Ο Trump ως AI Ιησούς Χριστός, μια βλασφημία δρόμος

Στο merch της προεκλογικής συγκέντρωσης που πραγματοποίησε ο Donald Trump στη Βαντάλια του Οχάιο τον Μάρτιο του 2024, μερικούς μήνες δηλαδή πριν εκλεχθεί για δεύτερη φορά πρόεδρος των ΗΠΑ, οι ψηφοφόροι του μπορούσαν να βρουν μεταξύ άλλων καπέλα με συνθήματα, όπως «Ο Ιησούς είναι ο σωτήρας μου, ο Trump είναι ο πρόεδρός μου». Οι λέξεις Ιησούς και Trump ήταν σε μεγαλύτερη γραμματοσειρά, άρα όποιος δεν διάβαζε ανάμεσα στις λέξεις, έβλεπε τον τίτλο “Jesus Trump“.

E λοιπόν, ήρθε η ώρα και να γίνει.

Jessie Wardarski, File/AP Photo

Την Κυριακή (12/04), ανήμερα του Ορθόδοξου Πάσχα και μία εβδομάδα από το Πάσχα των Καθολικών, ο Αμερικανός πρόεδρος μοιράστηκε στον λογαριασμό του στο Truth Social μία εικόνα που τον απεικόνιζε ως τον Ιησού Χριστό, καταφέρνοντας να κάνει ακόμα και τους πιο συντηρητικούς υποστηρικτές του να ξεσηκωθούν. Τελικά, διέγραψε το post την επόμενη μέρα.

Πώς ξεκίνησαν όλα αυτά;

Μία ημέρα πριν την βλάσφημη, όπως χαρακτηρίστηκε, ανάρτηση του Trump, o πάπας Λέων -ο πρώτος Πάπας που γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες- από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, προσευχήθηκε για ένα βασίλειο «αξιοπρέπειας, κατανόησης και συγχώρεσης», το οποίο θα λειτουργούσε ως «προπύργιο ενάντια σε εκείνη την ψευδαίσθηση παντοδυναμίας που μας περιβάλλει και γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτη και επιθετική».

Καμία στιγμή της ομιλίας δεν ακούστηκε το όνομα του Trump, ωστόσο η αναφορά του στις αυταπάτες της παντοδυναμίας θα μπορούσε να θεωρηθεί ως σαφής επίπληξη της υπεροψίας του Προέδρου, ο οποίος ξεκίνησε έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν χωρίς να δώσει πραγματική εξήγηση στο κοινό και χωρίς να διαφαίνεται σαφές τέλος.

Η οργή του Trump ήταν μάλλον αναμενόμενη.

«Ο Πάπας Λέων είναι ΑΔΥΝΑΜΟΣ όσον αφορά την εγκληματικότητα και απαράδεκτος στην εξωτερική πολιτική», έγραψε, προσθέτοντας ότι δεν θέλει έναν πάπα που θεωρεί αποδεκτό το Ιράν να διαθέτει πυρηνικά όπλα ή που θεωρεί «απαράδεκτο το γεγονός ότι η Αμερική επιτέθηκε στη Βενεζουέλα», αλλά και «έναν Πάπα που να επικρίνει τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών».

Συνεχίζοντας το παραλήρημά του, ο πρόεδρος ανέφερε πως ο Λέων «δεν περιλαμβανόταν σε καμία λίστα υποψηφίων, αλλά τοποθετήθηκε εκεί από την Εκκλησία μόνο και μόνο επειδή ήταν Αμερικανός, και θεώρησαν ότι αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσουν τον πρόεδρο Trump».

Αμέσως μετά τις δηλώσεις, ακολούθησε η επίμαχη φωτογραφία, στην οποία απεικονίζεται ως μια μορφή που μοιάζει με τον Χριστό, να θεραπεύει έναν άρρωστο, ενώ γύρω του υπάρχουν αμερικανικές σημαίες, αετοί και πολεμικά αεροσκάφη.

Donald Trump/Truth Social

Μιλώντας στους δημοσιογράφους και αφού η ανάρτηση διαγράφηκε το απόγευμα της Δευτέρας, ο Trump είπε ότι νόμιζε ότι η εικόνα τον απεικόνιζε ως γιατρό.

«Το δημοσίευσα όντως, και νόμιζα ότι απεικόνιζε εμένα ως γιατρό και είχε σχέση με τον Ερυθρό Σταυρό», δήλωσε στους δημοσιογράφους το απόγευμα της Δευτέρας στο Λευκό Οίκο. Ο Trump είπε ότι «μόνο τα ψεύτικα νέα» θα μπορούσαν να σκεφτούν ότι η φωτογραφία τον απεικόνιζε ως Ιησού.

Ενώ με μία πρώτη ανάγνωση η εικόνα δημιουργήθηκε και αναρτήθηκε για να προκαλέσει τον Πάπα, τελικά κατάφερε να προσβάλλει όχι μόνο τους Καθολικούς αλλά και τους Χριστιανούς, ενώ ακόμη και οι υποστηρικτές του προέδρου έσπευσαν να εκφράσουν το αίσθημα προδοσίας που ένιωσαν. Ανάμεσά τους ο Douglas Wilson, ο καλβινιστής πάστορας που στο ποίμνιό του βρίσκεται και ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth, ο οποίος χαρακτήρισε αμέσως την εικόνα «βλασφημία».

Μία μικρή παρένθεση για τον όρο «βλασφημία»: η λέξη εισήχθη στην αγγλική γλώσσα γύρω στον 13ο αιώνα από την αρχαία ελληνική «βλασφημία» μέσω της γαλλικής και της λατινικής γλώσσας, περιγράφοντας γενικά λόγια ή πράξεις που εκδηλώνουν ασέβεια προς τον Θεό, τα ιερά πρόσωπα και τα ιερά πράγματα. Ωστόσο, προτού αποκτήσει τη σημασία της υποτίμησης του θείου, η λέξη αναφερόταν ευρύτερα στην πράξη της συκοφαντίας εναντίον κάποιου, όπως εξηγεί η Kim Haines-Eitzen, καθηγήτρια πρώιμου χριστιανισμού και πρώιμου ιουδαϊσμού στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ.

Αν και η λέξη «βλασφημία» εμφανίζεται στη Βίβλο και με τις δύο έννοιες, τελικά απέκτησε μια θρησκευτική σημασία με σοβαρές συνέπειες: ο Θεός λέει στον Μωυσή στο βιβλίο του Λευιτικού ότι «Όποιος βλασφημήσει το όνομα του Κυρίου θα θανατωθεί οπωσδήποτε». Στην Καινή Διαθήκη, ο ίδιος ο Ιησούς κατηγορείται για βλασφημία πριν από την εκτέλεσή του.

Καθώς οι οπαδοί του Χριστιανισμού άρχισαν να ταυτίζουν τον Ιησού με τον Θεό, λέει η Haines-Eitzen, η βλασφημία άρχισε επίσης να περιλαμβάνει λόγια ή πράξεις που δυσφημούσαν τον Χριστό. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό επεκτάθηκε και σε θεσμούς όπως η εκκλησία, οι άγιοι και ο πάπας, καθώς και σε θρησκείες πέρα από το Χριστιανισμό: Το 1989, ο Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί του Ιράν χαρακτήρισε το μυθιστόρημα του Salman Rushdie Οι Σατανικοί Στίχοι ως προσβολή προς το Ισλάμ και εξέδωσε φετφά διατάζοντας τους Μουσουλμάνους να σκοτώσουν τον συγγραφέα· τα αγγλόφωνα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο Ρούσντι είχε κατηγορηθεί για «βλασφημία».

«Μπορεί να είναι αρκετά ευρύ», λέει η Haines-Eitzen. «Είναι ευρύ και ως προς την ίδια την έννοια, γιατί τι σημαίνει να συκοφαντείς τον Θεό; Τι σημαίνει να δυσφημείς το θείο;».

Σήμερα, η κατηγορία της «βλασφημίας» δεν αναφέρεται μόνο στην προσβολή του Θεού και του ιερού, αλλά και στην προσβολή των ευαισθησιών των πιστών, γράφει ο Len Gutkin στο The Yale Review. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει, όπως στην περίπτωση της ανάρτησης του Trump, την απόδοση θεϊκών χαρακτηριστικών σε θνητά όντα – ή, σε άλλες περιπτώσεις, την απόδοση θνητών χαρακτηριστικών σε θεϊκά όντα.

Κλείνει η παρένθεση.

Για την ακρίβεια, φάνηκε πως ο Trump ενήργησε χωρίς να σκεφτεί καθόλου τον Χριστιανισμό και τις αρχές του – παρά το γεγονός ότι οι Ρεπουμπλικανοί έχουν αφιερώσει δεκαετίες στην οικοδόμηση πολιτικών συμμαχιών με συντηρητικούς χριστιανούς. Ομοίως, όταν ο Trump επιτέθηκε στον Πάπα, πιθανότατα δεν σκέφτηκε τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τους Καθολικούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που τον έχουν υποστηρίξει σθεναρά – όπως ο Αντιπρόεδρος Vance, ο οποίος το 2019 ασπάστηκε τον καθολικισμό και πρόσφατα ανακοίνωσε την επικείμενη έκδοση ενός βιβλίου με τις αναμνήσεις του σχετικά με την πίστη του.

Όταν ρωτήθηκε για τη δημοσίευση, ο αντιπρόεδρος J.D. Vance, υποβάθμισε το περιστατικό και δήλωσε μεταξύ άλλων πως «ο Πρόεδρος δημοσίευσε ένα αστείο. Φυσικά, την κατέβασε επειδή συνειδητοποίησε ότι πολλοί άνθρωποι δεν κατάλαβαν το χιούμορ του σε αυτή την περίπτωση».

Κακό χιούμορ ή όχι, μένει να φανεί αν η επίθεση του Trump εναντίον του Λέων θα επηρεάσει τους Αμερικανούς Καθολικούς κάνοντάς τους να του γυρίσουν την πλάτη, όπως αναφέρει ο David Gibson, διευθυντής του Κέντρου Θρησκείας και Πολιτισμού στο Καθολικό Πανεπιστήμιο Φόρνταμ.

«Μήπως αυτή η κίνηση πέρασε την κόκκινη γραμμή τους; Μήπως τελικά θα τιμωρήσουν τον Trump και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις κάλπες;», είπε. «Αυτή είναι μια κρίσιμη στιγμή – θα επιλέξουν οι Καθολικοί στην Αμερική τον Πάπα ή τον Πρόεδρο;».

Ο επίσκοπος Robert Barron, ο οποίος υπηρετεί σε μια επιτροπή για τη θρησκευτική ελευθερία που δημιούργησε ο Αμερικανός πρόεδρος, δήλωσε στο X ότι ο πρόεδρος ⁠οφείλει μια συγγνώμη στον Πάπα για τις «ακατάλληλες» δηλώσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, στην ίδια ανάρτηση εξήρε επίσης τον Trump για την προσέγγισή του προς τους Kαθολικούς. Μάλλον βέβαια, ο Πάπας θα αργήσει να ακούσει «συγγνώμη» από τα χείλη του Αμερικανού προέδρου, αφού σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους τη Δευτέρα είπε πως «δεν υπάρχει τίποτα για το οποίο να ζητήσει συγγνώμη» από τον Πάπα.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ