Μαδριλένοι, Βάσκοι και στη μέση η Guernica
Πώς η Guernica, το περίφημο έργο του Pablo Picasso βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μίας πολιτικής διαμάχης.
- 7 ΑΠΡ 2026
Την άνοιξη του 1937, στις 26 Απριλίου, η μικρή βασκική πόλη Guernica βομβαρδίζεται από τη γερμανική Λεγεώνα Κόνδορα και την ιταλική αεροπορία, συμμάχους του Φράνκο. Ήταν μια από τις πρώτες φορές που ο πόλεμος στράφηκε τόσο ξεκάθαρα εναντίον αμάχων από αέρος. Κάτι που σήμερα, δεν θα προκαλούσε καμία έκπληξη.
Από το Παρίσι, ο Picasso αντέδρασε όπως ήξερε. Δημιούργησε έναν ασπρόμαυρο πίνακα – κραυγή, με σπασμένα σώματα και παραμορφωμένα πρόσωπα, στον οποίο κατάφερε να αποτυπώσει τη βιαιότητα της επίθεσης.
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των νεκρών ποικίλλουν, από 126 έως 1.654. Αυτό που δεν χωρά αμφισβήτηση είναι ότι το έργο έγινε διεθνές σύμβολο των φρικαλεοτήτων του πολέμου.
Από την πρώτη φορά που εκτέθηκε στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1937, το έργο ταξίδεψε στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ και, καθώς ο Picasso αντιτάχθηκε στην επιστροφή του στην Ισπανία κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Φράνκο, για πολλά χρόνια παρέμεινε στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MoMA) της Νέας Υόρκης.
Το 1981 ο πίνακας επέστρεψε στην Ισπανία και αρχικά εκτέθηκε στο Casón den Buen Retiro, ένα κτίριο δίπλα στο μουσείο Πράδο, μέσα σε αλεξίσφαιρη γυάλινη προθήκη. Και από εκεί μεταφέρθηκε το 1992 στο μουσείο Reina Sofia.
Τώρα, μία νέα διαμάχη γεννήθηκε, με επίκεντρο τον πίνακα, ανάμεσα στην περιφερειακή κυβέρνηση της Μαδρίτης και αυτήν της Χώρας των Βάσκων, μετά από αίτημα της τελευταίας να φιλοξενηθεί προσωρινά η Guernica στο Μουσείο Guggenheim του Μπιλμπάο, με αφορμή την 90ή επέτειο του βομβαρδισμού της βασκικής πόλης και να εκτεθεί από την 1η Οκτωβρίου έως τις 30 Ιουνίου.
Είναι ένα από τα πολλά αντίστοιχα αιτήματα που έχουν απορριφθεί, με την πλευρά της Μαδρίτης να επιμένει πως το έργο είναι πολύ εύθραυστο για να μετακινηθεί.
Η απόρριψη του αιτήματος έφερε τη συντηρητική πρόεδρο της κοινότητας της Μαδρίτης, Isabel Díaz Ayuso και τον ηγέτη του βασκικού εθνικιστικού κόμματος Aitor Esteban, να ανταλλάξουν βαρύτατους χαρακτηρισμούς, κατηγορώντας ο ένας τον άλλον λίγο πολύ, πως είναι «χωριάτης».
«Δεν έχει νόημα να επιστρέφονται όλα εκεί από όπου προέρχονται», δήλωσε η Ayuso, καθώς, όπως είπε, σε αυτή την περίπτωση όλα τα έργα του Picasso θα έπρεπε να σταλούν στη Μάλαγα, τόπος γέννησης του ζωγράφου.
«Αυτό αποτελεί ένδειξη περιορισμένης νοοτροπίας, ενώ ο πολιτισμός είναι παγκόσμιος», πρόσθεσε, προσθέτοντας ότι το Μουσείο Reina Sofía επέμεινε ότι η μετακίνηση του πίνακα ενέχει τον κίνδυνο να υποστεί ζημιά το έργο.
Ο Esteban αντέτεινε ότι αν κάποιος είναι επαρχιώτης, αυτή ήταν η Ayuso, της οποίας η αντίληψη για την εθνική ταυτότητα «είναι να πίνει μπύρα στη βεράντα ενός μπαρ», μια αναφορά στην επιμονή της προέδρου της Μαδρίτης να παραμείνουν ανοιχτά τα μπαρ κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Ο Imanol Pradales, πρόεδρος της Περιφερειακής Κυβέρνησης της Χώρας των Βάσκων, ρώτησε: «Έχει το θάρρος η ισπανική κυβέρνηση να μεταφέρει τη Guernica; Έβγαλαν τον Φράνκο από τον τάφο του και δεν είναι σε θέση να μεταφέρουν έναν πίνακα από τη Μαδρίτη στην Εουσκάδι [τη Χώρα των Βάσκων]; Η μπάλα είναι στο γήπεδό τους».
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.