Σερβίρει όντως το Instagram αντισημιτικό περιεχόμενο;
Νέα έκθεση αναφέρει πως ο αντισημιτισμός έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας στο Instagram, μετά την απόφαση της Meta να περιορίσει τον έλεγχο του περιεχομένου στη δημοφιλή πλατφόρμα.
- 17 ΝΟΕ 2026
Θυμήσου όλες εκείνες τις φορές που έχεις σκεφτεί κρατώντας το τηλέφωνό σου και ψάχνοντας στο Instagram να βρεις εναγωνίως ένα reel ή κάποιο meme που μίλησε στην ψυχή σου τις προηγούμενες ημέρες και τώρα έχει χαθεί στα βάθη του αλγορίθμου, ότι αν πεις τι ψάχνεις μπορεί και σε ακούσει και να στο εμφανίσει με το επόμενο ριφρές.
Γελάμε συνήθως αντί να τρομάζουμε, αντιλαμβανόμενοι πόσο καλά φαίνεται να μας ξέρει. Ένα βίντεο με συνταγές φέρνει άλλα δέκα, γάτες, σκύλοι και λάμα παίζουν ξύλο, ληστεύουν και πυροβολούν και ένα ζευγάρι παπούτσια που είχες ψάξει κάποια στιγμή το βλέπεις να το φοράνε τόσοι πολλοί που στο τέλος δεν το θες πια.
Όση δύναμη έχει ο αλγόριθμος άλλο τόσο ταλέντο δεν έχει στο να ξεχωρίζει το αθώο από το επικίνδυνο περιεχόμενο. Ειδικά, όταν το τελευταίο περιλαμβάνει αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας, ρητορική μίσους και βίντεο κατασκευασμένα με τεχνητή νοημοσύνη.
Αυτό ακριβώς εξετάζει η νέα έκθεση του Nexus Project, μιας ερευνητικής ομάδας για τον αντισημιτισμό, σύμφωνα με την οποία μεγάλο μέρος του αντισημιτικού περιεχομένου που κυκλοφορεί στο Instagram έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα είναι ένας ιδιαίτερα επικίνδυνος συνδυασμός: από τη μία, τα εργαλεία ΑΙ καθιστούν γρήγορη και εύκολη τη δημιουργία περιεχομένου που παρουσιάζει τους Εβραίους υπό ένα δυσφημιστικό πρίσμα, και από την άλλη, η ελλιπής εποπτεία της πλατφόρμας επιτρέπει την άνθηση αυτού του υλικού, όπως και αντισημιτικών θεωριών συνωμοσίας και άλλου μισαλλόδοξου περιεχομένου.
Το περιεχόμενο αυτό προωθείται και διαδίδεται στη συνέχεια από τους ίδιους τους αλγόριθμους προτάσεων της Meta, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι χρήστες του Instagram που έχουν αλληλεπιδράσει σε αυτό να βλέπουν όλο και περισσότερες αντίστοιχες δημοσιεύσεις.
«Η κλίμακα και ο πιθανός αντίκτυπος αυτής της αλλαγής δεν μπορούν να υπερεκτιμηθούν. Ενώ εταιρείες κοινωνικών μέσων όπως η Meta ήταν πάντα επιεικείς στην επιβολή μέτρων κατά του περιεχομένου μίσους, οι πρόσφατες αλλαγές έχουν μεταμορφώσει το τοπίο», αναφέρεται στην έκθεση.
Ως σημείο καμπής στην εξάπλωση του αντισημιτικού περιεχομένου, οι ερευνητές προσδιορίζουν τον Ιανουάριο του 2025, όταν η Meta ανακοίνωσε ότι περιορίζει τους μηχανισμούς ελέγχου περιεχομένου, τερματίζοντας τη συνεργασία της με ανεξάρτητους οργανισμούς ελέγχου γεγονότων και στρεφόμενη προς ένα μοντέλο που βασίζεται περισσότερο στη συμμετοχή των ίδιων των χρηστών.
Με το σλόγκαν «περισσότερη ελευθερία έκφρασης και λιγότερα λάθη», η Meta υποστήριξε ότι οι προσπάθειές της για τον έλεγχο του περιεχομένου είχαν «υπερβεί τα όρια» και είχαν οδηγήσει σε υπερβολική λογοκρισία «αβλαβούς περιεχομένου».
Η ριζική αυτή αλλαγή οδήγησε σε μια πολύ πιο απαθή προσέγγιση όσον αφορά την ασφάλεια της πλατφόρμας, η οποία επέβαλε στους χρήστες το βαρύ φορτίο να εντοπίζουν και να περιορίζουν επιβλαβές περιεχόμενο, όπως ρητορική μίσους, υλικό κακοποίησης και παραπληροφόρηση. Βέβαια, η ίδια η Meta συχνά δεν καταφέρνει να αφαιρέσει το εκάστοτε κακοποιητικό περιεχόμενο ακόμη κι όταν αυτό έχει καταγγελθεί από τους χρήστες.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Nexus Project άνοιξε καινούργιους λογαριασμούς στο Instagram, προκειμένου να ελέγξει πώς θα ανταποκρινόταν η πλατφόρμα σε αναζητήσεις περιεχομένου σχετικού με τον εβραϊκό λαό. Σε μία περίπτωση, σε έναν νέο λογαριασμό, το πρώτο αποτέλεσμα για τον όρο «συναγωγή» ήταν ένας ραβίνος τεχνητής νοημοσύνης που καλωσορίζει τον Αντίχριστο, με πάνω από ένα εκατομμύριο προβολές.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε λιγότερο από μία ώρα, σχεδόν κάθε ανάρτηση στην αρχική σελίδα του νέου λογαριασμού είχε αντισημιτικό χαρακτήρα, με πάνω από το μισό αυτού του περιεχομένου να προέρχεται από επαληθευμένους λογαριασμούς.
«Μετά από λιγότερο από μία ώρα παρακολούθησης μιας σειράς αντισημιτικών Reels σχεδόν ολόκληρο το feed μας ήταν αφιερωμένο σε αντισημιτικό περιεχόμενο με μηνύματα όπως “Οι Εβραίοι ξεκίνησαν το LGBTQ” και ένα βίντεο που έλεγε στους χρήστες: “Ήρθε η ώρα να ξυπνήσετε, GOYIM”», αναφέρει η έκθεση. Το «Goyim» είναι μια λέξη που αναφέρεται σε μη Εβραίους και συνδέεται με αντισημιτικά μηνύματα.
Η Nexus Project διαπίστωσε επίσης ότι, κάτω από αντισημιτικές αναρτήσεις, το Instagram πρότεινε στους χρήστες να εξερευνήσουν αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας, όπως η «πλύση εγκεφάλου των goyim», ενώ στην ενότητα «δημοφιλή θέματα», η πλατφόρμα τους πρότεινε επίσης να ανακαλύψουν το ναζιστικό εμβατήριο «Erika».
Η έκθεση επισημαίνει ότι πολλές από τις αναρτήσεις που γίνονται viral χρησιμοποιούν αποσπάσματα από podcasts και άλλα βίντεο, τα οποία έχουν υποστεί επεξεργασία ώστε να δημιουργείται η εντύπωση πως Εβραίοι έχουν διατυπώσει ή συμφωνήσει με απόψεις που στην πραγματικότητα δεν εξέφρασαν ποτέ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντισημιτική θεωρία συνωμοσίας ότι η εβραϊκή κοινότητα ελέγχει κρυφά τον κόσμο.
Πέρα από τη διάδοση τέτοιων αντιλήψεων, η έρευνα αναδεικνύει και μια οικονομική διάσταση του φαινομένου. Σύμφωνα με τη Nexus Project, μεγάλο μέρος αυτού του περιεχομένου έχει ξεκάθαρα εμπορικό προσανατολισμό, καθώς λογαριασμοί και δημιουργοί εκμεταλλεύονται τις αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας για να προωθήσουν προϊόντα και υπηρεσίες, από συμπληρώματα διατροφής και ηλεκτρονικά βιβλία μέχρι διαδικτυακά μαθήματα και συνδρομές.
Επιπλέον, χάρη στα «pay-to-play» και τις διαφημίσεις, η Meta μπορεί να αποκομίζει οικονομικά οφέλη από τη διακίνηση αυτού του υλικού. Σε δήλωσή της, ωστόσο, η ανέφερε ότι «η δέσμευση και η αφοσίωσή της στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού παραμένουν αμετάβλητες».
«Δεν έχουμε καταργήσει κανένα από τα μέτρα προστασίας που αφορά ειδικά τον αντισημιτισμό και συνεχίζουμε να απαγορεύουμε τα επιβλαβή στερεότυπα για τους Εβραίους, την άρνηση του Ολοκαυτώματος, τις οργανώσεις που προωθούν τη λευκή υπεροχή και τις επικίνδυνες οργανώσεις, καθώς και τη χρήση του όρου “Σιωνιστής” ως υποκατάστατου των Εβραίων ή των Ισραηλινών σε περιπτώσεις ρητορικής μίσους», ανέφερε η Meta στη δήλωσή της, παραπέμποντας στα στοιχεία που δημοσιεύει σχετικά με τη συμπεριφορά μίσους στις πλατφόρμες της. Και συνεχίζει: «Η έκθεση αυτή περιέχει ανακρίβειες όσον αφορά τα γεγονότα και παραποιήσεις των πολιτικών μας, σύμφωνα με τις οποίες τέτοιου είδους βίαιου και μισαλλόδοξου υλικού δεν έχει θέση στις πλατφόρμες μας. Στην πραγματικότητα, από το 2025 η συχνότητα των παραβάσεων που αφορούν συμπεριφορές μίσους στις πλατφόρμες μας, τις οποίες δημοσιοποιούμε τακτικά, παραμένει σταθερή. Οι πολιτικές μας απαγορεύουν περιεχόμενο που επιτίθεται σε άτομα με βάση τη φυλή, την εθνικότητα, τη θρησκεία ή οποιοδήποτε άλλο προστατευόμενο χαρακτηριστικό τους, και θα συνεχίσουμε να λαμβάνουμε μέτρα κατά κάθε παραβατικού περιεχομένου που εντοπίζουμε».
Ωστόσο, οι δοκιμές που πραγματοποίησαν οι δημοσιογράφοι του Futurism φαίνεται να επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς της Nexus Project.
Όταν αναζήτησαν τη λέξη «synagogue» σε έναν ψεύτικο λογαριασμό στο Instagram, μεταξύ των πρώτων αποτελεσμάτων ήταν ένα ΑΙ βίντεο στο οποίο εμφανιζόταν μια μορφή με σατανική όψη καλυμμένη με αίμα, να στέκεται μέσα σε έναν χώρο λατρείας, ενώ Εβραίοι άνδρες την επευφημούσαν.
Η αναζήτηση του όρου «Jew» (Εβραίος) εμφάνισε πλήθος απεχθών αναρτήσεων, στις οποίες οι Εβραίοι παρουσιάζονταν μέσα από παραμορφωμένες καρικατούρες που θύμιζαν τη ναζιστική προπαγάνδα, ενώ όταν πληκτρολόγησαν τη λέξη «Jews» στη γραμμή αναζήτησης, το Instagram τους πρότεινε τη φράση «οι Εβραίοι ελέγχουν [sic] τα πάντα».
Κάτι αντίστοιχο έγινε και με το τραγούδι «Erika», με την αναζήτηση να σερβίρει πληθώρα αντισημιτικού περιεχομένου συμπεριλαμβανομένων AI βίντεο, στα οποία μαθητές και οπαδοί σε έναν αγώνα ποδοσφαίρου λυκείου έκαναν τον ναζιστικό χαιρετισμό «Sieg Heil», υπό τους ήχους του συγκεκριμένου τραγουδιού.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.