«Η μουσική του Θάνου Μικρούτσικου είναι ένα διαρκές προσκλητήριο στη νεότητα»

Την τελευταία ημέρα του Μαρτίου, στη σκηνή του Σταυρού του Νότου, θα ηχήσουν δυνατά οι στίχοι και οι μελωδίες του Θάνου Μικρούτσικου σε ένα μουσικό αφιέρωμα που η ιδιομορφία του έγκειται στο εξής: τα τραγούδια του μεγάλου μουσικοσυνθέτη θα ερμηνεύσουν έξι νέοι τραγουδοποιοί. 

Οι Μιχάλης και Παντελής Καλογεράκης, Απόστολος Κίτσος, Sophie Lies, Σταύρος Τσαντές και Κωστής Χρήστου θα «ξαναδιαβάσουν» τα τραγούδια του, που «μιλάνε για το αύριο και το χτες» και μας προτρέπουν «να ξεπεράσουμε τα όριά μας, τις καταγεγραμμένες μας δυνατότητες, να κατακτήσουμε το αδύνατο».

Με τον Παντελή, την Sophie και τον Σταύρο μιλήσαμε για το επικείμενο live «Ο μόνος δρόμος είναι ο δρόμος…» και τη σημασία του κανένα έργο να μην μένει αδιάφορο και αμετάβλητο μπροστά σε έναν κόσμο που αλλάζει, όπως ήταν επιθυμία και φιλοσοφία του ίδιου του Θάνου Μικρούτσικου.

Τι να περιμένουμε να ζήσουμε στο «Ο μόνος δρόμος είναι ο δρόμος…»;

Sophie Lies: Μία απόπειρα για μια διαφορετική μουσική ματιά σε τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου, τραγούδια που είναι μάλιστα λιγότερο παιγμένα σε σχέση με άλλα, υπό την φροντίδα των ενορχηστρώσεων του Γιάννη Λουπάκη, στον οποίο ανήκει και η όλη ιδέα του αφιερώματος. 

Σίγουρα θα δείτε επί σκηνής τραγουδοποιούς και ερμηνευτές που ακολουθούν μια παράλληλη, αν όχι κοινή, πορεία σε σχέση με το σύγχρονο ελληνόφωνο τραγούδι. Και φυσικά ευχόμαστε η προσπάθειά μας, η οποία εκκινεί από τον σεβασμό και την αγάπη πάνω στο έργο του Θάνου Μικρούτσικου, να φωτίσει κάτι στην εμπειρία που προσφέρει ούτως ή άλλως η μουσική του.

Σταύρος Τσαντές: Νομίζω θα είναι μια πολύ ιδιαίτερη συνάντηση και μια βραδιά πλούσια σε συναισθήματα και εκπλήξεις. Το έργο του Θάνου Μικρούτσικου με όλες τις υφές και τις διαστάσεις του, άλλοτε τρυφερό και συναισθηματικό, άλλοτε αναστοχαστικό και ονειροπόλο, πολύ συχνά δριμύ και πολιτικό, οδηγεί πάντα -και από κάθε είδους δρόμο- στην εξύψωση και την συγκίνηση. 

Για μένα, η ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου αφιερώματος, σε σχέση με τα πολλά και αξιόλογα αφιερώματα που γίνονται προς τιμήν του συνθέτη, είναι η επιλογή τα τραγούδια να ερμηνευτούν αποκλειστικά από νέους/νέες δημιουργούς, μια επιλογή που σίγουρα θα έχει το αποτύπωμα της στο αισθητικό αποτέλεσμα της παράστασης. 

Εύχομαι, τελικά, αυτό που θα ζήσουμε, τόσο εμείς που συμμετέχουμε όσο και ο κόσμος που θα βρεθεί μαζί μας, να είναι αντάξιο της παρακαταθήκης που μας άφησε ο Θάνος Μικρούτσικος.

Ποια ήταν η πρώτη σκέψη που κάνατε όταν σας έγινε η πρόταση;

Sophie Lies: Ότι θα έπρεπε να δουλέψω πολύ για να έρθω σε μεγαλύτερη και ουσιαστικότερη επαφή με το έργο του. Φυσικά μαζί με τη χαρά που επέφερε η εμπιστοσύνη της ανάθεσης ενός τέτοιου εγχειρήματος.

Παντελής Καλογεράκης: Χάρηκα, γιατί μ’ αρέσουν πολύ τα τραγούδια του Μικρούτσικου, μα κυρίως επειδή μου το πρότεινε ο Στέργιος (Μικρούτσικος) που συμπαθώ και εκτιμώ τόσο πολύ. Είναι ένας γλυκύτατος άνθρωπος. Μετά που είπε και για την υπόλοιπη ομάδα και χάρηκα ακόμα πιο πολύ.

Σταύρος Τσαντές: Για να είμαι ειλικρινής ξαφνιάστηκα. Ως τραγουδοποιός, δεν έχω συνηθίσει να μπαίνω στο ρόλο του ερμηνευτή σε αφιερώματα μεγάλης κλίμακας, χωρίς το μπουζούκι μου, χωρίς τα τραγούδια μου, χωρίς, δηλαδή τον ασφαλή χώρο μου. Την ίδια στιγμή ωστόσο, ένιωσα ότι επρόκειτο για κάτι πολύ όμορφο, για μια ευκαιρία που δεν ήθελα με τίποτα να χάσω. Έτσι, το ξάφνιασμα έδωσε γρήγορα τη θέση του στον ενθουσιασμό μαζί με το αίσθημα ευθύνης να σταθώ στο ύψος αυτής της τόσο ενδιαφέρουσας πρόκλησης.

Πώς είναι για έναν νέο δημιουργό να ερμηνεύει έναν μύθο της ελληνικής μουσικής που ήταν πάντα δίπλα στους νέους, που τους προέτρεπε να κάνουν το έργο του δικό τους και να το τραγουδήσουν με τον τρόπο τους;

Σταύρος Τσαντές: Σίγουρα, για έναν νέο δημιουργό, το να αναμετρηθεί με ένα τόσο σπουδαίο έργο θέλει θάρρος, θάρρος που στην προκειμένη περίπτωση το παίρνω από την ανοιχτή φύση του ίδιου του έργου, από την οικειότητα που με κάνει να αισθάνομαι. Αυτή η ανοιχτότητα που έχει η μουσική του Θάνου Μικρούτσικου είναι χαρακτηριστικό ενός έργου που διατηρεί την νιότη του ανεξαρτήτως ηλικίας. Είναι ένα διαρκές προσκλητήριο στη νεότητα. Η στιγμή της σκηνικής επαφής με ένα τέτοιο έργο έχει κάτι το τελετουργικό: όταν ακούμε και τραγουδάμε Μικρούτσικο, είτε αυτό συμβαίνει γύρω από ένα τραπέζι μεταξύ φίλων είτε σε μια συναυλία μαζί με πλήθος άλλων ανθρώπων, υπάρχει η αίσθηση πως καταλαβαίνουμε και καταλαβαινόμαστε, βρίσκουμε τους κοινούς μας τόπους, γινόμαστε με έναν τρόπο ψυχικά συνομήλικοι.  

Αναμφίβολα, είναι μια στιγμή που διασταυρώνονται τόσο η αίσθηση της παρακαταθήκης και της ευθύνης αλλά ταυτόχρονα και η ζωντάνια της δημιουργικής ελευθερίας. Άλλωστε, νομίζω πως το γνώριζε πολύ καλά αυτό ο Θάνος Μικρούτσικος. Ότι δηλαδή το μουσικό έργο για να συνεχίσει να ταξιδεύει, να ακούγεται αληθινά και να «ζήσει» στο μέλλον, χρειάζεται να αφεθεί, όπως αφήνεται ένα παιχνίδι στα χέρια των παιδιών. Το αν θα βρούμε εμείς από την πλευρά μας έναν καινούριο τρόπο να παίξουμε με αυτό, έναν όμορφο και ειλικρινή τρόπο, μένει να φανεί.

Παντελής Καλογεράκης: Προσωπικά πριν δέκα 15 χρόνια, πριν μπω καν στη δραματική σχολή, θυμάμαι να τραγουδάω τα τραγούδια του Μικρούτσικου και όντως να θεωρώ πως είναι δικά μου, όλη η δουλειά που έκανε πάνω στον Καββαδία είναι τραγούδια που τα έδωσε όντως στο λαό κι με θυμάμαι νέο στη μετεφηβεία μου να τα τραγουδάω και έτσι να καθορίζουν κάπως και τον τρόπο που υπάρχω σκηνικά. Όποτε νιώθω ότι τον φέρω. 

Η Sophie Lies. / Stephie Grape

Ποια είναι η σχέση σας με τον καλλιτέχνη Θάνο Μικρούτσικο; Με τα τραγούδια, τις μουσικές του, τις ιστορίες του;

Sophie Lies: Η αλήθεια είναι πως από τους μεγάλους συνθέτες και τραγουδοποιούς της γενιάς αυτής, θα έλεγα πως μουσικά και αισθητικά έχω συνομιλήσει περισσότερο με άλλους.

Παρόλ’ αυτά, μιας που το πρώτο όργανό μου είναι το πιάνο, δεν μπορώ να μην αναφέρω το μεγάλο σχολείο ερμηνείας που μας κληρονόμησε. Η μαχητικότητα, το πάθος και η ειλικρίνειά του, είναι κάτι που σημάδεψε τον τρόπο που διαχειρίζεται τις δυνατότητες του πιάνου. Κάποια στιγμή σκέφτηκα (κάπως υπερβολικά) πως αρκεί κανείς να ακούσει μονάχα το πώς παίζει πιάνο ο Θάνος Μικρούτσικος για να καταλάβει ποιος είναι. Και φυσικά δεν αναφέρομαι στην δεξιοτεχνία ή την εκτελεστική δεινότητα. Αναφέρομαι στον πλούτο της ερμηνείας, όπου πιάνο και φωνή γίνονται ένα. 

Κατά τ’ άλλα, πέρα από τα τραγούδια εκείνα με τα οποία συνδέθηκα προσωπικά στην πορεία της ζωής μου, τον αγάπησα ακόμη περισσότερο μέσα από την σύνδεση αγαπημένων μου ανθρώπων μαζί του, όπως συμβαίνει συχνά με την τέχνη.

Σταύρος Τσαντές: Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που άκουγε αρκετά Μικρούτσικο και αισθάνομαι τυχερός ως προς αυτό. Ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος του έργου του το ανακάλυψα στην εφηβεία, μέσα και από τον δρόμο της πολιτικοποίησης. Ο Μικρόκοσμος, για παράδειγμα, με τα φανταστικά λόγια του Ναζίμ Χικμέτ, είναι ένα από τα τραγούδια που μου έμαθαν πόση δύναμη μπορεί να έχει ένα τραγούδι και αυτό ήταν ένα φανταστικό μάθημα για έναν ανήσυχο έφηβο.  

Στα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου βρήκα και τη διαφυγή προς τις «γραμμές των οριζόντων». Ο τρόπος που μελοποίησε και έβαλε στην ψυχή μου τον Καββαδία με έκανε για ένα διάστημα να θέλω να γίνω επαγγελματίας ναυτικός. Ευτυχώς δεν έγινε αυτό γιατί σε αυτή την περίπτωση μπορεί αυτός ο μήνας να με έβρισκε σε μπάρκο και να μην μπορούσα να έρθω στη συναυλία, πράγμα που θα με λυπούσε πολύ.

Τι θαυμάζατε στον άνθρωπο πίσω από τον δημιουργό;

Παντελής Καλογεράκης: Το χιούμορ του, την απλότητα του και το πάθος του πάνω στο πιάνο.

Sophie Lies: Γενικά υποστηρίζω την άποψη πως άνθρωπος και δημιουργός είναι ένα. Δεν διακρίνονται, ακόμη κι αν συχνά αυτή η σκέψη μας βάζει σε ηθικούς μπελάδες και προβληματισμούς. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει πως το να γνωρίσουμε έναν άνθρωπο μέσα από την τέχνη του συνεπάγεται πως τον γνωρίζουμε και προσωπικά. Ή πως δεν μπορούμε να αναθεωρούμε και να αξιολογούμε κριτικά και ειλικρινά της συνδέσεις και τις αναφορές μας. Αλλά, ίσως αφελώς, πιστεύω πως αν είμαστε ουσιαστικοί και συνεπείς ακροατές, αναγνώστες, θεατές, μπορούμε ίσως να αντιληφθούμε τις δονήσεις της τιμιότητας, της αυθεντικότητας, της σκληρότητας, του ρίσκου, της αγάπης ή του μίσους. Ειδικά στην περίπτωση του Θάνου Μικρούτσικου, όπου υπηρέτησε την τέχνη και τον άνθρωπο με τόση επιμονή και τόσους διαφορετικούς τρόπους.

Ποια από όλες τις ιστορίες που τραγούδησε ο Μικρούτσικος έχουν γράψει μέσα σας και γιατί;

Παντελής Καλογεράκης: Τα ποιήματα του Καββαδία με στοίχειωσαν. Αν δηλαδή τα άκουγα στο Spotify, θα έβγαινε ο Μικρούτσικος top artist μου τουλάχιστον για μια τριετία – εκεί τα πρώτα χρόνια μου στην Αθήνα. Είναι κάπως raw αυτά τα τραγούδια, έχουν στοιχεία που ακούμπησαν μέσα μου. Βέβαια και τα τραγούδια του, που είπε η Δημητριάδη, είναι πολύ βαθιά γραμμένα μέσα μου. Τα άκουγα ανήλικος και θυμάμαι τα λόγια τους οργανικά απ’ έξω.

Sophie Lies: Αν έπρεπε να ξεχωρίσω ένα τραγούδι στο οποίο πάντα επιστρέφω και βρίσκει σταθερά τον δρόμο του μέσα μου, θα έλεγα πως είναι το Άννα μην κλαις. Με έχει παρηγορήσει πάρα πολλές φορές στην ζωή μου. Και φυσικά έχω μια αδυναμία στην παρηγορητική διάσταση της τέχνης.

***

 «Ο μόνος δρόμος είναι ο δρόμος…»

Αφιέρωμα στον Θάνο Μικρούτσικο

Ερμηνεύουν αλφαβητικά: Μιχάλης & Παντελής Καλογεράκης, Απόστολος Κίτσος, Σταύρος Τσαντές, Κωστής Χρήστου, Sophie Lies.

Ενορχηστρώσεις: Γιάννης Λουπάκης & Γιώργος Καρούμπαλος 

Μουσικοί

Κλαρινέτο- Σαξόφωνο: Αλέξης Στενάκης 

Μπάσο: Λάμπρος Ψωμάς 

Κλασική κιθάρα: Γιώργος Καρούμπαλος 

Ηλεκτρική κιθάρα: Οδυσσέας Τζιρίτας 

Τύμπανα: Χάρης Παρασκευάς 

Πιάνο: Γιάννης Λουπάκης 

Info: 31 Μαρτίου στον Σταυρό του Νότου. Προπώληση εδώ.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ

LIFE

Ο Θάνος Μικρούτσικος μέσα από δικά του λόγια

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.