Όλα αλλάζουν, ακόμα και τα σώματα των κορυφαίων ποδοσφαιριστών
Ψηλότεροι, γρηγορότεροι, γηραιότεροι. Τα σώματα των επαγγελματιών ποδοσφαιριστών δεν είναι όπως ήταν πριν 50 χρόνια και υπάρχει εξήγηση για αυτό.
- 18 ΙΟΥΝ 2026
Τέτοιες μέρες πριν 56 χρόνια, στις 21 Ιουνίου 1970, η Πόλη του Μεξικού ζει στον ρυθμό του μεγάλου τελικού του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Στο κατάμεστο Estadio Azteca, η Βραζιλία αντιμετωπίζει την Ιταλία. Βρισκόμαστε στο 87 λεπτό και αυτό που θα ακολουθήσει θα καταγραφεί ως μια από τις σπουδαιότερες στιγμές στην ιστορία του τουρνουά.
Για 30 δευτερόλεπτα, η Βραζιλία κεντάει στο χορτάρι. Η μπάλα περνάει από τα πόδια 8 διαφορετικών παικτών, μέχρι που ο Carlos Alberto εμφανιστεί από τα δεξιά και με ένα σουτ σαν κεραυνό κάνει το 4-1 κόντρα στην Ιταλία, σφραγίζοντας τη νίκη.
Επόμενη στάση στον χωροχρόνο, πέντε δεκαετίες αργότερα. 2022, Κατάρ, ο μεγαλύτερος τελικός όλων των εποχών ανάμεσα στην Αργεντινή και τη Γαλλία. Μία παρόμοια φάση, με 7 πάσες αυτή τη φορά και τον Angel Di Maria να ολοκληρώνει τη φάση, διήρκεσε μόλις 12 δευτερόλεπτα. Δηλαδή, 18 δευτερόλεπτα λιγότερα από την ιστορική φάση και το γκολ του Alberto.
Τι άλλαξε λοιπόν μέσα σε αυτά τα τελευταία 50 χρόνια; Σίγουρα δεν είναι θέμα τακτικής ή προπονήσεων. Είναι το timeline μιας ριζικής μετάλλαξης των σωμάτων των κορυφαίων ποδοσφαιριστών, τα οποία έχουν μετατραπεί σε υβριδικές μηχανές που αψηφούν τον χρόνο.
«Αυτό το γκολ του 1970 δεν θα μπορούσε να συμβεί στις μέρες μας», λέει ο Δρ. Orlando Laitano, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα και κορυφαίος ειδικός στη φυσιολογία της άσκησης.
Αν εκείνη η βραζιλιάνικη ομάδα μπορούσε να ταξιδέψει στο χρόνο, η τακτική της πιθανότατα θα αναχαιτιζόταν από τους σύγχρονους αντιπάλους της. Και, όπως λέει ο Δρ. Laitano, «το μεγαλύτερο χάσμα δεν θα ήταν το ταλέντο – θα ήταν η φυσιολογία».
Ας δούμε τι εννοεί.
Ο Δρ. Laitano, ο οποίος συνεργάστηκε με την εθνική ομάδα της Βραζιλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014, υποστηρίζει ότι οι σύγχρονοι ποδοσφαιριστές έχουν εξελιχθεί και πως η εξέλιξη της άσκησης και της ιατρικής, καθώς και οι αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής του παιχνιδιού, έχουν μετατρέψει το ελίτ ποδόσφαιρο σε μια μάχη που πραγματοποιείται σε κάθε ίντσα του γηπέδου. Ως συνέπεια λοιπόν, οι σύγχρονοι παίκτες πρέπει να γίνουν ταχύτεροι και δυνατότεροι.
Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γούλβερχαμπτον στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι σύγκριναν στοιχεία για χιλιάδες ποδοσφαιριστές της κορυφαίας αγγλικής ποδοσφαιρικής κατηγορίας από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 2020 – την Πρώτη Κατηγορία έως το 1992 και, στη συνέχεια, την Premier League – οι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές έχουν γίνει ψηλότεροι και πιο αδύνατοι.
Το μέσο ύψος των παικτών αυξήθηκε κατά περισσότερο από 4 εκατοστά μεταξύ του 1973 και του 2013 και η τάση αυτή συνεχίστηκε και την επόμενη δεκαετία για τους τερματοφύλακες και τους αμυντικούς, αν και το μέσο ύψος των επιθετικών και των μέσων μειώθηκε ελαφρώς.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι παίκτες της πρώτης κατηγορίας «γίνονται όλο και πιο γωνιώδεις και εκτομορφικοί», που σημαίνει ότι τείνουν όλο και περισσότερο προς σωματότυπους ψηλούς, αδύνατους, με ελαφρύ σκελετό και μακριά άκρα, κάτι που υποδηλώνεται από την αύξηση των τιμών ενός δείκτη που ονομάζεται Αμοιβαίος Δείκτης Βάρους (RPI), ο οποίος μετρά το ύψος σε σχέση με το βάρος, με τρόπο που δίνει έμφαση στη λεπτότητα.
Οι συγγραφείς της μελέτης υποδεικνύουν ότι η αλλαγή στον σωματότυπο οφείλεται στα καλύτερα γήπεδα και στον αυξημένο φόρτο εργασίας που απαιτείται από τους σύγχρονους παίκτες. Είναι ενδεικτικό ότι ορισμένοι ποδοσφαιριστές υψηλού επιπέδου αγωνίζονται πιο συχνά. Μελέτες έχουν δείξει ότι ο αριθμός των αγώνων που διεξάγουν οι περισσότεροι σύλλογοι σε όλο τον κόσμο παραμένει σταθερός, γύρω στους 42. Ωστόσο, για κάποιους κορυφαίους παίκτες δεν ισχύει αυτό.
Για παράδειγμα, ο Ολλανδός αμυντικός της Λίβερπουλ Virgil Van Dijk έχει ήδη συμμετάσχει σε 65 αγώνες αυτή τη σεζόν, συμπεριλαμβανομένων 10 με την εθνική του ομάδα, εν όψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Fifpro, η Διεθνής Ένωση Ποδοσφαιριστών.
Επίσης, τη δεκαετία του 1970, τα γήπεδα τον χειμώνα ήταν πιο λασπωμένα και οι παίκτες έπρεπε να είναι πολύ μυώδεις για να αποδώσουν καλά, όπως λέει ο ομότιμος καθηγητής Alan Nevill, ένας από τους συν-συγγραφείς της μελέτης. Σήμερα όμως, με τα καλύτερα γήπεδα, «βλέπουμε παίκτες πιο ελαφρείς και λεπτούς, οι οποίοι μπορούν να αποδίδουν για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα με σταθερή ενεργειακή απόδοση».
Τρέχοντας (γρηγορότερα) για τη νίκη
Αρκετές μελέτες αναφέρουν ότι οι παίκτες σπάνια ξεπερνούσαν το όριο των 30 χλμ./ώρα στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, όμως στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022, τουλάχιστον 10 παίκτες έτρεξαν με ταχύτητες άνω των 35 χλμ./ώρα.
Και, το πιο σημαντικό, οι παίκτες αναγκάζονται να φτάνουν στις μέγιστες ταχύτητές τους περισσότερες φορές κατά τη διάρκεια ενός αγώνα, αναλόγως φυσικά και με τις θέσεις που παίζουν.
«Αν κοιτάξουμε τους επιθετικούς του περασμένου αιώνα, τους βλέπαμε να περπατούν στο μεγαλύτερο μέρος του αγώνα, αλλά ξαφνικά να κάνουν ένα σπριντ και να σκοράρουν. Αυτό δεν ισχύει πια. Φυσικά χρειάζεται να τρέχεις γρήγορα και είναι απαραίτητο αλλά το πιο σημαντικό είναι η ικανότητα να το κάνεις επανειλημμένα», λέει ο Jens Bangsbo, καθηγητής φυσιολογίας της άσκησης στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει το γεγονός ότι δεν έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση στις αποστάσεις που διανύουν οι παίκτες.
Μελέτες δείχνουν ότι τη δεκαετία του 1970, οι παίκτες περπατούσαν, έκαναν τζόκινγκ ή έτρεχαν κατά μέσο όρο 8,7 χλμ. ανά αγώνα – και η απόσταση αυτή έφτασε στο αποκορύφωμα των 11,4 χλμ. τη δεκαετία του 1990, αλλά έκτοτε έχει μειωθεί. Σύμφωνα με τη FIFA, οι παίκτες στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 διένυσαν κατά μέσο όρο 10,6 χλμ. ανά αγώνα, αν και η απόσταση αυτή διέφερε ανάλογα με τη θέση στον αγωνιστικό χώρο.
Οι βετεράνοι κερδίζουν έδαφος
Οι εξελίξεις στην επιστήμη του αθλητισμού, από τα προπονητικά προγράμματα μέχρι τη διατροφή και την αποκατάσταση, έχουν δώσει τη δυνατότητα στους ποδοσφαιριστές να συνεχίζουν να αγωνίζονται σε υψηλό επίπεδο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η μέση ηλικία των παικτών στο UEFA Champions League, αυξήθηκε από 24,9 έτη το 1992 σε 26,5 το 2018.
Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των ποδοσφαιριστών ηλικίας 35 ετών και άνω που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο έχει αυξηθεί.
Τα τρία τελευταία Παγκόσμια Κύπελλα ήταν τα «γηραιότερα» στην ιστορία, σύμφωνα με τη FIFA, με το τουρνουά του 2018 να καταγράφει τον υψηλότερο μέσο όρο ηλικίας παικτών που έχει σημειωθεί ποτέ σε τουρνουά, στα 27,9 έτη.
Μόλις επτά παίκτες ηλικίας 35 ετών και άνω συμμετείχαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1990, ενώ στο τουρνουά του 2022 συμμετείχαν 41, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε ο Δρ. Joshua C Fjetsul, επιστήμονας δεδομένων και οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.
Φέτος, οι επίσημοι κατάλογοι των ομάδων της FIFA περιλαμβάνουν 72 παίκτες άνω των 35 ετών και οκτώ παίκτες είναι 40 ετών ή μεγαλύτεροι – περισσότεροι από ό,τι σε όλα τα προηγούμενα Παγκόσμια Κύπελλα μαζί.
«Οι παίκτες που φροντίζουν τον εαυτό τους και ακολουθούν τα σωστά πρωτόκολλα προπόνησης και αποκατάστασης έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να αγωνιστούν σε υψηλό επίπεδο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι στο παρελθόν», λέει ο Δρ. Laitano.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.