Η αστείρευτη ενέργεια του πολύχρωμου Χόλι στην Ινδία

Υπάρχουν κάποια μέρη στην Ινδία όπου το Χόλι δεν γιορτάζεται – αλλά είναι εξαίρεση. Για το μεγαλύτερο μέρος της απέραντης χώρας στη Νότια Ασία, ιδίως στην κεντρική και ακόμη περισσότερο τη βόρεια πλευρά όπου η πλειονότητα του πληθυσμού είναι ινδουιστές, το Χόλι είναι μια καθολική εμπειρία που είναι ανεξίτηλα γραμμένη στη συλλογική μνήμη.

Δεν είναι απλώς ένα μεγάλο «φεστιβάλ χρωμάτων», όπως έχουμε συνηθίσει να το αποκαλούμε στη Δύση.

Ανατρέχοντας σε blog κόσμου από την πολυπληθή Ινδία σε μια προσπάθεια να βρούμε την ουσία της τεράστιας θρησκευτικής γιορτής που σημειώνεται στις αρχές της άνοιξης, ανακαλύπτουμε αφηγήσεις που είναι βαθιά χαραγμένες στη ψυχή τους από τα παιδικά χρόνια: οι μυρωδιές που γέμιζαν το σπίτι από τα τηγανητά γκούτζιγια (τα παραδοσιακά ινδικά γλυκά για τη γιορτή), οι φωνές και τα γέλια από το μπουγέλο και τον «πόλεμο» στους δρόμους, το άρωμα της σκόνης (gulal) που αρνείται να φύγει από το ρούχα ακόμη και με επίμονο τρίψιμο.

Οι πιο πολλοί θυμούνται με έντονη τρυφερότητα και νοσταλγία τις οικογενειακές στιγμές που έχουν ζήσει για τον εορτασμό του Χόλι. Σε καμία περιοχή στα πέρατα της Ινδίας, ωστόσο, δεν είναι τόσο ζωντανές και έντονες οι μνήμες όσο εκείνες από την πόλη Μαθούρα, τη γενέτειρα του θεού Κρίσνα και αναγνωρισμένη ως «καρδιά» του μεγάλου πολύχρωμου φεστιβάλ.

Στην ινδουιστική παράδοση, το Χόλι αντιπροσωπεύει τη μάχη ανάμεσα στο καλό και το κακό.

Σημαίνει την αρχή της άνοιξης, περιλαμβάνοντας συμβολισμούς για την αναγέννηση και τη χαρά της ζωής.

Πέρα από γιορτή, είναι ένας φορέας μνήμης και ταυτότητας που συνδέει τους ανθρώπους στο πέρασμα των αιώνων.

Στην πόλη Μαθούρα, απ’ όπου έρχονται οι εντυπωσιακές εικόνες του συγκεκριμένου φωτορεπορτάζ από το Associated Press, το Χόλι δεν εξαντλείται μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο – αντίθετα, απλώνεται σε ημέρες, ως και ολόκληρες εβδομάδες εορτασμού.

Συνοδεύεται μάλιστα από έθιμα τα οποία δεν απαντώνται σε άλλα μέρη της Ινδίας.

Για παράδειγμα, στα χωριά Μπαρσάνα και Ναντγκάον που βρίσκονται κοντά στη Μαθούρα, διατηρείται το έθιμο όπου οι Ινδές γυναίκες μεταφέρουν ραβδιά και χτυπούν περιπαικτικά τους άντρες τραγουδώντας και χορεύοντας, σε μία θεατρική αναπαράσταση της ιστορίας που συνοδεύει τη λαϊκή παράδοση του φεστιβάλ: ο «πόλεμος» με τα χρώματα προέκυψε από τον θεό Κρίσνα, ο οποίος όταν ήταν παιδί, θέλοντας να ξεπεράσει τις κοινωνικές συμβάσεις και να σμίξει με την αγαπημένη του Ράντχα (που είχε άλλου χρώματος δέρμα), επέλεξε να τη «μεταμορφώσει» ρίχνοντάς της χρώμα, και τότε οι φίλες της (γνωστές ως gopis) τον πήραν στο κατόπι.

Μια πιο ρομαντική εκδοχή της ίδιας ιστορίας εκφράζεται στην πόλη Βριντάβαν (λίγα χιλιόμετρα βόρεια της Μαθούρα), όπου αντί για την πολύχρωμη σκόνη, οι πιστοί πετούν στον αέρα αμέτρητα πέταλα λουλουδιών, κυρίως από τριαντάφυλλα και κατιφέδες, δείχνοντας έτσι τις αγνές προθέσεις του Κρίσνα. Συναντάμε και άλλες μοναδικές παραδόσεις στην τριγύρω περιοχή – πομπές οι οποίες αφηγούνται ιστορίες από την ινδουιστική θρησκεία, συγκεκριμένα θρησκευτικά τραγούδια και τελετές.

Είναι κάτι πολύ παραπάνω από γιορτή, είναι ένας φορέας ταυτότητας που συνδέει τους ανθρώπους στο πέρασμα των αιώνων.

Σε ορισμένες περιοχές, γυναίκες μεταφέρουν ραβδιά και χτυπούν περιπαικτικά τους άντρες.

Αναπαριστούν συμβολικά την ιστορία που συνοδεύει τη λαϊκή παράδοση του φεστιβάλ, ανάμεσα στον Κρίσνα και τη Ράντχα.

Τα χρώματα φέρουν κι αυτά τους δικούς τους συμβολισμούς.

Το βασικό στοιχείο είναι ότι αποτελεί μια γιορτή για την ίδια τη ζωή.

Όπως λέει η ινδουιστική παράδοση, είναι η μέρα που οι θεοί κάνουν τα στραβά μάτια.

Γιορτάζεται πάντα τη μέρα μετά την πανσέληνο του Μαρτίου, όταν το ημερολόγιο της Ινδίας δείχνει την έναρξη της άνοιξης, κάτι που φέτος συνέβη την Τετάρτη 4 Μαρτίου. Οι εικόνες από την Μαθούρα δείχνουν μια πόλη παραδομένη στα χρώματα και τη διασκέδαση, μια πόλη που αποπνέει θετική ενέργεια μαζί με την πιο ζωντανή εποχή του έτους, σαν ένα μικρό παράθυρο αισιοδοξίας στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε.