Γιατί ζήσαμε την πιο κρύα Πρωτομαγιά των τελευταίων 135 ετών στην Αθήνα;
Χιόνια, κρύο και χουχούλιασμα. Τι συνέβη και ήταν σαν να ανοίξαμε την πόρτα της κατάψυξης πάνω που είχαν αρχίσει η ζέστες; Ευθύνεται η κλιματική αλλαγή;
- 4 ΜΑΙ 2026
Χιονοπόλεμος αντί για μαγιάτικο στεφάνι και χουχούλιασμα στο τζάκι αντί για ανέμελες βόλτες στην εξοχή – τι συνέβη και η φετινή Πρωτομαγιά ήταν λες και ανοίξαμε ξαφνικά την πόρτα της κατάψυξης ενώ λίγο πριν γκρινιάζαμε για τη ζέστη; Από πού ήρθε αυτή η απρόσμενη ψύχρα μέσα στην άνοιξη; Πώς γίνεται τη μία μέρα να είχαμε πυρκαγιά στην Πάρνηθα και αμέσως μετά χιόνια;
Δεν ήταν μόνο οι απρόσμενες χιονοπτώσεις που καταγράφηκαν αυτή την Πρωτομαγιά ανά τη χώρα, από το Μέτσοβο και τα Καλάβρυτα μέχρι τα ορεινά της Αττικής.
Οι μετρήσεις των μετεωρολόγων έδειξαν ένα ρεκόρ δεκαετιών. Πιο συγκεκριμένα, με βάση το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (που διατηρεί το πιο αξιόπιστο κλιματικό αρχείο στη χώρα), σημειώθηκε η χαμηλότερη μέγιστη θερμοκρασία Πρωτομαγιάς από το μακρινό 1890 (14°C), ενώ και σε επίπεδο μέσης θερμοκρασίας είχαμε μία από τις τέσσερις χαμηλότερες τα τελευταία 135 χρόνια στην Αθήνα (13,3°C).
Βέβαια, δεν ήμασταν οι μόνοι – ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες βίωσαν όλα τα Βαλκάνια και οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Να χαρούμε που είδαμε χιόνια τον Μάιο στην Ευρώπη ή πρέπει να ανησυχήσουμε που χάνονται σιγά-σιγά οι σταθερές για τις εποχές; Ούτε το πρώτο, ούτε δεύτερο χρειάζεται στην προκειμένη περίπτωση, αλλά μάλλον να κατανοήσουμε ότι η κλιματική αλλαγή δεν σχετίζεται μόνο με την υπερθέρμανση.
Ο «φρουρός» του ψύχους και η απρόσμενη εισβολή
Να δούμε αρχικά τα δεδομένα.
Τα δεδομένα λένε ότι ψυχρές αέριες μάζες περιστρέφονται γύρω από τον Βόρειο Πόλο, στο επίπεδο της στρατόσφαιρας. Αυτός ο πολικός στρόβιλος, όπως ονομάζεται, λειτουργεί κανονικά σαν φυσικό φράγμα κρατώντας τον ψυχρό αέρα εγκλωβισμένο στις πολικές περιοχές. Όταν, από την άλλη, διαταράσσεται ή αποδυναμώνεται αυτή η κυκλωνική ροή ψυχρού αέρα στην Αρκτική, επιβεβαιώνονται με συνέπεια ακραία καιρικά επεισόδια στις μεσαίες ζώνες του Βόρειου Ημισφαιρίου, επηρεάζοντας μεγάλες περιοχές της Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής ανάλογα με την κυκλοφορία του αέρα.
Αυτό επιβεβαιώνεται και στι φετινές μετεωρολογικές μετρήσεις, πριν την «τσουχτερή» Πρωτομαγιά.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, καταγράφηκαν επαναλαμβανόμενες διαταραχές στην κυκλωνική κυκλοφορία με υψηλές πιέσεις πάνω από τη Γροιλανδία και την Ισλανδία (Blocking High), ακολούθως το φαινόμενο αυτό συνεχίστηκε και μετατράπηκε σε Omega blocking σχηματισμό πάνω από τη δυτική Ευρώπη, «σπρώχνοντας» τις ψυχρές αέριες μάζες προς όλη την Ευρώπη και τα Βαλκάνια σαν αεροχείμαρρο (Jet stream). Ωστόσο, η εισβολή διαρκεί μόνο για λίγες μέρες – σαν να ανοίξαμε ξαφνικά την πόρτα της κατάψυξής σε ένα δωμάτιο.
Θα αναρωτιέστε, τώρα, εάν (και) αυτή η διαταραχή σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή.
Υπάρχει πράγματι σχέση, αλλά όχι άμεσα: η επιστήμη λέει ότι τέτοιες διαταραχές της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας (όπως τα blocking και οι μεταβολές του πολικού στροβίλου) αποτελούν κυρίως φυσικές διακυμάνσεις του καιρού, χωρίς να συνδέονται απευθείας με την κλιματική αλλαγή, υπό την έννοια ότι δεν οδήγησε εκείνη το κρύο προς τα νότια.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, είναι βέβαιο ότι η ατμοσφαιρική κυκλοφορία καθορίζεται από τις διαφορές στη θερμοκρασία. Και όσο πιο απρόβλεπτες είναι οι θερμοκρασίες, τόσο πιο ασταθής είναι και τα μοτίβα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας.
Κατά συνέπεια, στην εποχή της υπερθέρμανσης και ενώ η Αρκτική εμφανίζει 2-4 φορές ταχύτερους ρυθμούς αύξησης της θερμοκρασίας σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη, δεν θα πρέπει να ξαφνιαζόμαστε: η απόκλιση που διαμορφώνεται αργά αλλά σταθερά, επηρεάζει τη δυναμική της κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας και έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες για πιο έντονες εκτροπές των καιρικών συστημάτων, με αποτέλεσμα ψυχρές αέριες μάζες να κατέρχονται νοτιότερα (και αντίστοιχα, θερμές να μεταφέρονται προς βορρά).
Τι κρατάμε; Ότι μάλλον πρέπει να υπολογίζουμε πλέον διπλά πριν πακετάρουμε τα χειμωνιάτικα.
Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.