Ο Gael García Bernal είναι ο Μαγγελάνος σε ένα έπος για τη φρίκη της αποικιοκρατίας

Το Maggelan ακολουθεί τον Πορτογάλο εξερευνητή του 16ου αιώνα καθώς ξεκινά τη μνημειώδη αποστολή του να διασχίσει τον Ειρηνικό. Ένα ταξίδι που εκτρέπεται σε θρησκευτικό φανατισμό και βία όταν προσπαθεί να επιβάλει τον χριστιανισμό στους λαούς των Φιλιππίνων.

Γεννημένο μέσα από ένα μακρόχρονο πρότζεκτ που αρχικά επικεντρωνόταν στη σύζυγο του Μαγγελάνου, τη Βεατρίκη, το Μαγγελάνος λειτουργεί τώρα ως ένα ιδιότυπο έργο – δεν θα μπορούσε να το μπερδέψει κανείς με δουλειά οποιουδήποτε άλλου δημιουργού, μοιάζει όμως εκ των πραγμάτων ανολοκλήρωτο, κάνοντας συχνά μεγάλα χρονικά άλματα με τρόπο που μοιάζει αντίθετος προς τον πιο προσεκτικά ρυθμισμένο βηματισμό που έχουμε συνηθίσει να περιμένουμε από τον Lav Diaz.

Ακόμα και με διάρκεια που θεωρείται επική για τα δεδομένα των περισσότερων σκηνοθετών — και ο πειραματικός Φιλιππινέζος δημιουργός δεν είναι ο καλλιτέχνης που θα καταπιαστεί με βιογραφική ταινία αν δεν έχει κάτι αντισυμβατικό να πει, και την ελευθερία να το οπτικοποιήσει με ριζοσπαστικό τρόπο — νιώθει κανείς πως απλώς ξύνουμε την επιφάνεια μίας πιο ζωντανής απεικόνισης του αποικιοκρατικού εγχειρήματος του Μαγγελάνου και των συνεπειών του, τόσο στην Πορτογαλία όσο και στις Φιλιππίνες.

Στην απεικόνιση του Diaz, τα φαντάσματα παλαιότερων αποικιοκρατών διογκώνονται στο άγριο θηρίο που είναι ο ίδιος ο Μαγγελάνος, αποφασισμένος με μανία να ανακαλύψει ένα πέρασμα προς την ανατολή πλέοντας δυτικά από την Ευρώπη. Σε αυτό το ταξίδι γίνεται ο πρώτος γνωστός άνθρωπος που διέσχισε τον Ειρηνικό Ωκεανό, ανακαλύπτει το Στενό του Μαγγελάνου και καταγράφει την πρώτη γνωστή επαφή των Ευρωπαίων με τις Φιλιππίνες.

Ύστερα από μία αναγνωρισμένη ναυτική καριέρα υπό τον βασιλιά Μανουήλ Α΄, ο Μαγγελάνος προσκρούει σε κοινωνικό, ψυχολογικό και οικονομικό αδιέξοδο με την επιστροφή του στην Πορτογαλία, αδυνατώντας να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για το μεγαλόπνοο ταξίδι των ονείρων του. Επιστρέφει από τις ασιατικές αποστολές του πορτογαλικού Στέμματος το 1513, ζώντας στη Λισαβόνα μια ζωή σχεδόν ντροπιαστική, όπως του φωνάζουν αδιάφορα οι γυναίκες που περνούν από τον δρόμο.

Η προσωπική πεποίθηση αυτού του παρανοϊκού περιηγητή για τη σφαιρικότητα της Γης και για τη δυνατότητα να κάνει τον γύρο του κόσμου μοιάζει σχεδόν τρελή, αν σκεφτεί κανείς την πεισματική του συμπεριφορά (ακόμα κι αν γνωρίζουμε το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα). Πηγαίνει στη Σεβίλλη με τη Βεατρίκη Μπαρμπόσα (Ângela Azevedo), την οποία παντρεύεται, και πείθει τον βασιλιά της Ισπανίας Κάρολο Α΄ — καθώς και την ισχυρή παπική ελίτ — να στηρίξουν το ταξίδι του σε όλο τον κόσμο.

Είναι δύσκολο να πει κανείς με ακρίβεια τι ακριβώς θέλει ο Μαγγελάνος. Χριστιανικούς προσηλυτισμούς; Καθαρή την ανακάλυψη; Πλούτο και εξουσία; Συνεχόμενες κατακτήσεις για να ικανοποιήσει τη δίψα αίματος ενός αποικιοκράτη; Τη διάλυση του μουσουλμανικού εμπορίου;

Αν θέλει το πρώτο, η πληθώρα από ακίνητα, τετράγωνα κάδρα που κοιτούν επίμονα τα δολοφονημένα σώματα ιθαγενών, υποδηλώνει το αντίθετο. Αν θέλει πλούτο και δύναμη για τον θρόνο, για ποιον θρόνο μιλάμε ακριβώς; Αν θέλει να ελέγξει το εμπόριο προς τα Νησιά των Μπαχαρικών, η προσέγγισή του είναι εγωκεντρική και παράλογη. Ο Diaz δεν δίνει ποτέ μία ξεκάθαρη απάντηση. Παραμένει αδιάφορος στο να προσφέρει στον ήρωά του ένα ουσιαστικό εσωτερικό βάθος.

Ο δημιουργός θέλει πολύ περισσότερο να αφήνει τις σκηνές απλώς να συμβαίνουν, χωρίς τίποτα να παρεμβάλλεται στον τρόπο που κινηματογραφούνται, καλώντας μας να τις παρακολουθήσουμε ως κάτι συναρπαστικό. Ο κόσμος μέσα στον οποίο μας βυθίζει είναι, αντιθέτως, ένας κόσμος τρόμου που εκτυλίσσεται σε αργή κίνηση.

Αυτό καθιστά απολύτως σαφές πόσο βαθιά καθορισμένες από τον θάνατο ήταν οι εξερευνήσεις που αναλάμβαναν άντρες οι οποίοι πίστευαν πως ήταν κατακτητές, και ο τρόπος με τον οποίο ο Diaz μάς ωθεί να σταθούμε μέσα σε αυτές τις στιγμές χωρίς ποτέ να τις μετατρέπει σε θέαμα, συλλαμβάνοντας τη γενοκτονική φύση ανδρών όπως ο Μαγγελάνος σε κάθε της κάδρο, είναι άξιος επαίνου. Εκεί όμως όπου η παρουσίαση όλων των παραπάνω είναι ισχυρή και προκλητική στη δομή της, πολλά στοιχεία της ταινίας δίνουν την αίσθηση πως ο Diaz συγκρατεί κάτι.

Βαθμολογία: 68/100

Το Μαγγελάνος/Magellan κυκλοφορεί στις 9 Απριλίου στις ελληνικές αίθουσες από την Tanweer.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.