Στο Klein Blue γίνεται ορατό, το αόρατο
Ένεκα της Blue Monday, βουτάμε μέσα στο πιο χαρακτηριστικό μπλε του κόσμου όλου.
- 19 ΙΑΝ 2026
Από την Tate του Λονδίνου μέχρι το Mumok της Βιέννης, κάθε συναπάντημα με το μπλε του Yves Klein, μοιάζει σαν κολύμπι σε ουράνια πισίνα, με τα σύννεφα για σκάλα. Χάνεσαι μέσα σε κάτι άυλο, με τη βαριά ματαιοδοξία της αντανάκλασης σου να περνά απαρατήρητη.
Το Klein Blue είναι τόπος, όχι χρώμα. Ας πάρουμε όμως το μύθο από την αρχή κι ας ταξιδέψουμε στο καλοκαίρι του 1947, σε ένα Ρομερικό σκηνικό, σε μια παραλία της Νίκαιας.
Τρεις νεαροί φίλοι πιστεύουν ότι ο κόσμος είναι δικός τους κι αποφασίζουν να τον χωρίσουν δια του τρία, δίκην παιχνιδιού, για να περάσει η ώρα τους. Ο πρώτος διαλέγει τα ζώα, ο δεύτερος τα φυτά και ο τρίτος, τα ορυκτά.
Ξαπλωμένος στην άμμο, κοιτάζει το κυανό ταβάνι και λέει στωικά πως «ο γαλάζιος ουρανός είναι το πρώτο μου έργο τέχνης». Ακούγεται λυρικό αλλά στη πραγματικότητα, η ατάκα αυτή αποδεικνύεται προφητική. Ο τρίτος της παρέας, είναι ο Yves Klein και εκείνη τη στιγμή, γεννήθηκε το χρώμα του.
Σε ένα σπίτι με ζωγράφους, το ζυγωτό τέχνης που ονομάστηκε Yves, ταξίδεψε στην Ιαπωνία μέσα της δεκαετίας του ‘50 και γύρισε πίσω με μαύρη ζώνη στο τζούντο και την πειθαρχία, η οποία λειτούργησε ως πνευματική άσκηση στην προσέγγιση του στη ζωγραφική και στη μάχη που αργότερα θα έδινε με τα λεπτά όρια της ύλης.
Alamy/Visualhellas.gr
Η επιστροφή στο Παρίσι φέρνει την τέχνη σε πρώτο πλάνο και το 1955 ντεμπουτάρει στον χώρο, με την πρώτη του έκθεση να αποτελείται αποκλειστικά από μονοχρωματικούς πίνακες. Γεμάτα σκέτοι, απεικονίζουν τη σημαία της δικής του πατρίδας. Μπλε, ροζ και χρυσό.
Στον κόσμο του Klein, κάθε απόχρωση αντιστοιχεί σε μια μεταφυσική κατάσταση. Το μπλε εκφράζει την πνευματικότητα και το άπειρο, το ροζ τον στοχασμό, το χρυσό τη μετάβαση στον υλικό κόσμο. Το χρώμα γίνεται γλώσσα.
Δύο χρόνια μετά, στην γκαλερί Apollinaire στο Μιλάνο, παρουσιάζει την έκθεση Proposte monocrome, epoca blu με έντεκα πανομοιότυπους καμβάδες, τοποθετημένους ελαφρώς μακριά από τον τοίχο σα να αιωρούνται.
Είναι η πρώτη επαφή του κοινού με την αίσθηση που αργότερα βαφτίστηκε International Klein Blue. «Το μπλε δεν έχει διαστάσεις, είναι πέρα από τις διαστάσεις», έλεγε ο Yves Klein, λίγο πριν πατήσει τα τριάντα.
Όπως παρατηρεί και ο ίδιος, το κοινό βουτάει σε διαφορετικούς κόσμους και περιπλανιέται μέσα στο δικό του μπλε (#διπλής). Γίνεται εμμονικός με την διατήρηση της χρωστικής σε σκόνη και τρελαίνεται όταν θαμπώνεται το χρώμα μετά το στέγνωμα.
Για να βρει λύση, συνεργάζεται με τον έμπορο χρωμάτων Édouard Adam στο Παρίσι και καταφέρνουν μαζί μετά από πειραματισμούς να δημιουργήσουν μια βελούδινη επιφάνεια που απορροφά το βλέμμα. Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν άυλο.
Στις 19 Μαΐου 1960, ο Klein καταχωρεί τη μέθοδο στο Εθνικό Ινστιτούτο Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας της Γαλλίας. Το χρώμα δεν είναι δικό του, ούτε θα μπορούσε να είναι. Ta credits μπαίνουν στη διαδικασία. Και έτσι, το IKB μπορεί να μην ανήκει σε κανέναν ως απόχρωση, αλλά η τεχνική είναι μόνο δική του.
Το 1957 αρχίζουν οι περφόρμανς, με τον Klein να απελευθερώνει 1.001 μπλε μπαλόνια στον ουρανό του Παρισίου. Τον επόμενο χρόνο, παρουσιάζει το The Void σε μια άδεια, κατάλευκη γκαλερί. Δεν πέφτει καρφίτσα και με δυόμιση χιλιάδες επισκέπτες η αστυνομία τα χάνει και αναγκάζεται να διαλύσει το πλήθος.
Το 1960 κυκλοφορεί τη διάσημη φωτογραφία Leap into the Void, στην οποία ο ίδιος φαίνεται να πηδά από μια στέγη, ένα φωτομοντάζ που λειτουργεί σαν ευαγγέλιο της πίστης του στην υπέρβαση και ο ίδιος είναι ιεραπόστολος αυτού του άλματος.
Την ίδια χρονιά, στα Anthropometries of the Blue Epoch, πραγματοποιεί την πιο αμφιλεγόμενη περφόρμανς του. Φορώντας φράκο και λευκό παπιγιόν, σκηνοθετεί γυμνά μοντέλα που καλύπτουν τα σώματά τους με το χρώμα του και αποτυπώνουν τα ίχνη τους σε λευκούς καμβάδες.
Εννέα μουσικοί παίζουν τη Monotone-Silence Symphony, την οποία διαδέχονται 20 λεπτά σιωπής. Τα σώματα γίνονται «ζωντανά πινέλα». Το έργο δεν είναι μόνο ο καμβάς, αλλά ολόκληρη η τελετουργία: κίνηση, ήχος, χρόνος, βλέμμα. Δέχθηκε κριτική, χαρακτηρίστηκε απατεώνας, θεατρίνος και σεξιστής.
Δύο χρόνια μετά, το 1962, ο Yves Klein πεθαίνει από καρδιακή προσβολή, σε ηλικία μόλις 34 ετών. Πρόλαβε όμως να κάνει ορατό το αόρατο. Εκείνη τη ζεστή μέρα στη Νίκαια, ο ουρανός ήταν πράγματι το πρώτο του έργο κι όλα τα υπόλοιπα ήταν προσπάθειες για να τον φέρει λίγο πιο κοντά μας.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.