Πίσω από το Dixit, κρύβεται ένα μυαλό που είδε όνειρα να γίνονται κάρτες

Ένα παιδί φτιάχνει το δικό του γαλαξία, μέσα από την σαπουνόφουσκά του. Μια πυξίδα που δεν δείχνει βορρά και νότο, αλλά σε κατευθύνει ψηλά, στα αστέρια του ουρανού. Ένα ζευγάρι πουέντ, χορεύουν μόνες κι άλυτες, μπροστά σε έναν ιστό αράχνης. Mια γάτα, κοιτάζει ψηλά φυλακισμένους εραστές να αιωρούνται σε ένα αερόστατο που μοιάζει με κελί. Και ένας λαγός σε στολή πολεμιστή, να στέκεται μπροστά από τρεις πόρτες.

Ο κόσμος δεν θα τελειώσει σε 28 μέρες, 6 ώρες, 42 λεπτά και 12 δευτερόλεπτα. Δεν βλέπει μόνο ο Donnie Darko τον λαγό. Κι όλα αυτά τα πλάσματα της πρώτης παραγράφου, εμφανίζονται σε κάθε παρτίδα Dixit και τριγυρίζουν μέσα στο κεφάλι μας όταν εκείνο προσπαθεί να βρει λέξεις για να εξηγήσει, πράγματα ανεξήγητα.

Αν καταφέρεις να μπεις στο μυαλό του αφηγητή και να βρεις την κάρτα του, κερδίζεις. Για τον δημιουργό του παιχνιδιού όμως, η νίκη του ενός ποτέ δεν θα είναι αρκετή. Ήταν πάντα κάτι μεγαλύτερο. Ο Jean-Louis Roubira δεν κοιτούσε ποτέ το δέντρο. Κι αν μπορούσε να βουτήξει μέσα σε μια κάρτα, θα διάλεγε εκείνη με το άσπρο άλογο στο μαγικό δάσος.

Μεταφορικά, πάντα. Στην κυριολεξία, εδώ και πολλά χρόνια βουτάει μέσα στον ατελείωτο ωκεανό της παιδοψυχιατρικής, σε μια επιστήμη που μάλλον δεν τελειώνει ποτέ.

Πριν την καταβύθιση αυτή όμως, ήθελε να φτιάχνει κάτι παιχνίδια σαν σύμπαντα, για να συγκατοικεί σε αυτά με τους δικούς του, παίζοντας, συζητώντας και βλέποντας την πραγματικότητα ο ένας μέσα από τα μάτια του άλλου.

Ανεξαρτήτως ποιος τερματίζει πρώτος, από τον Οκτώβριο του 2008 μέχρι το τέλος του παιχνιδιού, στο Dixit αυτή θα είναι πάντα η μεγάλη νίκη. Ας τα διηγηθεί όμως καλύτερα ο ίδιος, έτσι όπως μου τα μετέφερε στο μπαλκόνι μου, σε ένα αρκετά ζεστό αθηναϊκό μεσημέρι. Από το κέντρο της πόλης για τον κόσμο και την κουλτούρα του Dixit, ο Jean-Louis Roubira.

Και εγένετο, Dixit

Στην αρχή, ο σκοπός μου δεν ήταν να κάνω ένα εργαλείο για την δουλειά μου, παρότι χρησιμοποιώ εργαλεία για να βοηθήσω τα παιδιά να επικοινωνήσουν και να εκφράσουν τα συναισθήματα τους. Πριν το Dixit και τις σπουδές μου στην ιατρική, έφτιαχνα παιχνίδια και κόσμους, μέσα στους οποίους φιλοξενούσα τους φίλους μου.

Μου άρεσε πολύ το σκάκι και ήθελα να δημιουργήσω κάτι αντίστοιχο, με παρόμοια βάση. Στο σκάκι, μπορείς να καταλάβεις τί άνθρωπο έχεις απέναντί σου. Το 2002, ήθελα να φτιάξω ένα παιχνίδι εμπνευσμένο από ένα άλλο που έπαιζα στο σχολείο, το παιχνίδι του λεξικού. Διάλεγες μια λέξη που δεν ήξερε κανείς τη σημασία, την έλεγες δυνατά κι όλοι έπρεπε να φανταστούν και να γράψουν τί σημαίνει. Μετά ανακάτευες τις ερμηνείες και έπρεπε να βρουν οι παίκτες ποια είναι η σωστή. Το λάτρευα. Δημιουργικό και παραστατικό. Πήγα να το φτιάξω, αλλά απέτυχα.

Ήμουν απογοητευμένος, μέχρι που μια μέρα ήρθε η ιδέα. Ένα παιχνίδι που κάθε παίκτης εκτελεί χρέη αφηγητή και θα έπρεπε να σκάψει μέσα του για να πει κάτι, όχι να γράψει. Είπα στον εαυτό μου, γιατί δε χρησιμοποιείς εικόνες; Χρειαζόμουν εικόνες, πήρα μερικές από το ίντερνετ, αλλά εκείνη την εποχή δεν είχε και πολλά στο διαδίκτυο, δεν λειτουργούσε. Τα παιδιά μου είχαν κάτι βιβλία που στο τέλος είχαν κάποιες εικόνες που σχεδιάστηκαν μέσω ενός Ισπανού ποιητή. Μου έδωσαν έτσι πάσα οικογένεια, φίλοι και γνωστοί που έπαιζαν το παιχνίδι, για να το πάω ένα βήμα παραπάνω.

Το παιχνίδι ως γέφυρα

Ένας φίλος που σχεδίαζε ιστοσελίδες, πίστευε πολύ στο παιχνίδι. Δούλευα σε ένα κέντρο τότε, με έφηβους που παρουσίαζαν προβληματικές συμπεριφορές. Η διευθύντρια ήθελε να δοκιμάσει ένα πείραμα, φέρνοντας τα παιδιά κοντά στις τέχνες. Ήταν πολύ έξυπνα αλλά ήταν κάπως περιορισμένα στη γλώσσα.

Πιστεύαμε ότι αν τους δίναμε αυτή την ευκαιρία, θα καλλιεργούσαν τα μυαλά τους. Ήξερε ότι δημιουργώ παιχνίδια και με ρώτησε αν έχω κάποιο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα. Απάντησα ότι έχω κάτι στο μυαλό μου και έτσι, ξεκινήσαμε να χρησιμοποιούμε το Dixit ως εργαλείο. Θέλαμε να δούμε αν μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές, ήταν ένα πείραμα σε 20 παιδιά, για περίπου ένα χρόνο. Παίζαμε μαζί τους και ήταν πολύ ενδιαφέρον.

Το παιδί με την κάρτα, η κάρτα με το παιδί

Το Dixit είναι ένα ήρεμο παιχνίδι, σε έκανε να νιώθεις καλά, δεν έχει να κάνει τόσο με στρατηγική. Μερικές φορές μόνο (γέλια). Μερικά παιδιά τις πρώτες φορές που έπαιζαν, δε μπορούσαν να πουν πολλές λέξεις. Την επόμενη εβδομάδα άρχισαν να προσθέτουν μερικές ακόμα. Μετά, χρησιμοποίησαν μια μεταφορά, χωρίς να ξέρουν καν τί θα πει μεταφορά. Άρχισαν να νιώθουν αυτοπεποίθηση με τον εαυτό τους και την γλώσσα. Νεαροί ποιητές χωρίς να ξέρουν τί θα πει ποίηση.

Θυμάμαι ένα παιδί που παραλίγο να μπει μέσα, φυλακή. Του δώσαμε μια ευκαιρία μέσω του προγράμματος, στην αρχή απέτυχε, δεν ήθελε να νιώθει την κριτική στο μέρος του. Όταν κατάλαβε ότι κανείς δεν κρίνεται εδώ, χαλάρωσε. Υπήρχε, λοιπόν, μια κάρτα που απεικόνιζε ένα άνθρωπο φυλακισμένο, μέσα σε ένα παράθυρο, που βρισκόταν μέσα σε ένα μεγαλύτερο, μεταλλικό άνθρωπο. Χρησιμοποίησε αυτή την κάρτα λέγοντας μόνο μια φράση. «Φοβάμαι».

Δεν είχε μιλήσει ποτέ για άγχη, ανησυχίες και φόβους. Όταν τελείωσε το παιχνίδι, του είπαμε ότι αν θέλει μπορεί να μιλήσει με ένα ψυχολόγο και το δέχτηκε, ήθελε να τα πει. Τον βοήθησε πολύ να καταλάβει τον εαυτό του και γλίτωσε από πολλά, μεταξύ άλλων και τη φυλακή. Όταν συνειδητοποίησα ότι μπορεί να λειτουργήσει και ως εργαλείο, με βοήθησε πολύ.

Η συνάντηση με την εικονογράφο και τα όνειρα

Αρχίσαμε να συναντιόμαστε με εκδότες, οι οποίοι έλεγαν ότι είναι ωραίο το παιχνίδι, αλλά απευθύνεται μόνο σε έξυπνο κόσμο. Η επιμελήτρια του κέντρου μοίρασε 1000 αντίγραφα σε διάφορους οργανισμούς ανά την Γαλλία, για να το χρησιμοποιήσουν κι εκείνοι. Ήταν απλώς ένα πρωτότυπο. Κανείς δεν ήθελε να το εκδώσει, οπότε πήραμε την κατάσταση στα χέρια μας.

Υπάρχει ένας κρατικός οργανισμός που βοηθάει καινοτόμες ιδέες να γίνουν πράξη. Στείλαμε την πρότασή μας, ένα παιχνίδι για όλες τις ηλικίες, για παρέα αλλά και για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Εγκρίθηκε η πρόταση και πήραμε την επιχορήγηση, μαζί με ένα ολόκληρο business plan για να τα καταφέρουμε.

Γνώρισα έναν σπουδαίο εικονογράφο στην Ισπανία, παίξαμε το παιχνίδι και το αγάπησε. Για κάποιους λόγους όμως, δεν καταφέραμε να συνεργαστούμε και χρειάστηκε να βρούμε νέο σχεδιαστή. Κάπως έτσι βρήκα την Marie Cardouat και δουλέψαμε για επτά μήνες τις πρώτες κάρτες. Ήταν το πρώτο πείραμα. Συναντιόμασταν δύο φορές την εβδομάδα, κάναμε brainstorming, ψάχναμε ιδέες.

Βλέπεις μια αφίσα στο δρόμο και σου έρχεται μια ιδέα. Είχα εμπνευστεί από το ρεύμα του σουρεαλισμού, τη μυθολογία, το σινεμά, τον Tim Burton. Υπάρχει μέσα μια κάρτα εμπνευσμένη από το Truman Show.

https://www.tumblr.com/apjtheartist/797967168925990912/me-and-my-mom-and-my-dad-has-dixit-disney-edition

Ακόμα και τα όνειρα, έβλεπα όνειρα που έγιναν κάρτες. Ξυπνούσα και σχεδίαζα τα όνειρα μου για να μη τα ξεχάσω. Δεν ζωγράφιζα καλά, αλλά σκίτσαρα μια σκάλα, έναν άνθρωπο, κάτι. Δεν ήθελα να περιορίσω και την εικονογράφο, ήθελα να έχει χώρο, να συναντηθούμε κάπου στα όνειρα μου και μέσα από αυτά να δει κάποια άλλα, δικά της.

Αν είχε απορίες με ρωτούσε, αλλιώς, προχωρούσαμε. Με την Marie το δύσκολο είναι ότι δεν χρησιμοποιούσε υπολογιστή, τα ζωγράφιζε. Οπότε αν κάτι δεν μας άρεσε, το ζωγράφιζε από την αρχή. Συνεργάστηκα σύνολο με 8-9 διαφορετικούς σχεδιαστές. Ήταν πολύ ενδιαφέρον αυτό το πινγκ – πονγκ, να δίνεις ιδέες, να παίρνεις πίσω κάτι άλλο.

Το Dixit, μια κοινή γλώσσα

Όταν κερδίσαμε το πρώτο βραβείο στις Κάννες, τον Φεβρουάριο του 2009, τρεις μήνες μετά την κυκλοφορία του Dixit, μια κριτής είπε ότι εδώ δε μιλάμε για ένα κοινωνικό παιχνίδι, αλλά για ένα παιχνίδι που διαμορφώνει μια κοινωνία. Το πιο σημαντικό κομμάτι είναι η ζύμωση μεταξύ των παικτών. Μπορείς να γνωρίσεις έναν άνθρωπο που δεν ξέρεις καθόλου, διαφορετικής γλώσσας και κουλτούρας, παίζοντας Dixit.

Είχα γνωρίσει μια γυναίκα στη Γαλλία που σπούδαζε γεωγραφία. Έκανε ένα ταξίδι στα βουνά του Νεπάλ για να βοηθήσει τις καταπιεσμένες θηλυκότητες εκεί. Χρησιμοποίησε ως εργαλεία, το θέατρο και το Dixit. Μου εξήγησε πώς λειτούργησε το παιχνίδι. Μια νεαρή κοπέλα έγραψε ένα ποίημα χρησιμοποιώντας μια κάρτα. Με έχουν καλέσει σε διάφορα μέρη ανά τον κόσμο, Ευρώπη, Αμερική, Ασία. Αν είναι όλοι από την ίδια χώρα, έχεις ίδιες αναφορές. Αλλά το ωραίο είναι πως μπορείς να παίξεις με όλο τον κόσμο.

Η σημασία του παιχνιδιού

Αναρωτιόμουν γιατί πέτυχε αυτό το παιχνίδι, τι έχει και τα κατάφερε; Το σκεφτόμουν πολύ. Γράφω ένα βιβλίο τώρα στο οποίο εξηγώ όλη την ιστορία και μιλάω για αυτό. Το παιχνίδι σε βοηθά να γνωρίσεις πραγματικά τον κόσμο και έτσι, μέσα από τους άλλους γνωρίζεις και τον εαυτό σου, σα να είμαστε καθρέφτες. Αυτό συνέβη και σε μένα.

Ο τρόπος με τον οποίο συμμετείχα λέγοντας κάτι δικό μου με βοήθησε να καταλάβω καλύτερα τον εαυτό μου. Αυτό νομίζω ότι είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα. Δε με ενδιαφέρει ο τίτλος, ούτε να ξέρει ο κόσμος ποιος είναι ο Mr Dixit.

Δεν παίζω συχνά. Πριν λίγο καιρό, σε ένα πάρτυ ήμασταν 15 άτομα και ήθελαν να παίξουν. Παρότι παίζω δύο φορές το χρόνο, κέρδισα. Είχα πολύ καιρό, είχε πλάκα.

Έχω κάποια στατιστικά. Οι γυναίκες κερδίζουν στο 70% των παρτίδων. Είναι σίγουρα καλύτερα συνδεδεμένες με το μέσα τους. Ο τέλειος αριθμός για κάθε παρτίδα είναι 5 με 6 άτομα. Έχω παίξει και με 12 άτομα, χωριστήκαμε σε ομάδα των 2, ήταν σαν ένα παιχνίδι μέσα στο παιχνίδι.