30 χρόνια Scream: Όλες οι ταινίες στη (σωστή) σειρά

Όταν η απειλητική φωνή στην άκρη της τηλεφωνικής γραμμής έβαζε στην άτυχη νεαρή γυναίκα ένα κουίζ για τον δολοφόνο του Friday the 13th, σοκάροντας ακόμη και πολλούς αφηρημένος σινεφίλ με την απάντηση (δολοφόνος ήταν η μητέρα του Jason, φυσικά, όχι ο ίδιος!), η ερώτηση έμοιαζε σαν σινεφιλική ανασκαφή.

Λίγο πριν την επικράτηση του ποπ μεταμοντερνισμού στο mainstream σινεμά, να σου το Scream, μια φρέσκια εκδοχή του ίδιου παλιού τρόμου, γεμάτη αναφορές, κλεισίματα του ματιού και λατρεία για ένα είδος που πάσχιζε να αποδομήσει. Ξεκινώντας από το απόλυτο ίσως classic του είδους: Το κλασικό εκείνο, πανάρχαιο φιλμ… του 1980.

Όταν ο δολοφόνος έκανε αυτή την ερώτηση στο πρώτο Scream, το Friday the 13th ήταν μόλις 16 χρόνια παλιό. Σαν σημείο σύγκρισης, αυτό είναι σχεδόν όση απόσταση μας χωρίζει σήμερα από το Scream 4(!).

Ένα franchise που έζησε τόσο πολύ που έφτασε στο σημείο να μπορεί να σχολιάζει τη μυθολογία του ίδιου του εαυτού του πριν καταλήξει, με το κάκιστο πρόσφατο entry του, να γίνει σαν μια αυτές τις ταινίες που κάποτε σατίριζε. Δεν είναι μικρό πράγμα να έχεις ζήσει τόσες ζωές!

Όλα ξεκίνησαν το 1996 με το ορίτζιναλ, σε σενάριο Kevin Williamson και σκηνοθεσία Wes Craven, και με ένα σίκουελ που γυρίστηκε ταχύτατα εντός μηνών, και με το σενάριο να έχει ληκάρει και να αλλάζει σχεδόν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων. Δεν ακούγεται σαν το υλικό από το οποίο φτιάχνονται τα όνειρα, κι όμως η σινεφιλία του Williamson σε συνδυασμό με τον έλεγχο και τη γνώση του Craven έδωσαν ένα μοναδικό αποτέλεσμα: Ένα αρχικό δίπτυχο ταινιών που στέκεται σε intellectual απόσταση από κάτι που εν τέλει δεν αντέχει παρά να έρθει κοντά του.

Ή, αλλιώς, η αρχική επιτυχία των Scream αποδεικνύει την αξία του να έχεις απόλυτο έλεγχο μιας φόρμας πριν (ή καθώς) την αποδομήσεις. Είναι έλεγχος αντί χάους.

Ένα ‘κλείσιμο’ τριλογίας που ακολούθησε λίγα χρόνια μετά βρήκε όλους τους εμπλεκόμενους ξεφούσκωτους δημιουργικά, όμως μια απρόσμενη ανανέωση ήρθε πάνω από μια δεκαετία αργότερα, όταν οι τεράστιες αλλαγές τόσο στο είδος του τρόμου, όσο και στον τρόπο που καταναλώνουμε media, ενέπνευσε το σπουδαίο Scream 4 – την τελευταία ταινία του master του τρόμου, Wes Craven.

Κι επειδή φυσικά τίποτα δεν πεθαίνει – το είπε το ίδιο το Scream το ‘96, αλλά το βλέπουμε κι έμπρακτα γύρω μας σήμερα στην κουλτούρα ανακύκλωσης – το franchise επέστρεψε στα ‘20s, για πρώτη φορά με εντελώς νέο δημιουργικό τιμ. Των οποίων η φόρα κόπηκε πάνω που είχαν βρει τον ρυθμό και την ταυτότητα της δικής τους ιστορίας.

Καθώς λοιπόν το franchise συμπληρώνει 30 χρόνια ζωής (και θανάτων), κατατάσσουμε όλες τις ταινίες, από τη χειρότερη (εύκολο) στην καλύτερη (δύσκολο!).

7. Scream 7 (2026)

 

Ο σεναριογράφος Kevin Williamson επέστρεψε χωρίς φρέσκες ιδέες, ο σκηνοθέτης Kevin Williamson επέστρεψε για τη δεύτερη μόλις ταινία του, 27 χρόνια μετά από το κακό Teaching Mrs. Tingle (και φαίνεται), κι η ταινία αντικαθιστά τις meta αναζητήσεις για μια φτηνή, επιφανειακή legacy αυτοαναφορικότητα. Το Rise of Skywalker των σύγχρονων Scream.

6. Scream 3 (2000)

Με απόλυτο σεβασμό στον Wes Craven, αυτή η ταινία πάντα φαινόταν τελείως off, κι όχι με έναν «αν το καλοσκεφτείς έκαναν κάτι κρυφά σπουδαίο» τρόπο. Το νέο κομμάτι με τους Κανόνες-αλλά-για-Τριλογίες μοιάζει πια εντελώς ανέμπνευστο, κι ενώ ο Craven έχει μερακλίδικες meta στιγμές όταν σκηνοθετεί τους ήρωές του μέσα στο κατασκευασμένο σκηνικό του παρελθόντος τους (και η Parker Posey ως Courteney Cox είναι απόλαυση), κατά τα άλλα οι πάντες μοιάζουν έτοιμοι να προχωρήσουν με τις ζωές τους. Το δε φινάλε είναι κάτι ανάμεσα σε όραμα της στιγμής του θανάτου και σε διαφήμιση φαρμάκων. Όλο γενικά, πολύ παράξενο.

5. Scream (2022)

 

Reboot που αντιγράφει λίγο από το ορίτζιναλ Scream και λίγο από το Scream 4 (κυρίως όσο αφορά τη μοντέρνα μετεξέλιξη των legacy σίκουελ). Βρίσκεται κάπως ανάμεσα σε εποχές με έναν αμήχανο τρόπο, αλλά έχει τις στιγμές του. Και, όπως είχε συμβεί και με το Force Awakens στα Star Wars (μια πολύ παρόμοια ταινία), το νέο καστ είναι φωτιά: Melissa Barrera γεννημένη για νέα scream queen, Jenna Ortega το πρόσωπο μιας γενιάς, Mikey Madison το deranged πρόσωπο του Gen Z Ghostface.

4. Scream VI (2023)

Εδώ είναι που το νέο σκηνοθετικό δίδυμο των Bettinelli-Olpin και Gillett άρχισε να βρίσκει τους ρυθμούς του. Ένα πολύ φαν άνοιγμα που μοιάζει σαν μια “εν τάχει” εκδοχή ενός αναμενόμενου Scream σίκουελ κλείνει το μάτι πριν η ταινία περάσει σε μια νέα, δική της εκδοχή αυτού του ματωμένου legacy. Έχει ενδιαφέρον αισθητικό αποτύπωμα, ενδιαφέρον arc για τις δύο ηρωίδες των Barrera-Ortega, ένα πολύ διασκεδαστικά γελοίο-αλλά-αφοσιωμένο villain reveal (το σέβομαι) και δυνατό φινάλε. Το μόνο αληθινά καλό μετά-Craven Scream, και ένα μεγάλο what if σχετικά με το πώς θα έμοιαζε αν είχε συνεχιστεί, αντί αγνοηθεί πλήρως λόγω της δειλίας όλων των εμπλεκόμενων μετά την απόλυση της Melissa Barrera (και την παραίτηση της Ortega) για την στήριξή της στην Παλαιστίνη.

3. Scream 2 (1997)

Τα 3 πρώτα της λίστας είναι εντελώς ανταλλάξιμα μεταξύ τους, κατά τη γνώμη μου, όλα εξίσου άξιας ακόμα και της 1ης θέση. Υπάρχουν στιγμές που με ευκολία θα πω ότι το Scream 2 είναι το καλύτερο όλων – είναι σίγουρα το πιο έξυπνο, εμπλέκοντας και εμπλουτίζοντας την αφήγηση και τους κώδικές του μέσα από τα κλισέ και τα αρχέτυπα της παραφιλολοφίας των σίκουελ. Το setpiece στον θάλαμο ηχογράφησης παραμένει το αγαπημένο μου όλου του franchise, και οι πάντες μοιάζουν σε τοπ φόρμα. Ένα τέλειο σίκουελ.

2. Scream 4 (2011)

11 χρόνια μετά το ξεφούσκωτο κλείσιμο της αρχικής τριλογίας, Craven και Williamson επανενώνονται για ένα πανέξυπνο revival που σχολιάζει πλέον όχι μόνο την παράδοση του σινεμά τρόμου αλλά και τον τρόπο που καταναλώνουμε media στον 21ο αιώνα. Η αυτοαναφορικότητα είναι αδιέξοδο, κι όχι πρώτη ύλη για ηρωική ανάπτυξη (όπως συμβαίνει με την πλειονότητα των legacy sequels, του Scream συμπεριλαμβανομένων.)

Υπάρχει μια διάχυτη θλίψη μέσα σε αυτή την ταινία, που δεν αφήνει την πνευματώδη της αντίληψη να εκφραστεί ως άδειος κυνισμός, ούτε ως boomer επίθεση σε μια νέα γενιά την οποία κοιτάζει μάλλον περισσότερο ως θύμα μέσα σε ένα τεράστιο κενό. Η σκηνή με τα Stab είναι all-timer, και η Hayden Panettiere δίνει… –δεν ξέρω; διαφωνεί κανείς;– την καλύτερη ερμηνεία όλου του franchise;; Αν δεν είναι το καλύτερο Scream, είναι σίγουρα το αγαπημένο μου.

1. Scream (1996)

When in doubt… Πώς γίνεται να αμφισβητήσεις αυτό το φιλμ; Υψηλής αντίληψης ποπ αριστούργημα, με τον Williamson να διοχετεύει σινεφιλία και νιχιλισμό σε ένα ευρηματικό και ιερόσυλο meta-slasher το οποίο ο master Wes Craven καταφέρνει να προσγειώσει ως ένα αιματηρό, γεμάτο γωνίες και ματωμένες αποχρώσεις αγνό έργου τρόμου και σασπένς. Χωρίς τη μία από τις δύο τάσεις το αποτέλεσμα δεν λειτουργεί. Μαζί, αυτές οι δύο φωνές δημιούργησαν ένα από τα πιο καθοριστικά αμερικάνικα φιλμ από το τέλος του 20ου αιώνα: Γεμάτο αποστασιοποιημένη γνώση για όσα προηγήθηκαν, μπροστά σε ιδεολογικό αδιέξοδο για τα όσα έρχονται. Και διαβολεμένα διασκεδαστικό, για κερασάκι στην τούρτα.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.