Το βάπτισμα του νέου έτους στο Ρίο ντε Τζανέιρο
Στα παράλια της Βραζιλίας, μέλη της αφρικανικής κοινότητας υποδέχονται το νέο έτος προσφέροντας λουλούδια και μικρές βάρκες με δώρα στη θεά Yemanjá, προστάτιδα των υδάτων.
- 4 ΙΑΝ 2026
Στη χριστιανική παράδοση, την αλλαγή του χρόνου ακολουθεί ο αγιασμός των υδάτων – μία πράξη υψηλού συμβολισμού που συνδέεται με την πνευματική φώτιση και την κάθαρση που φέρνει η νέα χρονιά. Τις ίδιες αξίες πρεσβεύει καθόλου τυχαία και μια πρωτοχρονιάτικη παράδοση, η οποία απαντάται στη Βραζιλία μέχρι σήμερα, εκφράζοντας την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της αφρικανικής κοινότητας.
Εκεί, βέβαια, δεν τιμάται ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η αποκάλυψη του Ιησού ως υιού του Θεού αυτές τις μέρες, αλλά η Yemanjá – μητέρα όλων των υδάτων και προστάτιδα της θάλασσας, σύμφωνα με τη θρησκεία των Γιορούμπα της Δυτικής Αφρικής και όλων των θρησκευτικών παραλλαγών που αναπτύχθηκαν μετέπειτα στα χρόνια του δουλεμπόριου στην Αμερική.
Κάθε χρόνο, λίγο πριν την Πρωτοχρονιά (του Γρηγοριανού ημερολογίου), μέλη της αφρικανικής κοινότητας ντυμένα στα λευκά ανταμώνουν στις παραλίες, αψηφώντας το κρύο για το καθιερωμένο έθιμο που τους επανασυνδέει με τους προγόνους τους. Προσεύχονται και γιορτάζουν. Οι πιστοί φέρνουν μαζί τους λουλούδια, φρούτα, κεριά, αρώματα και μικρές βάρκες τις οποίες γεμίζουν με δώρα κι έπειτα τις σπρώχνουν μέσα στο νερό για να τις πάρει το κύμα, ως πράξη προσφοράς προς τη θεότητα για να τους φέρει πίσω τύχη και εύνοια τη νέα χρονιά.
Κάποιοι παραμένουν στην ακτή και άλλοι ρίχνονται στο νερό, πιστεύοντας ότι έτσι λαμβάνουν μέσα τους την ευλογία της θεάς, όπως ακριβώς οι Χριστιανοί που πέφτουν στα κρύα νερά για τον τίμιο σταυρό.
Το ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη τελετή είναι ότι δεν πρόκειται αμιγώς για αφρικανική παράδοση, αλλά για ένα αποτέλεσμα πολιτισμικής σύζευξης από την εποχή της αποικιοκρατίας.
Κανονικά, όπως διαβάζουμε σε σχετικό κείμενο για τη βραζιλιάνικη και τις επιρροές της αποικιοκρατίας (The History of Brazilian Folklore and How Colonization Influenced It, Jianing Zhou), η παράδοση προς τιμή της θεάς της θάλασσας Yemanjá επικεντρωνόταν στη φύση και τα ποτάμια, δηλαδή στον ανιμισμό. Μετά την περίοδο της αποικιοκρατίας, οι θρησκείες συγχωνεύτηκαν με ντόπιες παραδόσεις και ιδίως το ρεύμα του καθολικισμού, με αποτέλεσμα η θεότητα από το πολυθεϊστικό σύστημα της Αφρικής να ταυτιστεί με τη μορφή της Παναγίας και τα αντίστοιχα έθιμα των καθολικών, όπως η γιορτή της Παναγίας των Ναυτικών.
Πρόκειται για ένα θρησκευτικό υβρίδιο.
Αλλά, και πάλι, το νόημα δεν άλλαξε, ούτε οι ανάγκες που υπηρετεί το συγκεκριμένο τελετουργικό στις αρχές του έτους: το να φέρει κοντά όλη την κοινότητα και να εκφράσει ευχές για καλή τύχη και ευλογία, όπως χρειαζόμαστε ως ανθρωπότητα κάθε που ολοκληρώνεται ένας παλιός κύκλος και ανοίγει ένας καινούργιος.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.