AP Photo/Chiang Ying-ying
ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

Όταν η αγωνία (του θανάτου) γίνεται θέαμα: Ο Alex Honnold και το επικίνδυνο παιχνίδι της τηλεθέασης

Η αναρρίχηση του Alex Honnold στο Taipei 101 χωρίς σχοινιά, σε πραγματικό χρόνο στο Skyscraper Live του Netflix, δεν ήταν μόνο ένα εντυπωσιακό κατόρθωμα, αλλά και ένα πείραμα που άνοιξε άβολες συζητήσεις για τα όρια του σύγχρονου τηλεοπτικού θεάματος.

Τι συμβαίνει όταν η αγωνία παύει να είναι αφηγηματικό εργαλείο και γίνεται το ίδιο το θέαμα; Το Skyscraper Live του Netflix έθεσε αυτό ακριβώς το ερώτημα, μετατρέποντας την αναρρίχηση του Alex Honnold στον ουρανοξύστη Taipei 101 σε ένα τηλεοπτικό γεγονός που το κοινό παρακολούθησε σε πραγματικό χρόνο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Σε ύψος 508 μέτρων, χωρίς σχοινιά και χωρίς περιθώριο λάθους, το εγχείρημα δεν ήταν απλώς ένα αθλητικό κατόρθωμα υψηλού ρίσκου, αλλά μια δοκιμασία για τα όρια της σύγχρονης τηλεοπτικής εμπειρίας, όπως γράφει και ο Guardian.

Το κατόρθωμα του Honnold ήταν αναμφίβολα εξαιρετικό. Ο άνθρωπος που έγινε παγκόσμια γνωστός μέσα από το Free Solo έχει χτίσει τη φήμη του ως ο απόλυτος εκπρόσωπος της αναρρίχησης χωρίς σχοινιά, ένας αθλητής που αντιμετωπίζει τον θάνατο με ψυχραιμία σχεδόν αφύσικη. Εκεί, όμως, το ρίσκο παρουσιαζόταν μέσα από μια προσεκτικά δομημένη αφήγηση, με εναλλαγές ρυθμού, κορυφώσεις και ανάσες.

Το Skyscraper Live ακολούθησε τον αντίθετο δρόμο: καμία προστασία του θεατή από το ενδεχόμενο της αποτυχίας, καμία δυνατότητα επανεπεξεργασίας αν κάτι πήγαινε στραβά.

Η διαφορά ανάμεσα στα δύο πρότζεκτ είναι τεράστια.


Στο Free Solo, η ένταση συμπυκνωνόταν μέσα από το μοντάζ, ώστε κάθε στιγμή να λειτουργεί δραματουργικά. Στο Skyscraper Live, η κάμερα κατέγραφε απλώς τον Honnold να ανεβαίνει, επί μιάμιση ώρα, επαναλαμβάνοντας το ίδιο μοτίβο κινήσεων ξανά και ξανά.

Το αποτέλεσμα ήταν μια παράδοξη εμπειρία: μεγάλες περίοδοι σχετικής μονοτονίας που διακόπτονταν από στιγμές καθαρής, σχεδόν αφόρητης αγωνίας. Το ανθρώπινο μυαλό δεν είναι φτιαγμένο για να αντέχει πανικό επί 90 λεπτά χωρίς παύση.

Η επιλογή του Taipei 101 έπαιξε καθοριστικό ρόλο.

Ο ουρανοξύστης αυτός μοιάζει σχεδόν σχεδιασμένος για ένα τέτοιο θέαμα, με διακριτά στάδια που αυξάνουν σταδιακά τη δυσκολία. Υπήρχαν ύψη που ζάλιζαν, προεξοχές που δεν συγχωρούσαν λάθος και, προς το τέλος, μια στιγμή όπου ο Honnold αναγκάστηκε να κινηθεί προς τα έξω, σε γωνία 45 μοιρών, πάνω σε ένα τμήμα του κτιρίου που έμοιαζε να μην προσφέρει καμία ασφάλεια.


Ακόμη και η εικόνα του να στέκεται όρθιος στην κορυφή αρκούσε για να προκαλέσει μια σχεδόν σωματική αντίδραση άγχους.

Κάπου εκεί, όμως, γεννιέται το αναπόφευκτο ερώτημα: πόσο αποδεκτό είναι ένα θέαμα που βασίζεται, έστω και υπόγεια, στην πιθανότητα του θανάτου; Όσο κι αν το εγχείρημα προκαλεί θαυμασμό για την αθλητική ικανότητα και το θάρρος του Honnold, το βασικό κίνητρο παρακολούθησης ήταν το ρίσκο. Η γνώση ότι ένα γλίστρημα θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο βρισκόταν συνεχώς στο βάθος της εμπειρίας.

Παρόμοια ένταση υπάρχει και σε άλλα θεάματα – από την Formula One μέχρι και πιο extreme αθλήματα. Εδώ, όμως, το διακύβευμα ήταν αδιανόητα άμεσο.


Η πιο κοντινή αναλογία είναι ίσως το άλμα του Felix Baumgartner από το διάστημα για λογαριασμό της Red Bull το 2012: η ίδια προσμονή, η ίδια αμηχανία όταν τα πράγματα έδειξαν να ξεφεύγουν από τον έλεγχο, η ίδια δυσάρεστη συνειδητοποίηση ότι το κοινό παρακολουθεί, κατά βάθος, από περιέργεια για το χειρότερο σενάριο.

Μοιάζει δύσκολο, αλλά όχι απίθανο, το Netflix να θέλει να συνδυάσει το brand του με κάτι τέτοιο.

Αν το Skyscraper Live αποτελέσει την αρχή μιας σειράς ζωντανών events όπου η ανθρώπινη ζωή λειτουργεί ως το απόλυτο διακύβευμα, τότε το μέλλον της τηλεόρασης κινδυνεύει να θυμίσει περισσότερο βικτωριανό freak show παρά σύγχρονη αφήγηση. Ως μοναδικό γεγονός, το πείραμα είχε ενδιαφέρον. Ως μοντέλο, όμως, μοιάζει περισσότερο προειδοποίηση παρά υπόσχεση.

Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.