Ratko Mladić: Ο χασάπης της Βοσνίας είναι νεκρός

Ο Ratko Mladić, ο πρώην στρατιωτικός ηγέτης των Σερβοβόσνιων και μία από τις πιο διαβόητες μορφές των πολέμων της πρώην Γιουγκοσλαβίας, πέθανε χθες 27 Αυγούστου στη Χάγη, σε ηλικία 84 ετών. Ο Mladić νοσηλευόταν σε νοσοκομείο υπό την κράτηση των Ηνωμένων Εθνών, ενώ τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας, έχοντας υποστεί μεταξύ άλλων εγκεφαλικά επεισόδια. Ο θάνατός του επιβεβαιώθηκε από τον ΟΗΕ, ενώ έχει διαταχθεί έρευνα για τις ακριβείς συνθήκες του θανάτου του.

Ο Mladić έμεινε στην ιστορία ως ο «Χασάπης της Βοσνίας», κυρίως εξαιτίας του ρόλου του στον πόλεμο της Βοσνίας, από το 1992 έως το 1995. Ως διοικητής των σερβοβοσνιακών δυνάμεων συμμετείχε στην εκστρατεία εθνοκάθαρσης εναντίον Βόσνιων μουσουλμάνων και Κροατών. Υπό τις διαταγές του, το Σεράγεβο πολιορκήθηκε για χρόνια και έγινε στόχος καθημερινών βομβαρδισμών και πυρών ελεύθερων σκοπευτών, με περίπου 10.000 ανθρώπους να σκοτώνονται στην πολιορκία.

Το όνομά του, ωστόσο, συνδέθηκε πάνω απ’ όλα με τη Σρεμπρένιτσα.

Η γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα δεν ήταν μια αυθόρμητη πράξη βίας, αλλά μια οργανωμένη και συστηματική επιχείρηση εξόντωσης. Μετά την κατάληψη της πόλης στις 11 Ιουλίου 1995, οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις διαχώρισαν τους άντρες και τα αγόρια από τις γυναίκες, τα παιδιά και τους ηλικιωμένους. Χιλιάδες κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε διαφορετικές τοποθεσίες, όπου εκτελέστηκαν μέσα στις επόμενες ημέρες.

Διεθνή δικαστήρια έχουν διαπιστώσει ότι δολοφονήθηκαν άγρια από 7.000 έως 8.000 Βόσνιοι μουσουλμάνοι άντρες και αγόρια, ενώ περίπου 30.000 γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι εκδιώχθηκαν από την περιοχή. Οι σοροί πολλών θυμάτων θάφτηκαν αρχικά σε μαζικούς τάφους και στη συνέχεια μετακινήθηκαν σε άλλες τοποθεσίες, σε μια προσπάθεια των δραστών να αποκρύψουν τα εγκλήματα.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έχουν χαρακτηρίσει τα γεγονότα της Σρεμπρένιτσα γενοκτονία. Η Σρεμπρένιτσα θεωρείται η χειρότερη θηριωδία στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μετά το τέλος του πολέμου, ο Mladić κρυβόταν για χρόνια. Συνελήφθη τελικά το 2011, έπειτα από περίπου 16 χρόνια ως φυγάς, και το 2017 καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. Η ετυμηγορία επικυρώθηκε το 2021. Ο ίδιος δεν αναγνώρισε ποτέ τη νομιμότητα του δικαστηρίου και μέχρι το τέλος παρέμεινε αμετανόητος.

Ο θάνατός του κλείνει ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιστορία των πολέμων της πρώην Γιουγκοσλαβίας, δεν κλείνει όμως τις πληγές τους. Για τους επιζώντες και τις οικογένειες των θυμάτων, η καταδίκη του αποτέλεσε μια μορφή δικαιοσύνης, αλλά όχι αντικατάσταση της απώλειας.

Η κληρονομιά του Mladić παραμένει δεμένη με τη Σρεμπρένιτσα, το Σεράγεβο και τις δεκάδες χιλιάδες ζωές που χάθηκαν στον πόλεμο, μια υπενθύμιση ότι η δικαιοσύνη μπορεί να έρθει αργά, αλλά η μνήμη των θυμάτων δεν πρέπει να σβήσει.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ