The Clumsies: Πώς το θρυλικό bar της Πραξιτέλους έφτιαξε το πιο αθηναϊκό cocktail menu

Έχει περάσει μόλις μία εβδομάδα, όσο γράφω αυτές τις γραμμές, από τότε που δοκίμασα τον νέο κατάλογο του The Clumsies και δύο μέρες από το φινάλε του Athens Bar Show, όπου μπορώ να καταλήξω με απόλυτη βεβαιότητα ότι τα δύο κορυφαία events ολόκληρης της διοργάνωσης έφεραν φαρδιά-πλατιά την υπογραφή της ομάδας του.

Το πρώτο εκτυλίχθηκε τη Δευτέρα στο Φουάρ στη Μητροπόλεως, σε έναν χώρο πανέμορφο (που αναρωτιέμαι ειλικρινά γιατί παραμένει κλειστός εδώ και αρκετά χρόνια), όπου σε μια μοναδική σύμπραξη με το Avra Bar του Four Seasons Astir Palace και την Patrón Tequila, στήθηκε το «Street Bars vs Hotel Bars».

Εκεί, δέκα κορυφαία μαγαζιά από όλο τον πλανήτη -από το Shakerato, το Torto Porto, το TAG, το Purovōku και το FOCO, μέχρι τα μπαρ των Four Seasons από το Μεξικό, το Άμπου Ντάμπι, το Μιλάνο, την Μπανγκόκ και την Ιαπωνία- αντάλλαξαν ιδέες, φιλοσοφία και cocktails μπροστά σε μια κατάμεστη μπάρα.

Το δεύτερο event ήταν μια σχεδόν μυσταγωγική ιεροτελεστία στο Private Room του The Clumsies. Υπό το απαλό φως των κεριών, ο ζωντανός θρύλος της καταγραφής των cocktails, David Wondrich, ετοίμασε μπροστά μας το ιστορικό Chatham Artillery Punch ακολουθώντας την αυθεντική συνταγή (την οποία αναφέρει αναλυτικά στο ομόνυμο βιβλίο του), μας αφηγήθηκε την ιστορία του και μας σέρβιρε με τη δική του προσωπική κουτάλα, προτού κατέβει με την ίδια ακριβώς κουτάλα στον δρόμο για να κεράσει τον κόσμο που περίμενε απ’ έξω, σε μια στιγμή όπου συνειδητοποιείς ότι ένας ιστορικός του ποτού μπορεί κάλλιστα να είναι ένας αληθινός rock star.

Αν αναρωτιέσαι πάντως από πού κρατάει η σκούφια αυτού του θρυλικού Chatham Artillery Punch, η αλήθεια είναι ότι η ιστορία του σε ταξιδεύει πίσω στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ένα σύνταγμα εθελοντών από τη Savannah με το όνομα Republican Blues αποφάσισε να επισκεφθεί ένα φιλικό σύνταγμα στο γειτονικό Macon.

Όπως συμβαίνει σχεδόν νομοτελειακά όταν μαζεύονται πολλοί νεαροί άνδρες μαζί, το πράγμα κατέληξε γρήγορα σε ξέφρενο πάρτι και επειδή κάθε σωστό party απαιτεί τα κατάλληλα «καύσιμα», ο λοχίας A.B. Luce ανέλαβε δράση επινοώντας το συγκεκριμένο punch: ο θρύλος λέει μάλιστα ότι ανακάτεψε τα πάντα μέσα σε έναν κουβά για άλογα (horse bucket), αδειάζοντας άφθονο πάγο, brandy, whiskey και ρούμι, εξισορροπώντας την ένταση με ζάχαρη και λεμόνι, προτού απογειώσει το μείγμα απογεμίζοντας με Champagne.

Το αποτέλεσμα δεν ήταν απλώς πεντανόστιμο και μεθυστικό σε κάθε γουλιά, αλλά αποδείχθηκε τόσο σαρωτικό που έριξε νοκ-άουτ κυριολεκτικά κάθε καλεσμένο που βρισκόταν εκεί, αποδεικνύοντας τελικά περίτρανα ότι οι νέοι, είτε μιλάμε για το 1850 είτε για το σήμερα, δεν αλλάζουν και πολύ.

Οι άνθρωποι πίσω από τη φιλοξενία και η συνάντηση στην Πραξιτέλους

Και στις δύο αυτές μέρες, τόσο στο κατάμεστο Φουάρ όσο και στο υποβλητικό Private Room, δύο πρόσωπα φρόντιζαν με τον πιο αγνό, διακριτικό αλλά και απόλυτα ουσιαστικό τρόπο να κυλούν όλα ρολόι.

Δύο άνθρωποι που αντιλαμβάνονται τη φιλοξενία όχι ως μία τυπική επαγγελματική υποχρέωση, αλλά ως μια πράξη φροντίδας που σε σκλαβώνει από το πρώτο λεπτό. Είναι τα ίδια ακριβώς πρόσωπα που λίγες ημέρες νωρίτερα με υποδέχτηκαν, μου παρουσίασαν και μου σέρβιραν τον νέο κατάλογο του μαγαζιού με τίτλο «Πολυκατοικία (Spirits of the City)».

Μόλις έφτασα στην Πραξιτέλους πέτυχα τον Λευτέρη Λισγάρα στην είσοδο και μπήκαμε παρέα, ενώ πίσω από την ξύλινη μπάρα βρισκόταν ήδη ο Έλβις Ζενέλι. Πιάσαμε αμέσως την κουβέντα για τα τεκταινόμενα στην αθηναϊκή σκηνή, πριν περάσουμε στο μενού που πραγματικά αδημονούσα να δοκιμάσω.

Τον Έλβις τον θυμάμαι πάντα σταθερά ριζωμένο πίσω από τη μπάρα του The Clumsies, ενώ ο Λευτέρης είναι μια πιο πρόσφατη προσθήκη, ωστόσο μοιάζει σαν το κομμάτι του παζλ που έλειπε και κούμπωσε με απόλυτη φυσικότητα, συνθέτοντας μαζί μια εκπληκτική ομάδα φιλοξενίας, ιδεών και εκτέλεσης.

Το concept: Όταν η πόλη γίνεται υγρή αφήγηση

Η Αθήνα είναι οι δρόμοι της, οι γειτονιές, οι μυρωδιές και τα κτίριά της, αλλά πάνω απ’ όλα είναι οι άνθρωποι που τη διαμορφώνουν μέσα από την τέχνη, τη μουσική, την αρχιτεκτονική και τον πολιτισμό. Αυτήν ακριβώς τη ζωντανή συνθήκη αποτυπώνει η νέα cocktail list «Πολυκατοικία (Spirits of the City)», μια συλλογή δέκα cocktails εμπνευσμένων από ισάριθμες προσωπικότητες που έχουν χαράξει το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη δημιουργική ζωή της πόλης.

Για περισσότερο από έναν χρόνο, η ομάδα του The Clumsies δούλεψε εντατικά πάνω σε αυτό το εγχείρημα, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με κάθε δημιουργό. Μέσα από αυτές τις συζητήσεις κατέγραψαν γευστικές προτιμήσεις, προσωπικές αναμνήσεις, καθημερινές συνήθειες και ψυχοσυναισθηματικά χαρακτηριστικά, μεταφράζοντάς τα σε δέκα ξεχωριστές συνταγές που λειτουργούν ως αυθεντικές υγρές αφηγήσεις.

Την επιμέλεια του concept, την οπτική ταυτότητα και τα κείμενα ανέλαβε η δημιουργική ομάδα el. et al., με τα εκφραστικά πορτρέτα να σχεδιάζονται με τη συνδρομή των παιδιών τους, τα οποία κατοικούν μεταφορικά στην ίδια πολυκατοικία, προσφέροντας στο project την αυθόρμητη, ανεπιτήδευτη ματιά τους.

Η αθηναϊκή πολυκατοικία ως κοινωνικό και δημοκρατικό σύμβολο

Η πολυκατοικία αν και γεννήθηκε χωρίς κεντρικό πολεοδομικό σχεδιασμό μέσα από την αντιπαροχή, άντεξε στον χρόνο και καθόρισε τη φυσιογνωμία μας. Η αλήθεια είναι ότι για δεκαετίες συνηθίζαμε να φορτώνουμε στην πολυκατοικία όλη την ασχήμια του τσιμέντου, όμως στην πραγματικότητα λειτούργησε ως ένας καινοτόμος, κοινωνικά επινοημένος και άτυπος θεσμός «από τα κάτω». Ήταν το κέλυφος που επέτρεψε σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις να συνυπάρξουν στην ίδια είσοδο, κάτω από την ίδια στέγη.

Ο γιατρός στον τέταρτο, ο φοιτητής στον ημιώροφο, η ηλικιωμένη κυρία στο ισόγειο, το εργαστήριο του τεχνίτη στο υπόγειο. Αυτή ακριβώς η άναρχη συνύπαρξη εκδημοκράτισε την Αθήνα πολύ περισσότερο από τις αποστειρωμένες πόλεις της Δύσης, δημιουργώντας μια μοναδική κοινωνική γεωγραφία. Και αυτή ακριβώς η συνύπαρξη αποτελεί τον ιδανικό καμβά για ένα μενού.

Πρώτη στάση στην «Πολυκατοικία»: Οι τέσσερις πρώτες δημιουργίες

City Skin – Ozone (Street Artist)

Η ενέργεια, η αδρεναλίνη και η αμεσότητα του δρόμου μεταφέρονται στο ποτήρι μέσα από ένα tropical, γλυκόξινο blend. Με βάση το παλαιωμένο Bacardi Añejo Cuatro Rum, το ποτό συνδυάζει φράουλα, mango kombucha Umni και μπαχαρικά.

Σερβίρεται σε ένα ποτήρι που θυμίζει πολύχρωμο αστικό τοίχο λερωμένο από σπρέι, αποτυπώνοντας την ορμή του Ozone, ο οποίος ξεκίνησε κοιτάζοντας το graffiti από το παράθυρο του σχολικού λεωφορείου πριν περάσει στους τοίχους και στα tattoo studios.

Σε κάθε γουλιά νιώθεις μια φρουτώδη οξύτητα με πικάντικη επίγευση που σου τραβάει αμέσως την προσοχή.

Spirit of the City – Αριστομένης Προβελέγγιος (Αρχιτέκτονας & Πολεοδόμος)

Ένας φόρος τιμής στη ριζοσπαστική σκέψη του μεγάλου αρχιτέκτονα, ο οποίος υπερασπίστηκε τα ρέματα, τη μνήμη του τοπίου και τον άνθρωπο απέναντι στην άναρχη επέκταση.

Το cocktail χτίζεται πάνω στο Bombay Sapphire Gin, το οποίο πλαισιώνεται από beurre noisette (καστανό βούτυρο), βερίκοκο, αγγούρι και απόσταγμα κόλιανδρου.

Η λιπαρότητα του βουτύρου μαλακώνει την αυστηρότητα του gin, ενώ η βοτανικότητα του κόλιανδρου και η φρεσκάδα του βερίκοκου χαρίζουν μια σπάνια, αρχοντική ισορροπία.

The Pause Between – Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης (Συγγραφέας & Μεταφραστής)

Για τον Μπαμπασάκη, η συγγραφή και το ποτό είναι μια απαραίτητη παύση, ένας τρόπος να καθυστερήσεις τον χρόνο και να κλέψεις στιγμές ευτυχίας.

Εδώ η 42 Below Vodka ενώνεται με αρώματα παραδοσιακής καρυδόπιτας, οξύτητα γιαουρτιού και έναν αιθέριο αφρό berry cola. Το αποτέλεσμα είναι στεγνό αλλά και διακριτικά γλυκό, αποπνέοντας μια βαθιά νοσταλγική θαλπωρή που μοιάζει με κουβέντα σε παλιό καφενείο της Κυψέλης.

YesterNow – Σπύρος Δερβενιώτης (Comic Artist)

Εμπνευσμένο από το ομότιτλο graphic novel του δημιουργού, το ποτό ισορροπεί ανάμεσα στη νοσταλγία του fantasy κινηματογράφου των ’80s και τη σύγχρονη pop κουλτούρα. Πρόκειται για μια ανατρεπτική παραλλαγή Espresso Martini που δεν περιέχει καφέ, συνδυάζει Patrón Silver Tequila, Ilegal Mezcal, μόκα, ρύζι γιασεμιού, καρύδα και φύλλα kaffir lime.

Ο καπνός του mezcal και η γήινη υφή του ρυζιού δένουν αρμονικά με τη μόκα, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο, απρόβλεπτο και νόστιμο serve.

Flashback στο 2014: Όταν πέντε «ατσούμπαλοι» άλλαξαν τα δεδομένα

Όλη αυτή η αναφορά στην Αθήνα και στη δημιουργική της σκηνή δεν αποτελεί απλώς ένα έξυπνο concept, αλλά έναν αυθεντικό φόρο τιμής του The Clumsies στην πόλη που το ανέδειξε και αναδείχθηκε μέσα από αυτό. Αν αναλογιστείς τη διαδρομή του από τον Δεκέμβριο του 2014 μέχρι σήμερα, αντιλαμβάνεσαι το μέγεθος της επίδρασής του.

Θυμάμαι ακόμα εκείνο το παλιό μου κείμενο στο oneman.gr, όταν είχαμε μπει για πρώτη φορά στον χώρο μαζί με τον φωτογράφο Θοδωρή Μάρκου λίγο πριν τα επίσημα εγκαίνια:

«Βρισκόμουν στο Theory και μίλαγα με τον Θάνο (έναν από τους πέντε ατσούμπαλους) και του έλεγα ότι έχει καιρό να ανοίξει ένα ενδιαφέρον μαγαζί στο κέντρο. Μου απάντησε “Περίμενε, κάτι ετοιμάζεται”. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που έμαθα για το εγχείρημα. Όταν την Παρασκευή μπήκα μέσα και το είδα, κατάλαβα ότι εκτός από μεγάλο επίπεδο αυτοσαρκασμού αυτοί οι πέντε έχουν τη διάθεση να φτιάξουν ένα μαγαζί που θα ξεχωρίζει σε όλα του τα επίπεδα.

Σου έχω αναφέρει ήδη δύο φορές «τους πέντε’ αλλά δεν σου έχω πει ποιοι είναι. Ο Λευτέρης Γεωργόπουλος, ο Θάνος Τσουνάκας, ο Γιώργος Καίσαρης (ή αλλιώς ιδιοκτήτες του already classic Theory στο Χαλάνδρι) και οι Νίκος Μπάκουλης και Βασίλης Κυρίτσης. Οι δύο τελευταίοι —αν χρειάζεσαι λεπτομέρειες θα σου πω ότι— είναι νικητές του World Class Bartender 2011 και 2012 αντίστοιχα, ενώ δούλευαν πλάι πλάι πίσω από την μπάρα του Gin Joint μέχρι πριν μερικούς μήνες».

Και τελικά όχι μόνο το κατάφεραν, αλλά ξεπέρασαν κάθε προσδοκία.

Δεύτερη στάση: Θέατρο, ποίηση και εικαστική μεταμόρφωση

Kykeon – Παναγιώτα Βλάντη (Ηθοποιός)

Ηθοποιός με σπάνια εκφραστική δύναμη, η Παναγιώτα Βλάντη παρομοιάζει το θέατρο με ένα ζουμερό ροδάκινο, άλλοτε γλυκό, άλλοτε ελαφρώς πικρό, αλλά πάντα σε εγρήγορση.

Το cocktail βασίζεται στο Metaxa 12 Stars, πλαισιωμένο από βύνη κριθαριού, amaretto ροδάκινου και φλισκούνι (άγρια μέντα).

Ένα boozy και αρωματικό ποτό, όπου ένα ευρώ από κάθε παραγγελία διατίθεται για την ενίσχυση του Συλλόγου Ατόμων με Αναπηρία «ΙΩΝΑΣ».

Rec & Play – B.D. Foxmoor (Ποιητής, MC & Παραγωγός)

Εμπνευσμένο από τον τρόπο που η μουσική κυλά στις φλέβες του B.D. Foxmoor, το Rec & Play αποτυπώνει την ακατέργαστη ενέργεια της Low Bap κουλτούρας.

Με βάση το Dewar’s 12 Y.O. Blended Scotch Whisky, συνδυάζει πικρά στοιχεία ανανά (pineapple pyrolysis bitter), Martini Riserva Speciale Ambrato Vermouth και μια απρόσμενη πινελιά από chorizo oil. Καπνιστό, στιβαρό και γεμάτο ένταση, ακριβώς όπως οι στίχοι του.

Changing Seasons – Σοφία Βεθάνη (Εικαστικός)

Για τη Σοφία Βεθάνη, η τέχνη γεννιέται στα στενά του Μεταξουργείου και του Κεραμεικού, εκεί όπου τα παλιά υλικά αποκτούν νέα υπόσταση.

Το cocktail είναι ένα δροσερό highball με single estate ρούμι Santa Teresa 1796, κεράσι, falernum και φρέσκο βασιλικό, το οποίο αλλάζει διακριτικά ανάλογα με την εποχικότητα των καρπών, αποτυπώνοντας μια Αθήνα που δεν μένει ποτέ ίδια.

Σε εκείνο το πρώτο άρθρο του 2014 είχα γράψει επίσης κάτι που σήμερα μοιάζει σχεδόν προφητικό:

«Αν δεν το κατάλαβες, ο Νίκος Μπάκουλης και ο Βασίλης Κυρίτσης δεν άνοιξαν αυτό το μαγαζί για να γίνουν ξαφνικά επιχειρηματίες. Αγαπούν, λατρεύουν, ζουν για να σου εξιτάρουν εγκέφαλο και ουρανίσκο με εκπληκτικά cocktail. Για τον λόγο αυτό βρίσκονται και πίσω από την εξαιρετική μπάρα του The Clumsies και έχουν δημιουργήσει έναν κατάλογο-γευστική εμπειρία για όλα τα γούστα. Εκτός των signature, υπάρχουν 5 μη αλκοολούχα για εκείνους που δεν μπορούν να πιουν και 4 ποτά με χαμηλό αλκοολικό δείκτη για όσους δεν θέλουν να κάνουν κεφάλι».

Όλα αυτά συνέβαιναν σε μια εποχή που οι όροι low ή no alcohol δεν υπήρχαν καν στο λεξιλόγιο της εγχώριας σκηνής. Αυτή η διορατικότητα ήταν που έκανε τη διαφορά.

Τρίτη στάση: Φωτογραφία, γλυπτική και σύγχρονη τέχνη

Perfect Imperfection – Κοσμάς Κουμιανός (Φωτογράφος)

Η καθαρή, μινιμαλιστική ματιά του φωτογράφου μεταφράζεται σε ένα δροσιστικό long drink. Το Bombay Sapphire Gin συναντά τη μαστίχα, αρωματικά έλαια από βότανα και υπολείμματα τυριού (cheese waste), Schweppes Indian Tonic και orange bitters. Ένα ποτό με υπόγειες savoury νότες και απόλυτη ισορροπία, που αποδεικνύει ότι μέσα από την ατέλεια γεννιέται η τελειότητα.

Proika – Αργύρης Ράλλιας (Γλύπτης)

Με ρίζες από την Κύθνο και βιώματα δίπλα σε έναν μάστορα πατέρα, ο Ράλλιας τιμά την πρώτη ύλη και τη χειρωνακτική δημιουργία. Το Proika είναι ένα τολμηρό umami cocktail με 42 Below Vodka, μπλε τυρί, σύκο, λιαστή ντομάτα, μέλι και Amontillado sherry. Η αλμύρα, η γλύκα του σύκου και η οξύτητα της ντομάτας δημιουργούν ένα από τα πιο ιδιαίτερα και γαστρονομικά ποτά του καταλόγου.

Curated Chaos – Δάφνη Ζουμπουλάκη (Γκαλερίστα)

Στην καθημερινότητα μιας γκαλερί, το χάος και η αρμονία συνυπάρχουν διαρκώς. Εδώ, το εκλεκτό Bombay Sapphire Premier Cru Gin συνδυάζεται με Noilly Prat Vermouth εμποτισμένο με miso και μια άλμη από umeshu και μύρτιλα, ολοκληρώνοντας το σερβίρισμα με μια απρόσμενη γαρνιτούρα από μπλε τυρί. Στεγνό, στιβαρό και απόλυτα κομψό.

Το Legend Status και η επόμενη μέρα

Το The Clumsies όλα αυτά τα χρόνια κατάφερε κάτι πραγματικά σπάνιο. Υπήρξε το πρώτο ελληνικό bar που εισήλθε στο Top-10 του κορυφαίου θεσμού των The World’s 50 Best Bars: ξεκίνησε από το Νο.9 το 2016, για να ακολουθήσουν κατά σειρά οι θέσεις Νο.6, Νο.7, Νο.6, Νο.3, Νο.4, Νο.19, Νο.47 και Νο.60 μέχρι το 2024, ενώ το 2023 κατέκτησε το πολυπόθητο βραβείο Legend of the List και το 2026 βρέθηκε στο Νο.30 των Europe’s 50 Best Bars

Αν προσθέσεις σε αυτά τις διακρίσεις στα Tales of the Cocktail στη Νέα Ορλεάνη και τα pins του Pinnacle Guide, αντιλαμβάνεσαι ότι μιλάμε για έναν θεσμό που άλλαξε τον χάρτη του ελληνικού bartending, πετυχαίνοντας όλα αυτά τα επιτεύγματα ως ένα αυτόνομο, ανεξάρτητο street bar, χωρίς να ανήκει σε πολυεθνικούς κολοσσούς ή ξενοδοχειακές αλυσίδες.

Η «Πολυκατοικία» είναι ένας κατάλογος που εντυπωσιάζει εξίσου στη γεύση όσο και στη σύλληψή του.

Και παρότι μαθαίνω ότι τα παιδιά βρίσκονται ήδη σε διαδικασία brainstorming για το επόμενο μεγάλο βήμα, σου προτείνω ανεπιφύλακτα να περάσεις την πόρτα της Πραξιτέλους 30, να πιάσεις θέση στη μπάρα και να απολαύσεις ένα απόσταγμα της ίδιας σου της πόλης λαμβάνοντας εκπληκτική φιλοξενία από τον Έλβις και τον Λευτέρη.