Μέσα στα σκοτεινά δωμάτια της ακτινοβόλου Tilda Swinton

Με έναν τρόπο σκέψης διάφανο και άχρονο όπως και το πρόσωπό της, καθισμένη για τη συνέντευξη Τύπου μπροστά από ρούχα που φορούσαν οι γονείς της και άλλα τα οποία φορούσε η ίδια στις ταινίες που την καθιέρωσαν, η σπουδαία Tilda Swinton πρότεινε να τολμήσουμε όλοι μας κάτι ανάλογο με αυτό που παρουσιάζει στην περφόρμανς στη Στέγη – σαν άσκηση.

Μια άσκηση που είναι θεραπευτική, όπως διαβεβαιώνει.

«Πιστεύω ότι οποιοσδήποτε από εσάς θα μπορούσε να φτιάξει την ατομική του βιογραφική γκαρνταρόμπα με τα ρούχα των προγόνων του», δήλωσε μπροστά σε ένα ακροατήριο που πραγματικά κρατούσε την ανάσα του για να μη χάσει λέξη.

«Μπορεί να μην περιλαμβάνει τόσο παλιά κομμάτια, αλλά και πάλι – θα υπάρχει κάπου ένα μπλουζάκι που συνήθιζε να φοράει ο πατέρας σας, μια γραβάτα ή ένα ζευγάρι κάλτσες από τον παππού σας, ένα παλιό βραδινό φόρεμα ίσως».

Τα ρούχα αυτά δεν είναι απλά αντικείμενα, είναι φορείς μνήμης.

«Η λειτουργική τους διάσταση, το ότι μπορείς δηλαδή να τα χρησιμοποιήσεις κανονικά όσα χρόνια κι αν περάσουν, τα κάνει να κρατούν μέσα τους όλη την ενέργεια από το παρελθόν. Και με το να τα φορέσεις ξανά, προχωράς σε μια διαδικασία πνευματικής σύνδεσης την οποία προτείνω ανεπιφύλακτα».

Δεν έχει άδικο.

Διεισδυτική, αναλυτική, εμπνευστική και με εκείνο το είδος χιούμορ που προδίδει υψηλή ευφυία και αγάπη για διάβασμα, η Tilda Swinton είναι από τους ανθρώπους που απολαμβάνεις να ακούς για ώρες. Πολλές ώρες.

Στην προκειμένη περίπτωση, με αφορμή την έκθεση-ρετροσπεκτίβα που ξεδιπλώνεται στο Onassis Ready, άφησε τον λόγο της να διατρέξει έννοιες όπως το παρελθόν και το μέλλον, το πένθος και τη μνήμη, την οικογένεια και τη φιλία, τη ζωή και την τέχνη, την έμπνευση και τις καλλιτεχνικές αξίες που κρατάει μέσα της, έπειτα από περίπου σαράντα χρόνια πορείας.

Όλο αυτό το φιλοσοφικό απόσταγμα διατρέχει και την έκθεση Ongoing. Αλλά, να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Μια αναδρομή με άξονα τις συνεργασίες

Όπως εξήγησε η ίδια, σημείο εκκίνησης για την έκθεση (που πρώτα παρουσιάστηκε στο Eye Filmmuseum Αmsterdam και μετά την Αθήνα θα ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο) ήταν το ερώτημα του «τι θα μπορούσα να προσφέρω που να ήταν όντως χρήσιμο». Μια ρετροσπεκτίβα, δηλαδή, η οποία να μην είναι απλά μια αναδρομή επάνω στην καριέρα της, αλλά να αφορά, να είναι επίκαιρη και να εμπνέει.

Τα τελευταία χρόνια, ως ambassador του οίκου μόδας Chanel, η Tilda Swinton έχει έρθει σε επαφή με εκκολαπτόμενους καλλιτέχνες σε κάθε μεριά του πλανήτη και διαπίστωσε με έκπληξη, όπως ομολόγησε, ότι από τη Δύση μέχρι την Ανατολή, από τη Νέα Υόρκη μέχρι την Ταϊβάν και το Χονγκ Κονγκ, τη νέα γενιά παγκοσμίως απασχολούν δύο συγκεκριμένα πράγματα: η ψυχική υγεία και οι αγχώδεις διαταραχές»

Με αυτό το δεδομένο, «κατάλαβα ότι θα ήταν χρήσιμο [μέσα από την έκθεση] να προσφέρω το πορτρέτο ενός άλλου μοντέλου εργασίας που τυχαίνει να επιβεβαιώνεται μέσα από την ιστορία μου».

Ποιο είναι αυτό; Οι συνεργασίες. Ο τρόπος του να μαθαίνεις να δημιουργείς όχι ως μονάδα, ως ατομικό brand name, αλλά «μέσα από συλλογικές διαδικασίες, δίπλα σε καλλιτέχνες που δουλεύουν σε πλαίσιο συνεργασίας και από κοινού δημιουργίας», όπως δήλωσε ότι γνώρισε από νωρίς η ίδια, δίπλα στον σκηνοθέτη Derek Jarman και όχι μόνο. Περιέγραψε μια εργασιακή συνθήκη ισότητας και δημοκρατίας, όπου δεν υπήρχαν αυθεντίες – ακόμη και η γνώμη των τεχνικών είχαν βαρύτητα.

Έτσι, αποφάσισε ότι οι συνεργασίες θα είναι ο άξονας για να ξετυλίξει τη ζωή της· όχι ως κάτι τετελεσμένο (όπως συνηθίζεται στις ρετροσπεκτίβες), αλλά ως κάτι σε εξέλιξη – εξού και ο τίτλος Ongoing.

Έτσι, μέσα στο «εργαστήριο» του Onassis Ready, στο κάτω επίπεδο του μεταμορφωμένου εργοστασίου, ο επισκέπτης βρίσκεται να εξερευνά μέσα στα σκοτάδια τις οκτώ ενότητες της έκθεσης που αντιστοιχούν σε ισόποσες συνεργασίες-φιλίες της Tilda Swinton, σχέσεις οι οποίες στάθηκαν καθοριστικές για την ίδια και τη σκέψη της, επομένως και την τέχνη της:

Aπό τον (πιο πρόσφατο συνεργάτη της) Pedro Almodóvar, τον φωτογράφο Tim Walker και τους σκηνοθέτες Apichatpong Weerasethakul, Luca Guadagnino μέχρι τον Jim Jarmusch, τον Derek Jarman, τον Olivier Saillard (στην περφόρμανς Βιογραφική Γκαρνταρόμπα), αλλά και τη σκηνοθέτρια Joanna Hogg, με την οποία γνωρίζονται από το οικοτροφείο και την παιδική ηλικία.

Μια έκθεση σαν δέντρο με φύλλα-έργα

Δεν πρόκειται για μια αναδρομή, αλλά μάλλον για μια καταβύθιση. Ο φωτισμός ορίζει έναν ψυχαναλυτικό-διεισδυτικό τόνο.

Προσεκτικά επιλεγμένα προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες που αποκαλύπτουν πτυχές προσωπικές από την οικογένειά της (όπως το αριστερό τεχνητό πόδι του πατέρα της), κάποιες –τρομερές– εικόνες της ίδιας με τα ρούχα των προγόνων της στην ενότητα του φωτογράφου Tim Walker, ένα γλυπτό και μια σειρά από κατά βάση νέα κινηματογραφικά έργα τα οποία παράχθηκαν ειδικά για την έκθεση (κάποια πιο ποιητικά και φιλοσοφικά, άλλα συναισθηματικά και άλλα τελείως παράδοξα), μαζί με τα «κομμάτια» από τη γκαρνταρόμπα και μια εγκατάσταση-ρέπλικα του Flat 19 (του διαμερίσματος όπου έζησε τα πρώτα ενήλικα χρόνια της η Tilda, όπου το πάτωμα τρίζει όταν περπατάς), συνθέτουν το σύνολο που περιμένει τον επισκέπτη.

Ένα ετερόκλητο, σπονδηλωτό αφήγημα που δίνει προτεραιότητα στην ατμόσφαιρα.

«Η εικόνα που είχε στο μυαλό της σχεδιάζοντας την έκθεση ήταν εκείνη ενός δέντρου», όπως σχολίασε η ίδια, «ένα δέντρο όπου οι σχέσεις με τους συνεργάτες αποτελούν τα κλαδιά ενώ τα παραγόμενα έργα, τα φιλμ, οι περφόρμανς, οι φωτογραφίες είναι απλά τα φύλλα – πέφτουν και ξαναβγαίνουν, δεν είναι τα έργα που είναι τα πιο σημαντικά, είναι η διαδικασία».

Σε μια ευτυχή συγκυρία, το «δέντρο» της Tilda Swinton αναπτύσσεται και φτάνει ως την κορυφή του κτιρίου στου Ρέντη. Πιο συγκεκριμένα, έχουμε:

Την έκθεση Ongoing στο κάτω επίπεδο του Onassis Ready
Την περφόρμανς A Biographical Wardrobe (μαζί με τον ιστορικό μόδας και επιμελητή Olivier Saillard), όπου ανατρέχει στη ζωή της μέσα από τα ρούχα των προγόνων της αλλά και της ίδιας (εως 19/5)
Το θερινό σινεμά στην ταράτσα του Onassis Ready (Κάθε Παρασκευή από 22/5), με συνδυαστικές προβολές μεγάλου και μικρού μήκους ταινίες από τη φιλμογραφία της Tilda, όπως τις επέλεξε η ίδια.

***

ΙΝΦΟ

ΕΚΘΕΣΗ ONGOING
17/5-28/6
Μέρες & Ώρες έκθεσης:
Παρασκευή-Κυριακή: 18:00-23:00

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ