«Πολυκατοικία κατέρρευσε στην Αθήνα». Έχει συμβεί ξανά, το 1977

«Πολυκατοικία κατέρρευσε χθες μεσημέρι στην Αθήνα». Πενήντα χρόνια διαφορά, αλλά ακριβώς η ίδια φράση, το ίδιο σοκ και αμέσως μετά η ίδια τραγική διαπίστωση για την κατασκευαστική προχειρότητα που «κρύβεται» στις πολυκατοικίες της μεγάλης πρωτεύουσας: ήταν και πάλι ένα μεσημέρι καλοκαιριού, όταν στα καλά καθούμενα, χωρίς να υπάρχει σεισμός, σωριάστηκε «σαν χάρτινος πύργος» μια ολόκληρη πολυκατοικία επί της Κηφισίας στο Χαλάνδρι, σκορπώντας τον πανικό στα εκατομμύρια των Αθηναίων για το επίπεδο ασφάλειας που τελικά απολάμβαναν μέσα στα πολυώροφα οικοδομήματα της αντιπαροχής.

Ευτυχώς, ούτε τότε θρηνήσαμε ανθρώπινα θύματα: στη λεωφόρο Κηφισίας 260, όπως πληροφορούσαν οι εφημερίδες την επόμενη μέρα δίπλα από τη συνταρακτική εικόνα με τον σωρό από τα ερείπια στον δρόμο, υπήρχε μια πενταώροφη πολυκατοικία που στέγαζε αποκλειστικά γραφεία επιχειρήσεων (μιας φαρμακευτικής εταιρείας, μιας εταιρείας κατασκευής μηχανημάτων κλιματισμού και μιας εταιρείας κατασκευής τηλεοράσεων). «Αυτή η οικοδομή έπεσε στην Αθήνα».

Οι υπάλληλοι δεν είχαν μπει στα γραφεία τους, παρατηρώντας για καλή τους τύχη τα σημάδια της επικείμενης κατάρρευσης.

«Τριάντα δευτερόλεπτα χρειάστηκαν για την καταστροφή, ενώ νωρίτερα, επί έξι ώρες το κτίριο ψυχορραγούσε», έγραφε η εφημερίδα Τα Νέα. Συγκεκριμένα, το κτίριο είχε εμφανίσει καθίζηση από τα ξημερώματα, παρουσιάζοντας ρωγμές σε όλους τους ορόφους του. Τραγική ειρωνεία, και τότε ο κατασκευαστής είχε εκφραστεί με χαρακτηριστική απάθεια στην ανησυχία των ενοίκων, υποστηρίζοντας ότι οι ζημιές θα αποκατασταθούν.

Συνέβη όμως το αντίθετο. Μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής έκαναν λόγο για εκκωφαντικό θόρυβο μέσα στην ησυχία εκείνου του μεσημεριού, στις 15 Ιουλίου.

Σε μια εποχή που ακόμη δεν υπήρχε τόση εξοικείωση και εμπειρία με τα μεγάλα κτίρια, φούντωσε πολύ γρήγορα η αγωνία, πολύ πιο έντονα και μαζικά απ’ ό,τι στο τωρινό περιστατικό κατάρρευσης στα Πετράλωνα. Μήπως οι πολυκατοικίες αποτελούσαν τελικά δημόσιο κίνδυνο, από τη στιγμή που γκρεμίζονται από μόνες τους; Μήπως το παράδειγμα της Κηφισίας ήταν μόνο η αρχή; Μήπως έπρεπε να αφήσουν τα νεόδμητα διαμερίσματα και να γυρίσουν όσοι μπορούσαν στο χωριό;

Δεν ήταν άλλωστε το πρώτο ανάλογο περιστατικό που περνούσε στα ελληνικά χρονικά. Είχε προηγηθεί περίπου έναν χρόνο πριν (1976) η απρόσμενη κατάρρευση μιας υπό ανέγερση πολυκατοικίας στην οδό Σίνα, ενώ παρέμενε ακόμη ανοιχτό το τραύμα από τη φονική κατάρρευση των πολυκατοικιών της οδού Κατακάλου στη Θεσσαλονίκη που στιγμάτισε το πανελλήνιο (το 1971). Για το τελευταίο, δε, είχε ήδη επιβεβαιωθεί ενώπιον του δικαστηρίου ότι ευθυνόταν η εγκληματική αμέλεια των κατασκευαστών, αποκαλύπτοντας το τίμημα της ανεξέλεγκτης οικοδόμησης που προωθούσε θριαμβευτικά η Χούντα των Συνταγματαρχών. Δεν ήθελε πολύ να πυροδοτηθεί η οργή του κόσμου απέναντι στην κρατική μηχανή.

Η τότε νεοεκλεχθείσα κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας του Κωνσταντίνου Καραμανλή δεν ήθελε επ’ ουδενί να στιγματιστεί ως αφερέγγυα. Αντέδρασε με γρήγορα αντανακλαστικά μετά την κατάρρευση του 1971 στο Χαλάνδρι, με τον τότε υπουργό Δημοσίων Έργων Θεοχάρη Ρέντη να χαρακτηρίζει το περιστατικό «πρωτοφανές», αφού «είναι γνωστό ότι τα υλικά ανεγέρσεως των κτιρίων υφίστανται δειγματοληπτικό έλεγχο από τα εργαστήρια του υπουργείου Δημοσίων Έργων, του Πολυτεχνείου κ.ά.».

Θέλοντας να καθησυχάσει την κοινή γνώμη για την ασφάλεια των νεόδμητων κτιρίων, φρόντισε να τονίσει μάλιστα ότι «η Πολιτεία διαθέτει όλο το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο για να ελέγχει τις οικοδομικές κατασκευές», προαναγγέλλοντας παράλληλα τη σύσταση τριών διαφορετικών επιτροπών για την «εξονυχιστική» διερεύνηση του περιστατικού.

Τι πήγε τόσο λάθος τότε και κατέρρευσε μια ολόκληρη πολυκατοικία; Ο μηχανικός κατήγγειλε δολιοφθορά – η πραγματικότητα δεν ήταν τέτοια.

Το επίμαχο κτίριο του Χαλανδρίου είχε οικοδομηθεί το έτος 1971, «χωρίς κανέναν έλεγχο» και «βάσει νόμου της Χούντας που έχει καταργηθεί τώρα», όπως έγραφε η εφημερίδα Μακεδονία σε φύλλο των επόμενων ημερών.

Περισσότερες πληροφορίες για το παρασκήνιο φέρνει στο φως η συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στον Ριζοσπάστη ο πρόεδρος του ΤΕΕ (Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος), Ευάγγελος Κουλουμπής: διαπιστώθηκε «κακή κατασκευή σε ένα από τα υποστυλώματα της πολυκατοικίας», ενώ παράλληλα «είχαν παρατηρηθεί διαρροές νερού από τις σωληνώσεις» και έτσι «δημιουργήθηκαν εσωτερικές πιέσεις, οπότε αποσαρθρώθηκε ο οπλισμός του υποστυλώματος και αυτό έσπασε σαν ρόδι με επακόλουθο να καταρρεύσει η οικοδομή».

Ακόμη μία εγκληματική αμέλεια από πλευράς των κατασκευαστών, δηλαδή, όπως όλα δείχνουν και για το τωρινό περιστατικό στα Πετράλωνα.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ