20 πανοραμικές φωτογραφίες που μόλις απέκτησαν βραβείο

«Μια καλή φωτογραφία συντίθεται από τις άκρες της», είχε δηλώσει σε συνέντευξη στο Oneman ο καταξιωμένος Αμερικανός φωτογράφος Mustafah Abdulaziz, «συντίθεται από τις άκρες της, από αυτό που υπονοεί έξω από το κάδρο και όχι από αυτό που περιγράφει». Ενώ, λοιπόν, σε μια συμβατική φωτογραφία το μεγάλο μυστικό είναι τι θα αφήσεις στη φαντασία του θεατή, στην πανοραμική φωτογραφία αλλάζει εντελώς το παιχνίδι και το βασικό ζητούμενο είναι να καθοδηγήσεις το βλέμμα και το μυαλό του θεατή μέσα στο απέραντο της λήψης.

Από την πρώτη μαζικής παραγωγής αμερικανική κάμερα που εισήλθε στην αγορά το 1898 (την AI-Vista) μέχρι τις θαυμαστές, καινούργιες δυνατότητες που προσφέρουν σήμερα τα νέα τεχνολογικά εργαλεία (όπως οι λήψεις με drone και η εικονική πραγματικότητα), το πανόραμα ασκούσε ανέκαθεν έντονη γοητεία στο ανθρώπινο μάτι.

Άλλωστε, αν το σκεφτείτε, οι πανοραμικές φωτογραφίες συνοδεύονται από μια μοναδική ιδιαιτερότητα που ξεπερνάει την ανθρώπινη φύση: κατορθώνουν να αποτυπώσουν σε ένα ενιαίο κάδρο κάτι το οποίο η ανθρώπινη όραση δεν μπορεί να συλλάβει με μία και μόνο ματιά. Αντίθετα, χρειάζεται αναγκαστικά να περιπλανηθεί στο κάδρο και να εστιάσει διαδοχικά στα επιμέρους σημεία, συνθέτοντας σταδιακά την εικόνα του συνόλου. Και έτσι προκύπτει η μεγάλη δύναμη της πανοραμικής φωτογραφίας: η δύναμη της αφήγησης.

«Η αφήγηση είναι αυτό που με κάνει να θέλω να επιστρέψω σε μια φωτογραφία και να περάσω περισσότερο χρόνο μαζί της», όπως τόνισε ο Jacky Lee, μέλος της κριτικής επιτροπής των Epson International Pano Awards, του μεγαλύτερου διαγωνισμού που διοργανώνεται παγκοσμίως για τις πανοραμικές φωτογραφίες. «Για μένα, αφηγηματική ιστορία μπορεί να είναι μια εμπειρία ή ένα συναίσθημα που μεταδίδει η εικόνα», συμπλήρωσε ο ίδιος, και βέβαια «όλοι φέρνουμε τις δικές μας εμπειρίες στις φωτογραφίες που βλέπουμε».

Η ιστορία των Epson International Pano Awards ξεκινά το 2009, από τον Αυστραλό φωτογράφο τοπίου David Evans που θέλησε να αναδείξει τις τεχνικές και καλλιτεχνικές απαιτήσεις που συνοδεύουν αυτό το είδος που παρέμενε παρεξηγημένο από τους περισσότερους επαγγελματίες φωτογράφους. Έχοντας φτάσει φέτος στην 17η διοργάνωση, μπορεί να παινεύεται ότι έβαλε ένα λιθαράκι για την εξέλιξη του είδους.

Σε όλα αυτά τα χρόνια ιστορίας, ο διαγωνισμός έχει αναδείξει δημιουργούς που αντιμετωπίζουν το πανόραμα ως αυτοτελές μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης, συχνά με πειραματικές προσεγγίσεις σε επίπεδο προοπτικής, σύνθεσης, φωτός και τεχνολογίας. Στην πορεία, καθιερώθηκαν διαφορετικές κατηγορίες για επαγγελματίες και ερασιτέχνες, ενώ παραμένει ανοιχτός στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η τεχνολογική εξέλιξη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το γεγονός ότι φέτος εισήχθησαν δύο νέες κατηγορίες αφιερωμένες στις εναέριες πανοραμικές φωτογραφίες – όπως εξήγησε ο Evans, η εναέρια οπτική ανοίγει έναν ολόκληρο κόσμο πέρα από το ύψος του τρίποδoυ.

Τα νούμερα επιβεβαιώνουν τη διεθνή απήχηση που έχει αποκτήσει ο θεσμός: στη φετινή διοργάνωση κατατέθηκαν συνολικά 4.084 συμμετοχές από 1.037 φωτογράφους, οι οποίοι προέρχονται από 93 χώρες, περισσότερες από κάθε άλλη χρονιά, αποτυπώνοντας έτσι το εύρος μιας κοινότητας που διευρύνεται και εξελίσσεται συνεχώς. Μάλιστα, ιδιαιτέρως θερμή ήταν και η ανταπόκριση για τις νεοεισαχθείσες κατηγορίες του aerial.

Μεγάλος νικητής της φετινής διοργάνωσης είναι ο Ισπανός φωτογράφος Daniel Viñé Garcia, με τη λήψη The Sleeping Giant («Ο Κοιμώμενος Γίγαντας»).

Με το έργο του μεταφερόμαστε στις Άνδεις της Χιλής, εκεί όπου το ηφαίστειο Παρινακότα υψώνεται σε περισσότερα από 6.300 μ.,, δίπλα στη γειτονική κορυφή Πομεράπε. Η εικόνα μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική: οι χιονισμένες ηφαιστειακές κορυφές δεσπόζουν πάνω από τις λίμνες, ενώ το τελευταίο φως της ημέρας βάφει το τοπίο σε μωβ αποχρώσεις. Να σημειώσουμε ότι, προκειμένου να εγκλιματιστεί ο Ισπανός φωτογράφος στο αλπικό κλίμα και να πάρει αυτή την τρομερή λήψη, χρειάστεικε να περιμένει τρεις ημέρες και τρεις νύχτες σε υψόμετρο περίπου 4.500 μ.

Γιατί η τέχνη θέλει θυσίες.