Εύα Στεφανή: «Αυτό που με συγκινεί στον Δημήτρη Παπαϊωάννου είναι κι αυτό που με δυσκολεύει»
Η σκηνοθέτρια μιλά στο OneMan για την Καρδιά του Ταύρου, το ντοκιμαντέρ που γύρισε για την προετοιμασία και την ευρωπαϊκή περιοδεία της παράστασης Εγκάρσιος Προσανατολισμός του Παπαϊωάννου και προσεχώς, θα προβληθεί στον Δαναό.
- 28 ΙΑΝ 2026
«Υπάρχει ένας μύθος σε σχέση με την έμπνευση. Δεν δουλεύουμε όταν έχουμε έμπνευση, δουλεύουμε διαρκώς», ακούγεται να λέει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου στο τρέιλερ της Καρδιάς του Ταύρου, που θα ξεκινήσει να προβάλλεται στον Δαναό στις 31 Ιανουαρίου.
Πρόκειται για το ντοκιμαντέρ που γύρισε η Εύα Στεφανή, σκηνοθέτρια και καθηγήτρια κινηματογράφου στο τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στο ΕΚΠΑ, καθώς και στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών. Ακολούθησε τον καταξιωμένο δημιουργό και την ομάδα του στις πρόβες της παράστασης Εγκάρσιος Προσανατολισμός στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση (έκανε πρεμιέρα τον Δεκέμβριο του 2021) και στη συνέχεια, στην ευρωπαϊκή της περιοδεία.
Εγκάρσιος Προσανατολισμός είναι η μέθοδος που χρησιμοποιούν τα έντομα για να διατηρούν μια σταθερή γωνία προς μια μακρινή πηγή φωτός για προσανατολισμό, ο λόγος για τον οποίο πετούν προς ό,τι λάμπει. Ο Εγκάρσιος Προσανατολισμός του Παπαϊωάννου είναι οι εικόνες, οι κινήσεις, οι ήχοι που εκτοξεύουν τον άνθρωπο προς την πηγή της ζωής, της δημιουργίας, της φαντασίας, του παιχνιδιού και τον προσκαλούν να ανακαλύψει τη δική του αλήθεια προς το φως.
«Δεν νομίζω ότι οι καλλιτέχνες θέλουν να “μιλήσουν” για κάτι μέσα από το έργο τους. Τότε, καλύτερα να κάνουν διάλεξη. Η διαδικασία δημιουργίας ενός έργου είναι μία πορεία αποκάλυψης που κάνει κανείς μόνος του, στα τυφλά.
Η εντύπωσή μου είναι ότι στον Εγκάρσιο Προσανατολισμό, όπως και σε κάθε έργο του, ο Δημήτρης θέλει να σε βάλει σε έναν κόσμο που δεν χρειάζεται να ερμηνεύσεις, αλλά να απολαύσεις με τον ίδιο τρόπο που απολάμβανες το παιχνίδι, τη φαντασίωση, όταν ήσουν παιδί», τονίζει η Εύα Στεφανή.
Εσείς με τη σειρά σας, με την Καρδιά του Ταύρου, μας βάζετε μέσα στον κόσμο του Δημήτρη Παπαϊωάννου.
Προσπάθησα να τον πλησιάσω, να έρθω τόσο κοντά ώστε οι θεατές/άτριες να έχουν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να τον αγγίξουν. Δεν ξέρω αν τα κατάφερα.
Γιατί Καρδιά του Ταύρου;
Γιατί ο Δημήτρης είναι ο Ταύρος και η Καρδιά είναι δική του.
Δεδομένου ότι το ντοκιμαντέρ χαρακτηρίζεται ως «ένα οικείο πορτρέτο του πολυδιάστατου καλλιτέχνη και σκηνοθέτη Δημήτρη Παπαϊωάννου», υπάρχει άγχος ότι το αποτέλεσμα θα πρέπει να αρέσει, εν προκειμένω σε εκείνον; Να είναι καλογυαλισμένο, να μην βγει προς τα έξω κάτι κακό, κάτι που θα τσαλακώσει την εικόνα του;
Νομίζω ότι ο Παπαϊωάννου έτσι κι αλλιώς τσαλακώνεται στη δουλειά του αρκετά. Δεν χρειάζεται κανένα ντοκιμαντέρ για να τσαλακωθεί.
Όσον αφορά το ντοκιμαντέρ, το να εξομολογηθεί κανείς περιστατικά από τη ζωή του, κάτι που βλέπουμε συχνά σε ντοκιμαντέρ-πορτρέτα, δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι καταλαβαίνουμε ποιος/ποια είναι αυτός/αυτή. Μαθαίνουμε πληροφορίες για αυτά τα άτομα αλλά δεν τα γνωρίζουμε απαραίτητα καλύτερα.
Η διαδικασία γνωριμίας με έναν άνθρωπο για να αναδειχθεί το «πρόσωπό» του απαιτεί καταβύθιση και στον δικό του/της και στον δικό σου ψυχισμό. Υπάρχουν ντοκιμαντέρ στα οποία δεν ακούγεται ούτε μία λέξη, ούτε μία πληροφορία και όμως, αισθανόμαστε ότι γνωρίσαμε το «πρόσωπο» σαν αδελφό/αδελφή μας.
Η πρόταση για το ντοκιμαντέρ ήρθε από τον ίδιο;
Ναι, εκείνος είχε την ιδέα και μετά, ανέλαβε ο παραγωγός μας Βασίλης Παναγιωτακόπουλος από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, που στήριξε το έργο.
Τα γυρίσματα επρόκειτο να κρατήσουν 2,5 μήνες, γιατί θα κινηματογραφούσαμε τις πρόβες στη Στέγη και μετά την πρεμιέρα στην Κεντρική της Σκηνή. Λόγω της Covid-19 όμως σταμάτησαν όλα, η πρεμιέρα αναβλήθηκε, ενώ οι πρόβες συνεχίζονταν σαν να επρόκειτο κάποια στιγμή να ανέβει η παράσταση. Τελικά, τα γυρίσματα διήρκεσαν τουλάχιστον για έξι μήνες.
Στο μεταξύ, τα μέτρα ασφαλείας γινόντουσαν όλο και σκληρότερα, οι θάνατοι λόγω του ιού είχαν αυξηθεί επικίνδυνα κι εμείς συνεχίζαμε να παρακολουθούμε με τις κάμερες τις πρόβες. Η κατάσταση ήταν εντελώς Μπεκετική.
Ωστόσο, χάρη στην επιμονή του Δημήτρη, κάθε μέρα οι πρόβες αποκτούσαν κάποιο νόημα. Δεν ξέρω που έβρισκε την πηγαία δύναμη να εμπνέει όλους αυτούς τους ανθρώπους, χορευτές, τεχνικούς, τους πάντες και να αισθάνονται ότι νοηματοδοτούν τη ζωή τους με αυτόν τον τρόπο.
Τι άλλο θυμάστε έντονα από την περίοδο των γυρισμάτων;
Θυμάμαι τον Δημήτρη να με ειρωνεύεται με γλύκα μπροστά στον φακό και με αποκαλεί «κυρία σκηνοθέτις», υπονοώντας ότι δεν ξέρω τι μου γίνεται (γελάει). Ήταν οι αγαπημένες μου στιγμές αυτές.
Πότε έγινε η γνωριμία σας με τον Παπαϊωάννου;
Γνωριστήκαμε πολύ νέοι, ήμασταν 19 χρονών. Ο Δημήτρης ήταν στην Καλών Τεχνών και έκανε κολλητή παρέα με τον τότε σύντροφό μου. Έκτοτε, διατηρούμε μία σχέση αγάπης, αλληλοεκτίμησης χωρίς όμως να έχουμε συχνή επικοινωνία. Όταν όμως ήμουν άρρωστη και χρειαζόμουν συμπαράσταση, ο Δημήτρης ήταν από τους πρώτους που έτρεξαν να βοηθήσουν. Κι αυτή η γενναιοδωρία τον χαρακτηρίζει σε όλες τις φιλικές του σχέσεις.
Ποια ήταν η πρώτη του παράσταση που είδατε;
Αυτή που είχε κάνει στην κατάληψη της 3ης Σεπτεμβρίου. Ήταν τότε θυμάμαι όλη η παρέα των Μπίστικα, Ξαγοράρη…
Αναφέρεστε στην παράσταση με την Ομάδα Εδάφους, Η Σαπφώ στην κατάληψη, τον Νοέμβριο του 2011 στο κλειστό θέατρο Εμπρός.
Ακριβώς.
Από όλες τις παραστάσεις του, ποια ξεχωρίζετε; Και ίσως, θα θέλατε να έχετε γυρίσει το making of της, όπως κάνατε με τον Εγκάρσιο Προσανατολισμό;
Το Μέσα. Με συγκινεί αφάνταστα και μπορώ να βλέπω για ώρες και ημέρες αυτό το μοναδικό έργο. Είναι συμπυκνωμένη όλη η ανθρώπινη συνθήκη μέσα σε ένα πέπλο αποδοχής και καλοσύνης.
Τι είναι αυτό που θαυμάζετε σε εκείνον ως δημιουργό;
Αρετές που εγώ δεν έχω. Την επιμονή στη λεπτομέρεια, την αδιάκοπη εργασία, τη δυνατότητα να εμπνέει και να εμπνέεται, να πέφτει και να σηκώνεται.
Αυτό που με συγκινεί είναι κι αυτό που με δυσκολεύει. Όταν δημιουργεί ένα έργο είναι εντελώς αφοσιωμένος σε αυτό και οτιδήποτε έξω από αυτό τον διασαλεύει.
Στον Δημήτρη πίσω από τον Παπαϊωάννου;
Τη μεγάλη καρδιά του.
***
Η Καρδιά του Ταύρου
Παραγωγή: Onassis Culture
Σκηνοθεσία, Σενάριο & Διεύθυνση Φωτογραφίας: Εύα Στεφανή
Με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου
Και τις/τους: Breanna O’Mara, Τίνα Παπανικολάου, Damiano Ottavio Bigi, Šuka Horn, Jan Möllmer, Łukasz Przytarski, Χρήστο Στρινόπουλο, Μιχάλη Θεοφάνους
Executive Producers: Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Δημήτρης Θεοδωρόπουλος
Παραγωγός: Βασίλης Παναγιωτακόπουλος
Μοντάζ: Παναγιώτης Παπαφράγκος
Editing Contributor: Γιώργος Μαυροψαρίδης
Κάμερα: Εύα Στεφανή, Αιμιλία Μηλού, Παύλος Κοσμίδης
Ήχος: Αιμιλία Μηλού
Χρησιμοποιήθηκαν πλάνα του Julian Mommert από την κινηματογράφηση του έργου
Post-Production Coordinator: Δέσποινα Σιφνιάδου
Μιξάζ: Κώστας Βαρυμποπιώτης
Picture Post Services: AUTHORWAVE
Colorist: Μάνος Χαμηλάκης
Additional Colorist: Μαρία Τζωρτζάτου
Head of Post: Πάνος Μπίσδας
Post Manager: Λίζα Χρυσοχόου
Technical Supervisor: Παναγιώτης Καραχάλιος
Βοηθός Μοντάζ: Φανή Μπίτου
Αγγλικοί Υπότιτλοι: Μέμη Κατσώνη
Επιμέλεια Υποτιτλισμού: Γιάννης Παπαδάκης
Απόδοση Μετάφρασης: Rachel Howard
Εκτέλεση Παραγωγής/Λογιστική και Γραμματειακή υποστήριξη: Movie CO / Χρήστος Χασαπάκης
Info: Από τις 31 Ιανουαρίου στον Κινηματογράφο Δαναό για περιορισμένο αριθμό προβολών, στο πλαίσιο του φεστιβάλ ντοκιμαντέρ CineDoc. Προπώληση εδώ.
Επιπλέον, μέσα από το δίκτυο του CineDoc, θα παρουσιαστεί σε Βόλο και Ρέθυμνο, ενώ θα πραγματοποιηθεί ειδική προβολή και στη Θεσσαλονίκη στις 18 Φεβρουαρίου. Η ταινία θα προβάλλεται με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.