3 ιστορικές μονές για πασχαλινή απόδραση κοντά στην Αθήνα

Είτε (το) πιστεύετε είτε όχι, υπάρχει μεγάλη συλλογή από βυζαντινά μνημεία και μοναστήρια στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, κάποια από τα οποία ξεχωρίζουν ιδιαίτερα για την μακρά (και συχνά ποτισμένη με αίμα και καταστροφές) ιστορία τους, κάποια άλλα ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους και το αίσθημα δέους που προκαλούν, άλλα για τα σπάνια ψηφιδωτά και τις αγιογραφίες τους.

Συγκεκριμένα κατά την μέση βυζαντινή περίοδο (10ος–12ος αι.) απ’ όπου προέρχονται τα πιο σημαντικά σωζόμενα μνημεία, η παρηκμασμένη μεσαιωνική πόλη της Αθήνας, ένα περιφερειακό αστικό κέντρο εκείνη την εποχή, πέρασε σε μια νέα εποχή άνθισης, γνωρίζοντας σταδιακά αύξηση πληθυσμού και ένα κύμα οικοδομικής δραστηριότητας το οποίο αποτυπώθηκε και στο πεδίο της ναοδομίας – τότε, οικοδομούνται οι Άγιοι Απόστολοι στην Αρχαία Αγορά, η περίφημη Καπνικαρέα στην Αθήνα και ο ναός των Αγίων Ασωμάτων στο Θησείο που έχουμε περιγράψει σε ξεχωριστό κείμενο.

Θέλοντας αυτή τη φορά να συνδυάσουμε την επίσκεψη με μια μονοήμερη απόδραση στη φύση, στρεφόμαστε σε περιπτώσεις ιστορικών μονών εκτός του αστικού ιστού – αναζητούμε ιστορικές μονές μέσα σε χαράδρες και ρέματα, πάνω σε πλαγιές βουνών και πυκνόφυτα δάση, μονές οι οποίες ξεχωρίζουν και είναι βέβαιο ότι θα σας εντυπωσιάσουν, είτε (το) πιστεύετε είτε όχι.

Η Μονή Δαφνίου στο Χαϊδάρι

ΓΡ. ΤΥΠΟΥ ΥΠ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ/EUROKINISSI

Αποτελεί το πιο λαμπρό μνημείο από τη μέση βυζαντινή περίοδο σε όλο το Λεκανοπέδιο, έχοντας κηρυχθεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO από το 1990.

Χτισμένη στο κέντρο ενός οχυρωμένου περίβολου στις παρυφές του Όρους Αιγάλεω, στη θέση που υπήρχε προγενέστερα το Ιερό του Απόλλωνα, η Μονή Δαφνίου αποτελεί ένα εντυπωσιακό αρχιτεκτονικό παράδειγμα ναού-μνημείου, με ενσωματωμένα στην τοιχοποιία αρχαία μέλη, πλούσια κεραμοπλαστική διακόσμηση γύρω από τα παράθυρα και πολυτελή διάκοσμο στο εσωτερικό, έχοντας αποκτήσει μάλιστα διεθνή φήμη ειδικά για τα ψηφιδωτά της (κοσμούν και τον τρούλο με τη μορφή του Παντοκράτορα), τα οποία χρονολογούνται μεταξύ 10ου-11ου αιώνα και περιλαμβάνονται στα σωζόμενα αριστουργήματα της βυζαντινής τέχνης.

Ώρες λειτουργίας για το κοινό: Δευτ., Τετ.-Κυρ. 08:30-17.00.

Η Ιερά Μονή Παντοκράτορος στο Νταού Πεντέλης

ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ/EUROKINISSI

Γνωρίζετε σίγουρα την πλουσιοπάροχη Μονή στα δυτικά της Πεντέλης, ένα από τα μεγαλύτερα μοναστήρια της χώρας, αλλά υπάρχει και μια δεύτερη Μονή στη δυτική πλευρά του όρους, μεταξύ Σταυρού και Ραφήνας, η ιστορία της οποίας χάνεται στα βάθη των αιώνων και σημαδεύτηκε από εποχές αίγλης αλλά και τραγικές καταστροφές.

Κρυμμένη μέσα σε μια καταπράσινη ρεματιά, δίπλα σε έναν αμυντικό οχυρωματικό πύργο που εξασφαλίζει εποπτεία σε όλη την περιοχή μέχρι τη θάλασσα, η Ιερά Μονή Παντοκράτορος στο Νταού Πεντέλης είχε υπάρξει σε επίπεδο σημασίας «δευτέρα Μονή τῶν Βαλκανίων» στα βυζαντινά χρόνια, «πρωτίστη των του Πεντελικού Μονών» χρονολογικά, σύμφωνα με τον Δ. Καμπούρογλου.

Στο πέρασμα των αιώνων, βίωσε λεηλασίες από τους Φράγκους, επιθέσεις από τους Οθωμανούς, αλλά η πιο τραγική ιστορία της Μονής γράφτηκε το Πάσχα του 1680, όταν (πιθανότατα, αλγερινοί) πειρατές εισήλθαν μέσω κρυφού περάσματος και κατέκαψαν τους (150) μοναχούς, τα λείψανα των οποίων διασώζονται.

Έπειτα από αιώνες σιωπής και εγκατάλειψης, εγκαταστάθηκε στη Μονή μια γυναικεία αδελφότητα και ίδρυσε εκ νέου τη Μονή.

Ώρες λειτουργίας για το κοινό: Τρ.-Σαβ. 9.00-12.00 & 16:00-18:00, Κυρ. 6.30 π.μ.-12.00 & 16:00-18:00.

Η Ιερά Μονή Κλειστών στη Χασιά

iStock

Αναφέρεται ως το αρχαιότερο μοναστήρι της Αττικής, παρόλο που η ακριβής χρονολογία ανέγερσης δεν είναι γνωστή – κάποιοι υποστηρίζουν ότι ανάγεται πριν τον 10ο αιώνα, αλλά το παλαιότερο πειστήριο για την ιστορία της μονή δείχνουν το έτος 1204.

Φωλιασμένο μέσα στις νοτιοδυτικές υπώρειες της Πάρνηθας (που δυστυχώς παραδόθηκαν στις φλόγες το καλοκαίρι του 2023), η Ιερά Μονή Κλειστών είναι ένα ησυχαστήριο για να ξεφύγεις από τον αχό της πόλης, χωρίς να οδηγήσεις πολύ. Να αναφέρουμε ότι η μονή ήταν κάποτε αντρική, σταδιακά εξελίχθηκε μοναστήρι (από τα πλουσιότερα στη χώρα) και το 1932 αποφασίστηκε να μετατραπεί σε γυναικεία μονή.

Το σπουδαιότερο κειμήλιο που έχει στην κατοχή της η Μονή είναι η εικόνα «Αμάραντο Ρόδο» – απεικονίζεται την Παναγία με τον Χριστό αγκαλιά (σε τεχνοτροπία που παραπέμπει στον Βυζαντινό τύπο της Ελεούσας) και είχε εντοπιστεί σε κοίλωμα της πλαγιάς, απέναντι ακριβώς από το μοναστήρι. Είναι το σημείο το οποίο ενώθηκε μεταγενέστερα με σκοινιά και τροχαλία, όπου πιστοί μεταφέρονται για να ανάψουν καντήλια και να αφήσουν τάματα, όπως θα δείτε σήμερα.

Ώρες λειτουργίας για το κοινό: Δευτ.-Κυρ. 9.30-12:00 & 16:00-17:30.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ