Ντέμη Κουτσοσταμάτη, γιατί θέλεις να μας κάνεις Bookstore Hoppers στη Θεσσαλονίκη;
10 μικροβιβλιοπωλεία, σε όχι και τόσο γνώριμες γειτονιές της Θεσσαλονίκης, σε 10 μέρες. Η δημιουργός του Little Bookstores μετατρέπει τη βόλτα στην πόλη σε παιχνίδι μέσα από το βιβλιοφαγικό challenge, Bookstore Hopping.
- 20 ΝΟΕ 2026
«Η Θεσσαλονίκη έχει μια αρκετά ζωντανή σχέση με το βιβλίο», μου λέει η Ντέμη Κουτσοσταμάτη από την άλλη μεριά του ακουστικού. Εκεί, γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει σήμερα. Εκεί, γεννήθηκε και η ιδέα για μία από τις πιο γνωστές και αξιόλογες κοινότητες που αφορούν τον χώρο του βιβλίου.
Το Little Bookstores είναι μια μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2016 από την επιθυμία της να ενώσει τα μικρά βιβλιοπωλεία της χώρας, να τα κάνει πιο ορατά και να αναδείξει τη σημασία τους. «Ξεκινήσαμε ουσιαστικά μέσα από τα social media, στην πορεία, όμως, εξελιχθήκαμε σε κάτι μεγαλύτερο, με ξεκάθαρο στόχο, στρατηγική και συγκεκριμένες δράσεις. Νομίζω ότι αυτή είναι και η όμορφη πλευρά των social media: όταν δημιουργούν κοινότητες, μας φέρνουν σε επαφή με τους ανθρώπους μας και δίνουν ορατότητα σε εγχειρήματα που διαφορετικά ίσως να μην είχαν την ευκαιρία να ακουστούν», τονίζει και συνεχίζει:
«Τα μικρά βιβλιοπωλεία παίζουν πάντα έναν ιδιαίτερο ρόλο στην τοπική κοινότητα, που ίσως γίνεται ακόμη πιο σημαντικός σε μέρη όπου οι επιλογές είναι λιγότερες. Από όλα τα μέρη της Ελλάδας δηλαδή με έχουν εκπλήξει περισσότερο για τη βιβλιοφιλική τους κουλτούρα τα νησιά και οι περιοχές μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Εκεί, με πολλή προσπάθεια και περιορισμένα μέσα, οι άνθρωποι καταφέρνουν να δημιουργούν και να διατηρούν μια κοινότητα αναγνωστών».
Στην ερώτηση τι κάνει ένα μικρό βιβλιοπωλείο ξεχωριστό, η απάντηση για την Ντέμη θα είναι πάντα ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από τον πάγκο. «Εκείνος θα δώσει χαρακτήρα στο βιβλιοπωλείο, άλλωστε το βιβλιοπωλείο είναι το δεύτερο σπίτι του. Όμως, την ίδια στιγμή, ένα μικρό βιβλιοπωλείο ανήκει σε όλη τη γειτονιά, εκεί δημιουργούνται σχέσεις και συναντιούνται ιστορίες που το κάνουν ξεχωριστό».
Κάπως έτσι, το 2022 το Little Bookstores διοργάνωσε την πρώτη Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων, δράση που φέρνει κοντά πάνω από 100 μικρά βιβλιοπωλεία απ’ όλη τη χώρα με τους ανθρώπους που αγαπούν το βιβλίο και τους δημιουργούς. Σήμερα, έχει εξελιχθεί σε θεσμό για τον κόσμο του βιβλίου και γιορτάζεται κάθε άνοιξη στα τέλη Μαΐου.
«Κάθε χρόνο απευθύνουμε ανοιχτό κάλεσμα σε όλα τα μικρά, ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία και η συμμετοχή στην Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων είναι ελεύθερη για όσα πληρούν τους όρους της δράσης. Βασική προϋπόθεση είναι να πρόκειται για βιβλιοπωλεία με φυσικό κατάστημα, που δεν ανήκουν σε εκδοτικούς οίκους ή μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων. Υπάρχουν, βέβαια, και μικρά βιβλιοπωλεία που έχουν τις δικές τους εκδόσεις. Κι αυτά μπορούν να συμμετέχουν, αρκεί το μεγαλύτερο μέρος του καταλόγου τους να αποτελείται από βιβλία άλλων εκδοτών.
Για εμάς, αυτό που έχει σημασία είναι να δημιουργούμε κάθε χρόνο μια όσο το δυνατόν πιο ανοιχτή και πολυφωνική κοινότητα βιβλιοπωλείων, με διαφορετικές ταυτότητες, από διαφορετικές πόλεις και γειτονιές, που μοιράζονται την ίδια αγάπη για το βιβλίο».
Μετά την Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων, το Little Bookstores και η δημιουργός του ευελπιστούν να φτιάξουν έναν ακόμα θεσμό μέσα από τη νέα τους δράση, που ξεκινά σήμερα, 20 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 30 του μήνα.
«Η Θεσσαλονίκη έχει πολλά μικρά βιβλιοπωλεία, αξιόλογους εκδοτικούς οίκους, λέσχες ανάγνωσης, εκθέσεις βιβλίου. Γίνονται πολλές εκδηλώσεις και δίνονται συχνά αφορμές στους ανθρώπους της να συναντηθούν γύρω από ένα βιβλίο.
Τώρα, πλέον, έχει -θα έχει- και το Bookstore Hopping».
Η σκέψη της να κάνει τον κόσμο να ανακαλύψει τα μικρά βιβλιοπωλεία της πόλης με έναν διαφορετικό τρόπο, πιο ελεύθερο και αυθόρμητο.
«Το Bookstore Hopping έχει κάτι από τη λογική των επιτραπέζιων παιχνιδιών, των παιχνιδιών θησαυρού, αλλά και των συγχρονων challenges που βλέπουμε στα social media. Ένας χάρτης, διαφορετικές διαδρομές και μια αποστολή που παρακινεί τον κόσμο να περιπλανηθεί στην πόλη, από βιβλιοπωλείο σε βιβλιοπωλείο – συμμετέχουν συνολικά 21 μικροβιβλιοπωλεία, από το Κολχικό στον Λαγκαδά έως τη Θέρμη.
Η πόλη γίνεται το ταμπλό, κάθε βιβλιοπωλείο ένας σταθμός κι εμείς, οι παίκτες και οι παίκτριες».
Το Bookstore Hopping παίζεται ως εξής: Παίρνεις τον χάρτη της δράσης, σχεδιάζεις τη δική σου διαδρομή και ξεκινάς την εξερεύνηση. Σε κάθε μικρό βιβλιοπωλείο που επισκέπτεσαι συλλέγεις ένα αυτοκόλλητο. Μόλις συγκεντρώσεις 10 αυτοκόλλητα από 10 διαφορετικά βιβλιοπωλεία, ολοκληρώνεις την αποστολή και μπαίνεις στην κλήρωση για 10 δωροεπιταγές αξίας 100€ η καθεμία.
«Εκτός όμως από ένα παιχνίδι εξερεύνησης των μικρών βιβλιοπωλείων της Θεσσαλονίκης, το Bookstore Hopping είναι ταυτόχρονα και μια ανοιχτή πρόσκληση να περιπλανηθούμε σε λιγότερο γνώριμες γειτονιές, να βγούμε από τις συνηθισμένες μας διαδρομές και να γνωρίσουμε ενδιαφέροντες χώρους που ίσως, δεν είχαμε επισκεφθεί μέχρι σήμερα», αναφέρει η Ντέμη.
Για εκείνη, όλα τα μικρά βιβλιοπωλεία της πόλης της είναι ταυτόχρονα μοναδικά και ίδια. «Το καθένα έχει τη δική του ταυτότητα, τον δικό του χαρακτήρα. Άλλα έχουν περισσότερα ή λιγότερα παιδικά βιβλία, άλλα έχουν χαρτικά, ένα πατάρι για εκδηλώσεις ή μια όμορφη αυλή. Άλλα βρίσκονται σε μια ήσυχη γειτονιά και άλλα σε έναν κεντρικό φασαριόζικο πεζόδρομο.
Όμως, πίσω από όλες αυτές τις διαφορετικές εικόνες, υπάρχει κάτι κοινό. Είτε βλέπω την Ευαγγελία στο “Χαρτομάνι”, είτε την Αναστασία στο “Νους και Γνώση”, είτε την Δήμητρα στην “Οκτάνα”, νιώθω πως συναντώ τον ίδιο άνθρωπο: κάποιον που αγαπά βαθιά αυτό που κάνει και που έχει έναν ξεχωριστό, ουσιαστικό ρόλο στη ζωή των ανθρώπων της γειτονιάς του, όπως προανέφερα».
Με τα μικρά, ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία να παλεύουν να επιβιώσουν τα τελευταία πολλά χρόνια -ολοένα και μεγαλώνει η λίστα με αυτά που κλείνουν ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα-, όπως συμβαίνει άλλωστε και με κάθε μικρό επιχειρηματία, η Ντέμη ονοματίζει τον μεγαλύτερο εχθρό τους. «Είναι το περιβάλλον που αντιμετωπίζει τα πάντα με όρους κερδοφορίας, χωρίς να αναγνωρίζει την αξία που έχουν αυτοί οι χώροι για την κοινότητα και τον πολιτισμό. Τα μικρά βιβλιοπωλεία πιέζονται από τα υψηλά ενοίκια, την ακρίβεια, τον ανταγωνισμό από μεγάλες αλυσίδες και τις πλατφόρμες. Πιέζονται και από εμπορικές πρακτικές και δημόσιες πολιτικές που συχνά δεν τους αφήνουν περιθώριο να επιβιώσουν.
Και υπάρχει μια αντίφαση: αναγνωρίζουμε ότι τα μικρά βιβλιοπωλεία είναι σημαντικά για τις γειτονιές μας και τον πολιτισμό, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται πάντα σε πράξεις, μέτρα και πολιτικές που τα στηρίζουν».
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, η κοινότητα του Little Bookstores και οι δράσεις της αποκτούν ουσιαστική σημασία. Όπως προφανώς και το να διαβάζουμε.
«Νομίζω ότι ο κόσμος εξακολουθεί να διαβάζει, απλώς σήμερα διεκδικούν την προσοχή μας πάρα πολλά πράγματα. Το βιβλίο ανταγωνίζεται μια ολόκληρη καθημερινότητα γεμάτη άγχος, δουλειές, οθόνες, πληροφορίες και διαρκή ερεθίσματα.
Το βιβλίο είναι πιο πιθανό να παραμείνει κομμάτι της καθημερινότητάς μας αν έχουμε καλλιεργήσει από μικρή ηλικία μια σχέση μαζί του, αν έχουμε συνδέσει την ανάγνωση με την απόλαυση και όχι με την υποχρέωση. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά να ανακαλύψει κανείς την ανάγνωση. Η περιέργεια, η ανάγκη να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο ή και τον ίδιο μας τον εαυτό, μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα βιβλίο σε οποιαδήποτε στιγμή της ζωής μας. Μάλιστα, δεν θα ήταν παράξενο όλος αυτός ο ψηφιακός θόρυβος να μας οδηγήσει κάποια στιγμή να στραφούμε περισσότερο στο βιβλίο».
Ξέρεις, μου αρέσει τόσο πολύ να βλέπω ανθρώπους να διαβαζουν στην πόλη, στα καφέ ή στην παραλία. Μου προκαλεί μια αίσθηση ηρεμίας. Σαν μια παύση μέσα στην κίνηση και χαίρομαι που υπάρχει και αυτός ο ρυθμός. Όταν το βιβλίο μπορεί να είναι μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων και να την επιβραδύνει».
***
Bookstore Hopping
20-30/11 στη Θεσσαλονίκη
Περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.