Το πρώτο τριπάκι με LSD ήταν ένα ιδιαίτερο, αλλά σίγουρα όχι κακό ταξίδι

«Καλειδοσκοπικές, φανταστικές εικόνες ξεχύθηκαν πάνω μου, εναλλασσόμενες, πολύχρωμες, ανοιγοκλείνουν κυκλικά και σε σπείρες, εκρήγνυνται μέσα σε χρωματιστά σιντριβάνια. Ο κόσμος ήταν σα να είχε μόλις δημιουργηθεί», περιγράφει o Δόκτωρ Hofmann σε λεναπλατωνική διάλεκτο. Μοιράζεται ιδιότητα και όνομα με τον Einstein, με την διαφορά όμως ότι εκείνος δεν ασχολήθηκε με την σχετικότητα και τρύπωσε αλλιώς στο τρανς δωμάτιο του χωροχρόνου.

Όπως και στα περισσότερα ενδιαφέροντα επεισόδια της ζωής, έτσι και στο LSD, όλα ξεκίνησαν τυχαία, μια Παρασκευή του Απρίλη, στο μακρινό 1943.

Την σεζόν εκείνη, ο Albert Hofmann ζούσε στη Βασιλεία και είχε την ρουτίνα, ψαχνόταν με πειράματα και είχε μια κάπως κανονική καθημερινότητα. Δεν το γνώριζε τότε, αλλά μια τυχαία ανακάλυψη θα αφαιρούσε κάθε τι νορμάλ από το προσωπικό του οικοσύστημα. Πριν γευτεί την δική του χημεία, οι ποδηλατάδες προς το σπίτι είχαν κυρίως πράσινο χρώμα. Μετά από μια καλή δόση από Διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος, τα χρώματα πολλαπλασιάστηκαν και η παλέτα έγινε πισίνα.

Η πρώτη σύνθεση της γνωστής ένωσης, έμεινε στο συρτάρι της απραξίας για πέντε σερί χρόνια. Σε ηλικία 37 ετών, ο Hofmann μελετούσε φαρμακευτικά φυτά και πειραματιζόταν με την ερυσίβη, ένα μύκητα που αναπτύσσεται στο καλαμπόκι, για να δει αν μπορεί να παράξει μέσα από αυτόν μια χημεία που βοηθούσε τις μαίες στην πρόληψη της αιμορραγίας μετά τον τοκετό. Στα γερμανικά, είναι γλωσσοδέτης.

Μην το δοκιμάσετε. Κανείς δεν το λέει άλλωστε Lysergsäurediethylamid. Όλοι το ξέρουν ως LSD.

Σε συνέντευξή του στο BBC το 1986, ο Hofmann μοιράστηκε την εμπειρία του, η οποία τον γύρισε πίσω σε μυστικιστικές σκηνές (sic) της παιδικής του ηλικίας, γυρισμένες μέσα στα ελβετικά δάση. Η αίσθηση του «να βλέπεις τις αληθινές πτυχές της φύσης, την ομορφιά», όπως αναφέρει, τον έλουσε με ευτυχία.

Ήταν ευχάριστη και ονειρική αυτή κατάσταση δηλαδή, κύριε Albert; Για να βρει τις απαντήσεις άμεσα και όχι έμμεσα, απόφασισε να πειραματιστεί πάνω στον εαυτό του, όταν επέστρεψε πίσω στη δουλειά τη Δευτέρα, μετά από ένα ιδιαίτερο σουκού.

Το πρωί της 19ης Απριλίου, συνέθεσε 0,5 χιλιοστά του λίτρου της ένωσης, τη διέλυσε σε 10 κυβικά εκατοστά νερού και στις 4:20 μ.μ. just, πήρε 250 μικρογραμμάρια, τη μικρότερη δυνατή δόση. Σαράντα λεπτά μετά, έσκασαν οι ζαλάδες. Για να τσιλάρει, αποφάσισε να γυρίσει σπίτι με το ποδήλατο, σε μια ποδηλατάδα που πέρασε στην ιστορία.

Τα συμπτώματα δεν άρχισαν απλώς να πολλαπλασιάζονται. Εδώ μιλάμε για inception. Συμπτώματα μέσα σε συμπτώματα. «Είχα μεγάλη δυσκολία να μιλήσω καθαρά και το οπτικό μου πεδίο κυμαινόταν και κολυμπούσε σαν εικόνα σε παραμορφωμένο καθρέφτη», καταγράφει στα απομνημονεύματά του, το 1979. «Είχα την αίσθηση ότι δεν έφευγα από το σημείο, αν και ο συνάδελφός μου είπε ότι έτρεχα σε γρήγορο ρυθμό».

Όταν μπήκε σπίτι, το σαλόνι του Hofmann έμοιαζε αλλαγμένο. Όχι, δεν το είχε επιμεληθεί ο Σπύρος Σούλης, τα αντικείμενα ήταν στη θέση τους, απλώς σε άλλη μορφή, διαφορετικό χρώμα, όλα διαφορετικά, έλεγε στο BBC. Οι καρέκλες ζωντάνευαν σαν διήγημα του Τριβιζά. «Αυτό ήταν τόσο ασυνήθιστο που πραγματικά φοβήθηκα ότι είχα τρελαθεί», προσθέτει.

Το ιδιαίτερο αυτό ταξίδι -που δεν περιγράφεται από τον χημικό ως κακό- συνεχίστηκε όλη τη νύχτα. Η ευγενική γειτόνισσα από απέναντι του έφερε λίγο γάλα ως αντίδοτο. Ευτυχώς δεν έμοιαζε στον Malcolm McDowell, αλλά η μορφή της έφερνε περισσότερο σε μάγισσα, λέει ο Hofmann, έξι ώρες μετά, άρχισαν όλα να φαίνονται όπως πριν. Κι ας μην ήταν ποτέ ξανά τα ίδια.

Ο πατέρας του LSD, έγινε και νονός του ναρκωτικού. Το βάφτισε «παιδί-πρόβλημα» και χωρίς να το ξέρει, το λαδάκι που έριξε πάνω του θα άλλαζε τον κόσμο.

«Στο τέλος της σύνθεσης, βρέθηκα σε μια πολύ παράξενη ψυχική κατάσταση. Εμφανίστηκε ένα είδος ονειρικού κόσμου, μια αίσθηση ενότητας με τον κόσμο».

Δεν πτοήθηκε καθόλου και επιβιβάστηκε ξανά και ξανά και ξανά στο ίδιο ταξίδι, για να σκιαγραφήσει τις επιδράσεις του. Στις 19 του Απρίλη, η διαδρομή από το εργαστήριο προς το σπίτι, τιμάται από ανθρώπους που εμπνέονται από το LSD, είτε επιστημονικά είτε δημιουργικά. Το 1985, ο καθηγητής Τόμας Μπ. Ρόμπερτς μετονόμασε την επέτειο σε «Bicycle Day».

Ο Hofmann ανέφερε την ανακάλυψή του στο αφεντικό του στη φαρμακευτική Sandoz. Υπολόγισε ότι ένα κουταλάκι του γλυκού θα ήταν αρκετό για να επηρεάσει κοντά στους πενήντα χιλιάδες ανθρώπους και πίστεψε πως ο κλάδος θα συνειδητοποιήσει πολύ σύντομα ότι το LSD θα γινόταν χρήσιμος παράγοντας στη ψυχιατρική και την έρευνα, εν γένει.

Η Sandoz άρχισε πειραματικά τη διανομή του φαρμάκου στα ψυχιατρικά νοσοκομεία, με την ονομασία Delysid. Ωραίο όνομα μπάντας θα ήταν αυτό btw. Ομάδες ψυχιάτρων είδαν το φάρμακο να επιδρά στο υποσυνείδητο ασθενών, απελευθερώνοντας καταπιεσμένες αναμνήσεις και ισορροπώντας στα ευαίσθητα σχοινιά των ψυχικών συγκρούσεων.

UNSPLASH

Ήταν θέμα χρόνου να συμβεί. Το LSD εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο.

Οι επιδράσεις του τράβηξαν την προσοχή του αμερικανικού στρατού, που ξεκίνησε στη ζούλα ένα άκρως απόρρητο ερευνητικό πρόγραμμα, γνωστό και ως MK-Ultra. Ο Ken Kesey, Αμερικάνος νοβελίστας, έγινε κομμάτι της έρευνας και εμπνεύστηκε σε βαθμό που έκανε την εμπειρία του, βιβλίο.

Ίσως το έχετε ακουστά. «Στη Φωλιά του Κούκου», λέγεται. «Αποφάσισα ότι αυτή η υπόθεση ήταν πολύ σημαντική για να την αφήσουμε στα χέρια της κυβέρνησης», έλεγε στο BBC. Τα παραισθησιογόνα του τα’ σκασαν σε βαθμό που άρχισε να τα σπρώχνει σε φίλους του και, το 1964, μάζεψε ομοϊδεάτες, τους βάφτισε «Merry Pranksters» και ξεκίνησαν παρέα ένα ταξίδι στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα σε ένα έντονα βαμμένο λεωφορείο. Δεν ήθελαν πολλά. Καλή διάθεση χρειάζεται και LSD να ρέει.

Τα κακά ταξίδια δεν θα αργούσαν πολύ. “Bad trips” πανικού και φόβου, ικανά να βλάψουν σοβαρά τους πιο ευαίσθητους ψυχολογικούς αισθητήρες. Παρόλα αυτά, ένα μεγάλο γκρουπ ανθρώπων υποστήριζε με πάθος τις δυνατότητές του LSD να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο.

Ανάμεσα στους πιο πιστούς υποστηρικτές, βρισκόταν και ο πρώην ψυχολόγος του Χάρβαρντ, Τίμοθι Λίρι, με το σύνθημα «Turn on, tune in, drop out» να κάνει χαμό στο πέταλο της ψυχεδέλειας. Ο Λίρι είχε παραγγείλει 100 γραμμάρια LSD, ποσότητα αρκετή για δύο εκατομμύρια δόσεις. Ο Hofmann ανησύχησε και πρότεινε στη Sandoz να μην φτιάξει τον Λίρι. «Συνειδητοποίησα αμέσως ότι θα ήταν επικίνδυνο, γιατί μια ουσία που έχει τόσο βαθιά επίδραση πρέπει να χρησιμοποιείται προσεκτικά», δήλωσε στο BBC.

Τα παραισθησιογόνα χρησιμοποιούνταν για αιώνες από αρχαίους πολιτισμούς και ιθαγενείς κοινότητες, αλλά μόνο σε θρησκευτικά πλαίσια και πάντα «στα χέρια του σαμάνου, όχι δημόσια». Στη σύγχρονη κοινωνία, πρόσθεσε ο Hofmann, σαμάνοι είναι οι ψυχίατροι.

Μέχρι το 1969, κάτι περισσότερο από ένα εκατομμύριο Αμερικανοί είχαν δοκιμάσει LSD, χωρίς χαρτί γιατρού. Ο Albert Hofmann δεν είχε τύψεις. «Δεν είναι το LSD, που είναι κακό», υποστήριζε χωρίς ενοχές και εξηγούσε ότι η σωστή χρήση δεν βλάπτει.

Κόπηκαν πολλά εισιτήρια για τα κακά ταξίδια όμως και κάπως έτσι, η μέρα της νομικής ρύθμισης δεν θα αργούσε. Το LSD τέθηκε υπό αυστηρό διεθνή έλεγχο από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τις Ψυχοτρόπες Ουσίες το 1971 και απαγορεύτηκε σε πολλές χώρες.

Το 2008, ο Hofmann έφυγε από την ζωή σε ηλικία 102 ετών. Πίστευε ότι «η πραγματικότητα δεν είναι κάτι σταθερό, αλλά μάλλον διφορούμενο».

Το παιδί του, άλλαξε τη κοσμοθεωρία του, κι ας το φώναζε πρόβλημα. «Πριν, πίστευα πάντα ότι υπάρχει μόνο μία πραγματικότητα, μια αληθινή πραγματικότητα, και μετά συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν και άλλες διαστάσεις».

Διατήρησε μέχρι τέλους την πίστη του στις θεραπευτικές του δυνατότητες. «Πιστεύω ότι αν οι άνθρωποι μάθαιναν να χρησιμοποιούν την ικανότητα του LSD να προκαλεί οράματα πιο συνετά… τότε στο μέλλον αυτό το παιδί-πρόβλημα θα μπορούσε να γίνει ένα παιδί-θαύμα».

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ