Ενώ η κλιματική αλλαγή απειλεί τον καφέ, ένας άλλος καρπός ανθίζει
Ένα δέντρο της ίδιας οικογενείας του καφέ που ανθίζει στην ευρύτερη Αφρική, έχει καλύτερες προδιαγραφές για τα νέα κλιματικά δεδομένα.
- 18 ΙΑΝ 2026
Ανάμεσα στις περιπτώσεις προϊόντων που παρουσιάζουν συνεχόμενες αυξήσεις στα ράφια του σούπερ μάρκετ ανάγοντας σε άπιαστη πολυτέλεια τις άλλοτε καθημερινές απολαύσεις, υπάρχουν και κάποια στα οποία δικαιολογούνται όντως οι ανατιμήσεις και σταδιακά θα κληθούμε να αποχαιρετίσουμε, ακόμη και αν εξαφανιστεί ο πληθωρισμός και η «εισαγόμενη ακρίβεια».
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο καφές.
Όπως είχε διαβεβαιώσει σε ανακοίνωση η FAO, ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα, για την παγκόσμια εκτίναξη στις τιμές του καφέ που καταγράφηκε το 2024 (έως 60% σε ποικιλίες Arabica και 70 % για Robusta) την ευθύνη φέρουν οι δυσμενείς κλιματικές συνθήκες.
Στην εποχή της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη στο +1,5°C (όπως επιβεβαιώθηκε για τρίτη συνεχή χρονιά), οι επιπτώσεις στις ευαίσθητες καλλιέργειες του καφέ είναι άμεσες: Περιορισμένες εξαγωγές από το Βιετνάμ λόγω παρατεταμένης ξηρασίας, μειωμένη παραγωγή στην Ινδονησία λόγω υπερβολικών βροχοπτώσεων, αντίξοες συνθήκες στη Βραζιλία, τη μεγαλύτερη χώρα παραγωγής καφέ στον κόσμο.
Αργή ή –πιθανότατα– γρήγορα, ο κόσμος που έχει συνδέσει τα πρωινά του με το σκουρόχρωμο ρόφημα και τη «μαγική» καφεΐνη, θα χρειαστεί να ψάξει εναλλακτική.
Και (σε αντίθεση με τη σοκολάτα που επίσης περιλαμβάνεται στα πρώτα «θύματα» της αύξησης της θερμοκρασίας) υπάρχει ευτυχώς ένα άλλο δέντρο της ίδιας οικογενείας του καφέ που ανθίζει στην ευρύτερη Αφρική, έχοντας καλύτερες προδιαγραφές για τα νέα κλιματικά δεδομένα: λέγεται excelsa και παρότι έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα καφεΐνης (0,86-1,13 γρ. έναντι 1,2-2,2 γρ. καφεΐνης ανά 100 γρ.κόκκων), χαρακτηρίζεται από ένα εξίσου περίπλοκο προφίλ γεύσης που παραπέμπει αρκετά στον καφέ τον οποίον γνωρίζουμε.
Μέχρι στιγμής, η διάθεση καφέ τύπου excelsa παραμένει περιορισμένη (λιγότερο από 1% της παγκόσμιας αγοράς), αλλά όσο μειώνονται οι προοπτικές των γνωστών ποικιλιών, τόσο αυξάνεται το ενδιαφέρον που συγκεντρώνει ως εναλλακτική.
Καλλιεργείται κυρίως σε χώρες της Αφρικής, όπως είναι η Ουγκάντα και το Κονγκό, ενώ μικρότερες φυτεύσεις εντοπίζονται στην Ινδία, Ινδονησία και Βιετνάμ, φέρνοντας τα πρώτα πολύτιμα δεδομένα για αυτή την ποικιλία που παρέμενε για χρόνια υποτιμημένη.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα καλλιέργειας καταγράφει το Associated Press στη δυτική Εκουατόρια του Νότιου Σουδάν, μία περιοχή που απέχει από τις παραδοσιακές «πατρίδες» του καφέ, αλλά αναζητά στην καλλιέργεια excelsa μία οικονομική διέξοδο.
Εκεί δραστηριοποιείται η εταιρεία Equatoria Teak, μια βιώσιμη επιχείρηση αγροδασοπονίας που δραστηριοποιείται για πάνω από μια δεκαετία στην περιοχή, εξετάζοντας τις δυνατότητες της ποικιλίας excelsa και στηρίζοντας παράλληλα την τοπική κοινωνία: παρέχει δέντρα και εκπαίδευση σε περίπου 1.500 άτομα από την τοπική κοινότητα, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να πουλούν τους καρπούς που συλλέγουν πίσω στην εταιρεία, για επεξεργασία και εξαγωγή.
Περίπου το 2022 έγιναν οι πρώτες φυτεύσεις και φέτος εμφανίστηκαν οι πρώτοι ώριμοι καρπού στα κλαδιά.
«Γνωρίζουμε τόσο λίγα για αυτό το είδος καφέ, που αισθανόμαστε ότι βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας να τον ανακαλύψουμε, και μαθαίνουμε κάθε μέρα», δήλωσε στο Associated Press ο Ian Patterson, επικεφαλής της εταιρείας.
Το σίγουρο από τα μέχρι τώρα δεδομένα είναι ότι το excelsa, χάρη στις βαθιές ρίζες και τον παχύ φλοιό, είναι πολύ πιο ανθεκτικό από τις γνωστές ποικιλίες στις ακραίες καιρικές συνθήκες και τα παράσιτα.
Όπως και ότι για πολλές κοινότητες που είναι αντιμέτωπες από αδιέξοδα, ίσως δημιουργήσει μια διέξοδο διαφυγής.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.