Ερευνητής του Harvard και φαν των Boston Celtics ανακάλυψε γιατί τρίζουν τα sneakers

Αν έχεις περπατήσει με αθλητικά παπούτσια (ευρύτερα γνωστά ως sneakers) σε παρκέ (όχι απαραίτητα γηπέδου μπάσκετ), έχεις ακούσει και τον ανατριχιαστικό ήχο που “βγάζουν”. Οι αγγλόφωνοι το λένε squeak. Στην Ελλάδα λέμε πως τα sneakers «τσιρίζουν» ή «τρίζουν».

Ξέρεις όμως, γιατί προκύπτει αυτός ο ήχος; Θα υποθέτεις πως παίζει έναν ρόλο η τριβή της λαστιχένιας σόλας στο ξύλινο πάτωμα και θα έχεις δίκιο. Αλλά πώς ακριβώς προκύπτει ο ενοχλητικός ήχος; Ξέρεις;

Ούτε ο Adel Djellouli ήξερε, όταν ενώ παρακολουθούσε αγώνα των Boston Celtics στο TD Garden άκουγε συνέχεια αυτό.

Εν αντιθέσει με εσένα (ή εμένα ή όποιον άλλον είχε ποτέ αυτήν την απορία), ο Djellouli είναι ερευνητής στην επιστήμη υλικών και τη μηχανολογία στο Harvard. Οπότε είχε τα μέσα και τις γνώσεις να ερευνήσει το φαινόμενο.

Μαζί με τους συνεργάτες του, δημοσίευσαν τα ευρήματα της μελέτης του στο Nature, την Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου.

Τι ανακάλυψαν;

Πρώτα θα σου πω ότι δεν ήταν η πρώτη φορά που ερευνητές ασχολήθηκαν με το τρίξιμο των sneakers. Ήταν όμως, η πρώτη που εξετάστηκε η τριβή σε πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες και έτσι, έχουμε την πρώτη εργασία που συνέδεσε τους ταχείς παλμούς με το τρίξιμο.

Πήραν sneakers και τα έσερναν σε μια λεία, γυάλινη επιφάνεια ξανά και ξανά. Ένα μικρόφωνο κατέγραφε το τρίξιμο και μια κάμερα ό,τι γινόταν κάτω από το παπούτσι.

Έτσι, είδαν πως όπως το sneaker προσπαθούσε σκληρά να διατηρήσει την πρόσφυσή του, μικροσκοπικά τμήματα της σόλας άλλαζαν σχήμα, όπως έχαναν στιγμιαία και μετά ανακτούσαν την επαφή με το πάτωμα, χιλιάδες φορές ανά δευτερόλεπτο.

Η συχνότητα ταίριαζε με την οκτάβα του τριξίματος που παράγεται «και στην ουσία είναι, ο κυματισμός του παπουτσιού που επαναλαμβάνεται σε υψηλή συχνότητα κι έτσι προκύπτει το τρίξιμο» εξήγησε ο ερευνητές στο NBA.com.

Το μοτίβο στη σόλα ορίζει το τρίξιμο

Επειδή δεν είναι όλες οι σόλες των sneakers ίδιες, οι επιστήμονες δοκίμασαν διάφορα μοτίβα πρόσφυσης και διαπίστωσαν ότι για παράδειγμα, αυτή που δεν είχε χαρακτηριστικά καουτσούκ, δεν “έβγαζε” τρίξιμο.

Συγκεκριμένα, το επίπεδο κομμάτι καουτσούκ, κινούμενο κατά μήκος της γυάλινης πλάκας, είχε ως αποτέλεσμα χαοτικούς παλμούς σε ανώμαλα διαστήματα, παράγοντας έναν μπερδεμένο θόρυβο, αντί για μια καθαρή χροιά.

Άλλη που είχε σχέδια με ραβδώσεις, δηλαδή ανάγλυφα σχέδια και υφές (πχ αυλακώσεις ή πτυχώσεις) παρήγαγε καθαρό και “ψηλό” ήχο.

Επιπλέον πείραμα διαπίστωσε ότι η αλλαγή του πάχους του καουτσούκ σιλικόνης της σόλας, θα μπορούσε να μειώσει ή να αυξήσει την ένταση του ήχου του τριξίματος.

Οι ερευνητές κατέληξαν στο ότι το πάχος και η ακαμψία του μπλοκ (της σόλας) καθορίζουν την χροιά του ήχου.

Το Science News επισήμανε πως «ο ερευνητές σχεδίασαν επίσης μπλοκ από καουτσούκ που έτριζαν σε συγκεκριμένες νότες και στη συνέχεια τα χρησιμοποίησαν για να παίξουν το The Imperial March από το Star Wars. Έτσι, αποκαλύφθηκε άλλη μια επιστημονική αλήθεια: ο Darth Vader θα φαινόταν πολύ λιγότερο τρομακτικός, αν τα παπούτσια που έτριζαν σηματοδοτούσαν την είσοδό του».

Γιατί ξοδεύτηκαν λεφτά σε έρευνα για το τρίξιμο των sneakers

Αν αναρωτιέσαι πώς μπορεί να πετάγονται χρήματα σε επιδοτήσεις για έρευνες, αφού δεν μπορείς να βρεις έναν λόγο που τα ευρήματα για το τρίξιμο βοηθούν κάπως τη ζωή μας, ήλθε η ώρα να μάθεις ότι η τριβή είναι ένα από τα παλαιότερα και πιο περίπλοκα προβλήματα στη φυσική, όπως έγραψαν στη δημοσίευση οι ερευνητές.

Πρόσθεσαν ότι «δύσκολο να προβλεφθεί και να ελεγχθεί» και εξήγησαν πως η καλύτερη κατανόηση της τριβής θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς οι τεκτονικές πλάκες της Γης γλιστρούν και τρίβονται κατά τη διάρκεια σεισμών. Ή να εξοικονομήσουν ενέργεια μειώνοντας την τριβή και τη φθορά.

Επίσης, η γνώση μπορεί να συνεισφέρει στη δημιουργία σόλας που δεν θα παράγει αυτό το ενοχλητικό τρίξιμο.

Πώς δεν θα τρίζουν τα παπούτσια σου

Επειδή δεν είμαστε εδώ μόνο για να αναφέρουμε ένα γεγονός, αλλά και για να επιχειρούμε να δίνουμε λύσεις, αν θες να απαλλαγείς από την συγκίνηση, βγάλε τον ειδικό πάτο, βάλε πούδρα (baby powder) μέσα στο παπούτσι, επανατοποθέτησε τον πάτο και καθάρισες.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.