Λιγότερες μπίρες, περισσότερο «τσίκι-τσίκι»

Πόσο συχνά φεύγετε από μια έκθεση με την αίσθηση ότι θέλετε να ξαναπάτε; Μου συνέβη το περασμένο Σάββατο.

Είναι μερικές εβδομάδες τώρα που λέμε να κατηφορίσουμε ομαδικώς προς το 138 της οδού Πειραιώς και το Μουσείο Μπενάκη, για να δούμε τα 250 επιλεγμένα έργα ιδιωτικών και δημόσιων συλλογών που έχουν συγκεντρωθεί εκεί από όλες τις δημιουργικές περιόδους του Αλέξη Ακριθάκη.

Και είναι ακόμα περισσότερος καιρός που, ενδιάμεσα στα τραπεζώματα του Σαββατοκύριακου, λέμε και σχεδιάζουμε να βάζουμε και κάποια έκθεση, κάποιο μουσείο, κάποια άλλη δραστηριότητα που δεν περιλαμβάνει μόνο φαγητό και ποτό. Άλλωστε, ό,τι κι αν επιλέξεις να δεις, είτε σου αρέσει τελικά είτε όχι, κάτι έχεις πάρει – αυτό είναι το μόνο σίγουρο.

Μάτια και καρδιές, βέλη και τόξα, καραβάκια, κύματα, χαρακτηριστικά μοτίβα, διάφορα υλικά και άφθονο χρώμα: τα έργα της έκθεσης παρουσιάζουν το ανατρεπτικό ζωγραφικό σύμπαν του Αλέξη Ακριθάκη.

Τα «τσίκι-τσίκι» * με μελάνι σε χαρτί και οι ψυχεδελικές τέμπερες της δεκαετίας του ’60 – που είναι τα δικά μου αγαπημένα –, τα έντονα πολιτικά έργα των αρχών του ’70, η βαλίτσα του ’70, που για εκείνον εμπεριείχε το ελληνικό τοπίο και τη βυζαντινή αρχιτεκτονική, οι κατασκευές με ξύλα από τη θάλασσα και εκείνες με λαμπάκια του ’80, οι μεγεθύνσεις και οι επαναλήψεις της δεκαετίας του ’90 και τα τελευταία του έργα – πορτρέτα των τροφίμων και συγκατοίκων του για ένα διάστημα στο Δρομοκαΐτειο.

Για πρώτη φορά, σε αναδρομική έκθεση εκτίθενται τα πρώτα του έργα, καθώς και αυτά που ολοκλήρωσε λίγο πριν φύγει από τη ζωή. Και, εκτός από τις μεγάλες θεματικές ενότητες των δημιουργικών περιόδων του καλλιτέχνη, η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα» συμπληρώνεται και από μικρότερα σύνολα ιδιαίτερων έργων που είχαν παρουσιαστεί σε ξεχωριστές εκθέσεις από τον ίδιο τον ορμητικό καλλιτέχνη, όπως οι χαρταετοί, η σειρά με το τσίρκο, τα αεροπλάνα, τα «λουλούδια στους αυτόχειρες» και άλλα «που διαφωτίζουν την πολυδιάστατη ευαισθησία του απέναντι στην πραγματικότητα και την κριτική του στάση απέναντι στη σοβαροφάνεια».

Μέσα σε όλο αυτό το ετερογενές και πλούσιο έργο του στέκονται 14 χάρτινα θεατράκια που έφτιαξε με την κόρη του, Χλόη, και ένα τμήμα με έργα αφιερωμένα σε φίλους του. Εκεί υπάρχει ένα σκίτσο αφιερωμένο «στον Αντώνη», το οποίο γράφει: «Όταν λαλήσει ο πετεινός, το δικό σου το Rolex θα έχει τη λάθος ώρα» – γελούσα μόνη μου διαβάζοντάς το.

Πλησιάστε τα κάδρα και αφιερώστε λίγο χρόνο για να δείτε τις σημειώσεις που υπάρχουν σε κάποια από τα έργα του· το αιχμηρό του χιούμορ και η αφοπλιστική του ειλικρίνεια δίνουν αυτό το κάτι παραπάνω στην έκθεση.

Η έκθεση συνδιοργανώνεται από το Μουσείο Μπενάκη και το Αρχείο Ακριθάκη και θα διαρκέσει έως τις 24 Μαΐου 2026. Να πάτε.

Ξεναγήσεις στην έκθεση πραγματοποιούνται από τους επιμελητές της Χλόη Ακριθάκη και Αλέξιο Παπαζαχαρία και έναν ξεχωριστό καλεσμένο πάνω σε διαφορετικές θεματικές.

Κι αν θέλετε μετά να συζητήσετε όσα είδατε, περπατήστε δέκα λεπτά και αναζητήστε μια θέση στα καφενεία του Κεραμεικού για μπίρες και μεζέδες. Δεν πρόλαβα να το κάνω αυτό, όπως το είχα φανταστεί, αλλά και πάλι γύρισα γεμάτη σπίτι.

*Ανάμεσα στο 1965 και το 1975, ο Ακριθάκης αναπτύσσει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες τεχνικές του: πυκνές, ασπρόμαυρες συνθέσεις (ενίοτε με παρεμβάσεις χρώματος), όπου η επιφάνεια γεμίζει σταδιακά με επαναλαμβανόμενα μικρά σχήματα. Γραμμές, καμπύλες και σύμβολα πολλαπλασιάζονται με έναν σχεδόν μηχανικό ρυθμό, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση ομοιομορφίας. 

Αυτή η επίμονη διαδικασία, που θυμίζει χειρονομία σε συνεχή εξέλιξη, φαίνεται πως οδήγησε και στην ονομασία «τσίκι-τσίκι», πιθανότατα από τον ήχο που έκανε το πενάκι του πάνω στο χαρτί. Ο όρος καθιερώθηκε από τον Κώστα Ταχτσή, ο οποίος τον χρησιμοποίησε σε κείμενό του για τον κατάλογο έκθεσης του  Ακριθάκης το 1971 στην γκαλερί Ιόλα, στη Γενεύη –  αν και όλα δείχνουν πως ο ίδιος ο καλλιτέχνης τον είχε ήδη υιοθετήσει.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.