κογκρέσο στα χέρια των Δημοκρατικών και αναμένεται να αξιοποιήσει τις εκτελεστικές εξουσίες του προέδρου, προκειμένου να συνεχίσει να εφαρμόζει την πολιτική του Trump σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, οι δασμοί, το κόστος στέγασης και οι ομοσπονδιακές δαπάνες.
Πόση δύναμη έχει, όμως, στην πράξη το προεδρικό βέτο; Πόσες φορές έχουν χρησιμοποιήσει οι Αμερικανοί πρόεδροι το συγκεκριμένο «όπλο» και πόσο συχνά κατάφερε το Κογκρέσο να το εξουδετερώσει;
Τι είναι το βέτο;
Παρά το γεγονός ότι οι Δημοκρατικοί κέρδισαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων, ο Trump διατηρεί το δικαίωμα άσκησης βέτο, όπως και ευρείες εκτελεστικές εξουσίες, τις οποίες σκοπεύει να αξιοποιήσει, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα των αντιπάλων του να θεσπίσουν σημαντική νομοθεσία.
Σύμφωνα με το Άρθρο Ι, Τμήμα 7 του αμερικανικού Συντάγματος, ο πρόεδρος έχει τη δυνατότητα να ασκήσει βέτο σε νομοσχέδια που έχουν εγκριθεί από το Κογκρέσο, πριν αυτά τεθούν σε ισχύ. Το Κογκρέσο μπορεί να παρακάμψει το βέτο, αλλά για να το πετύχει απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα.
Το βέτο δεν επιτρέπει στον πρόεδρο να αλλάξει το περιεχόμενο ενός νομοσχεδίου, ωστόσο, ακόμη και η απειλή άσκησής του μπορεί να επηρεάσει τη διαμόρφωση ενός νομοσχεδίου, προτού αυτό κατατεθεί προς ψήφιση.
Υπάρχει επίσης το λεγόμενο pocket veto (σιωπηρό βέτο), το οποίο εφαρμόζεται όταν ο πρόεδρος δεν υπογράψει ένα νομοσχέδιο εντός 10 ημερών από τη στιγμή που του διαβιβάζεται από το Κογκρέσο. Εάν στο μεταξύ το Κογκρέσο έχει διακόψει τις εργασίες του με τρόπο που εμποδίζει την επιστροφή του νομοσχεδίου, αυτό ουσιαστικά καταργείται. Αυτός ο τύπος βέτο είναι ιδιαίτερα ισχυρός, καθώς το Κογκρέσο δεν μπορεί να το παρακάμψει, δεδομένου ότι δεν έχει τη δυνατότητα να ψηφίσει όσο βρίσκεται σε διακοπή εργασιών.
Μπορούν οι Δημοκρατικοί να παρακάμψουν τα βέτο του Trump;
Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για τους Δημοκρατικούς, καθώς μπορεί οι ενδιάμεσες εκλογές να τους έδωσαν τον έλεγχο του Κογκρέσου, ωστόσο η κοινοβουλευτική υπεροχή δεν αρκεί από μόνη της για να ξεπεράσουν τις αντιρρήσεις του Λευκού Οίκου.
Μέχρι στιγμής, οι Δημοκρατικοί έχουν εξασφαλίσει 54 έδρες στην επόμενη Γερουσία και προηγούνται σε δύο σφιχτές αναμετρήσεις στο Μισισιπή και την Αλάσκα, των οποίων τα αποτελέσματα δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί, ενώ στη Βουλή των Αντιπροσώπων, σύμφωνα με το AP, έχουν κερδίσει 254 έδρες, ενώ εκκρεμούν ακόμη τα αποτελέσματα αρκετών εκλογικών αναμετρήσεων.
Καμία από τις δύο πλειοψηφίες δεν θα είναι όμως αρκετά μεγάλη ώστε να ξεπεράσει το όριο των δύο τρίτων που θα χρειαστούν οι Δημοκρατικοί για να αναιρέσουν μόνοι τους ένα προεδρικό βέτο, δηλαδή 290 ψήφους στη Βουλή και 67 στη Γερουσία, εφόσον συμμετέχουν όλα τα μέλη στις ψηφοφορίες. Βάσει εκτιμήσεων για 259 έδρες στη Βουλή και 54 στη Γερουσία από τον Ιανουάριο του 2027, θα χρειάζονταν την υποστήριξη τουλάχιστον 31 Ρεπουμπλικανών βουλευτών και 13 Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών για να το πετύχουν.
Ο Trump το γνωρίζει αυτό καλά και έχει αφήσει να εννοηθεί ότι σκοπεύει να εμποδίσει την εφαρμογή σημαντικού μέρους της νομοθετικής ατζέντας των Δημοκρατικών, χρησιμοποιώντας την εξουσία του χωρίς περιορισμούς.
Έχει ασκήσει ο Trump βέτο στο παρελθόν;
Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Donald Trump άσκησε 10 φορές το δικαίωμα του βέτο και μόνο ένα από τα αυτά ακυρώθηκε από το Κογκρέσο, ενώ μέχρι στιγμής, κατά τη δεύτερη θητεία του, το έχει ασκήσει δύο φορές. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Biden ασκήθηκαν 13 βέτο, ενώ κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του Barack Obama, ασκήθηκαν 12.
Η ιστορία δείχνει ότι το προεδρικό βέτο κάθε άλλο παρά ασυνήθιστο εργαλείο είναι στην αμερικανική πολιτική. Από το 1789 μέχρι σήμερα, οι πρόεδροι των ΗΠΑ έχουν ασκήσει συνολικά 2.599 βέτο. Από αυτά, το Κογκρέσο έχει καταφέρει να ανατρέψει μόλις 112.
Τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους, ο Αμερικανός πρόεδρος άσκησε βέτο σε δύο νομοσχέδια που είχαν εγκριθεί από το Κογκρέσο με τη στήριξη και των δύο κομμάτων· το πρώτο αποσκοπούσε στη μείωση του ποσού που κατέβαλαν οι κοινότητες του Κολοράντο για έναν νέο αγωγό ύδρευσης, ο οποίος είχε προταθεί από τη βουλευτή Lauren Boebert, σύμμαχο του Trump και φανατική του κινήματος MAGA, και το δεύτερο αφορούσε ένα έργο αντιπλημμυρικής προστασίας στη Φλόριντα, το οποίο θα έδινε στη φυλή των ιθαγενών Αμερικανών Miccosukee μεγαλύτερο έλεγχο επί των εδαφών της.
Όμως, ο Trump υποστήριξε ότι η φυλή είχε επιδιώξει ενεργά να παρεμποδίσει τις λογικές μεταναστευτικές πολιτικές που ο αμερικανικός λαός ψήφισε αποφασιστικά όταν εκλέχθηκε ο ίδιος.
Η φυλή Miccosukee ήταν μεταξύ εκείνων που είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη κατά της κυβέρνησης Trump σχετικά με ένα κέντρο κράτησης μεταναστών που είχε κατασκευαστεί στην περιοχή Έβεργκλεϊντς και έγινε γνωστό ως «Alligator Alcatraz». Το κέντρο πλέον έχει κλείσει.
Κατά το παρελθόν, ο Donald Trump έχει επικαλεστεί καταστάσεις εθνικής έκτακτης ανάγκης για να διευρύνει τη δυνατότητά του να ενεργεί και να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς την ψήφιση νέων νόμων.
Το Κογκρέσο μπορεί να ψηφίσει υπέρ του τερματισμού αυτών των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, αλλά ο Trump θα μπορούσε να ασκήσει βέτο σε μια τέτοια απόφαση, υποχρεώνοντας το Κογκρέσο να συγκεντρώσει την πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα για να την ανατρέψει.
Μπορεί το βέτο να οδηγήσει Trump και Δημοκρατικούς σε συμβιβασμό;
Κατά τη διάρκεια και των δύο προεδρικών θητειών του, ο Donald Trump δεν έχει δείξει ιδιαίτερη προθυμία να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για πολλές από τις βασικές πολιτικές του.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο εξαιρετικά αντιδημοφιλής πόλεμος στο Ιράν, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με τη δολοφονία του Ayatollah Ali Khamenei και που σε μεγάλο βαθμό ευθύνεται και για την ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές.
Ωστόσο, σε συνέντευξή του στους New York Times την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, εμφανίστηκε πρόθυμος όχι μόνο να αποδεχτεί τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών αλλά και να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς. Μάλιστα, είπε πως ανυπομονεί και όταν συμβεί αυτό, θα έρθουν πιθανότατα και οι λύσεις.
Βέβαια, για να επιτευχθεί οποιαδήποτε σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία, ο Trump και οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να καταλήξουν σε συμβιβασμό.
Κάτι αντίστοιχο έχει συμβεί και στο παρελθόν. Τη χρονιά 1995-96, ο τότε Δημοκρατικός Πρόεδρος Bill Clinton αναγκάστηκε να διαπραγματευτεί με τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, που ελέγχονταν από τους Ρεπουμπλικάνους, προκειμένου να εγκριθεί ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός.
Ο Clinton άσκησε βέτο στο αρχικό νομοσχέδιο των Ρεπουμπλικάνων τον Δεκέμβριο του 1995, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει αναστολή λειτουργίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης (government shutdown) για σχεδόν έναν μήνα.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων οδήγησαν τελικά στον Νόμο για τον Ισοσκελισμένο Προϋπολογισμό του 1997, ο οποίος περιλάμβανε συμβιβασμούς και από τις δύο πλευρές όσον αφορά τη φορολογία και τις περικοπές δημόσιων δαπανών.
Αλλά, ο Donald Trump δεν είναι Bill Clinton και σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, πιθανότατα θα συνεχίσει να κυβερνά όπως έκανε πάντα – χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
«Τα τελευταία δύο χρόνια, ο πρόεδρος Trump ουσιαστικά αγνόησε το Κογκρέσο και προσπάθησε να πετύχει όσο το δυνατόν περισσότερα μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και της εκτελεστικής εξουσίας», δήλωσε ο Nathan Gonzales, συντάκτης στο Inside Elections. «Πιστεύω ότι θα συνεχίσει να το κάνει μόνο αν υπάρχουν δημοκρατικές πλειοψηφίες».
Η Δρ. Rebecca Stone, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας των ΗΠΑ στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ, δήλωσε στον Independent ότι το πολιτικό αδιέξοδο που προκαλείται από τα συνεχή βέτο θα μπορούσε τελικά να βλάψει τις πιθανότητες των Ρεπουμπλικάνων στις επόμενες προεδρικές εκλογές.
«Σε αντίθεση με τον Trump, τα υπόλοιπα μέλη του κόμματός του θα κατέβουν ξανά σε εκλογές σε δύο χρόνια και μετά το “μπλε τσουνάμι“, δεν θα μπορούν να αντέξουν ένα πολιτικό τοπίο στο οποίο τίποτα δεν έχει αλλάξει», εξήγησε και πρόσθεσε: «Μια διακομματική προσπάθεια για να ξαναμπεί η χώρα σε τροχιά θα είχε πιθανότατα θετική απήχηση στους μετριοπαθείς ψηφοφόρους, ενώ το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενδέχεται να θεωρήσει ότι μια αποφασιστική αποδοκιμασία του ηγέτη του είναι ακριβώς η ώθηση που χρειάζεται».
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.