Πώς θα γίνει ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή στην Ελλάδα και τι ισχύει στην Ευρώπη
Η πρόταση που κατέθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή μετά τις εκλογές του 2027, άνοιξε μια συζήτηση που μάλλον ξεπερνά την ελληνική πραγματικότητα. Μπορούν στα αλήθεια να διαχωριστούν εκτελεστική και νομοθετική εξουσία;
- 6 ΑΠΡ 2026
Φτάνει και δεύτερη δικογραφία στη Βουλή από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Μέσα της, τα ονόματα 11 εν ενεργεία βουλευτών της κυβέρνησης, με αίτημα για άρση ασυλίας στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενη οργανωμένη απάτη σε αγροτικές επιδοτήσεις μέσω του οργανισμού.
Τι κάνεις;
Αν είσαι πρωθυπουργός σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, πιθανόν να πέφτεις από τα σύννεφα και περιμένεις τη μία μετά την άλλη τις παραιτήσεις των εμπλεκομένων. Ίσως και σε κάποιο διάγγελμα σου να απευθυνθείς στον λαό της χώρας σου αναλαμβάνοντας, αντί να επιρρίψεις, ένα κάποιο μερίδιο ευθύνης.
Αλλά αυτά συμβαίνουν όπως αναφέραμε στα σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη.
Στη Ελλάδα, τα πράγματα είναι ελαφρώς πιο σύνθετα, αφού τις περισσότερες φορές οι εξελίξεις συχνά προλαβαίνουν τις όποιες μεταρρυθμίσεις.
Το πρωί της Μ. Δευτέρας (06/04), ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατέθεσε πρόταση για ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή μετά τις εκλογές του 2027, με αφορμή τις εξελίξεις στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στο μήνυμα του, το οποίο απηύθυνε «χωρίς περιστροφές και υπεκφυγές», όπως είπε, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι αγωνίζεται να μετατρέψει την Ελλάδα σε σύγχρονο Ευρωπαϊκό κράτος (σ.σ. τι λέγαμε;) και έκανε λόγο για «μάχη με το βαθύ κράτος», χαρακτηρίζοντας μάλιστα τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ως «σημείο καμπής, όπου η ΝΔ γίνεται δύναμη ρήξης με τα κακώς κείμενα».
Ας μείνουμε όμως στην πρότασή του, που αποτελεί μέρος μίας «νέας δέσμης θεσμικών τομών, πέραν των προτάσεών μας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση»:
Το ασυμβίβαστο Υπουργού και Βουλευτή, με αντικατάσταση του Υπουργού στη Βουλή από τον πρώτο επιλαχόντα για όσο συμμετέχει στο Υπουργικό Συμβούλιο, και με ταυτόχρονη αναβάθμιση του ρόλου του Βουλευτή.
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι «οι παραπάνω προτάσεις θα τεθούν σε διαβούλευση με την κοινωνία, ώστε να υλοποιηθούν μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές».
Για να γίνει η πρόταση του πρωθυπουργού πράξη, θα πρέπει να μπει στη συνταγματική αναθεώρηση, άρα απαιτούνται και αυξημένες πλειοψηφίες σε αυτή ή την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο, όπως επισήμανε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης.
«Μιλάμε για αναστολή της βουλευτικής ιδιότητας για οποίον βουλευτή επιλέγεται από τον πρωθυπουργό ως υπουργός για όποιο διάστημα. Ο παραιτηθεί βουλευτής θα αντικαθίσταται από τον επιλαχόντα. Εάν γίνει ανασχηματισμός και φύγει από τη θέση του θα επανέρχεται στη θέση του βουλευτή και φυσικά θα μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος», είπε.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σχολίασε ότι στην περίπτωση εφαρμογής του ασυμβίβαστου εκτός από τους 300 βουλευτές θα υπάρχουν και οι υπουργοί που θα είναι ουσιαστικά εν αναμονή βουλευτές. «Για αυτό πρέπει να δούμε τη συνολική πρόταση όπως διατυπωθεί από τον πρωθυπουργό προς την κοινωνία και προς το κόμμα της ΝΔ ενόψει του συνεδρίου, γιατί θα πρέπει να συζητήσουμε και μείωση του αριθμού βουλευτών για να μην έχουμε αντί για 300 πολιτικά γραφεία βουλευτών, 350», ανέφερε.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια στην Ευρώπη. Για την ακρίβεια δεν υπάρχει κοινό μοντέλο.
Σε ορισμένες χώρες, ο διαχωρισμός των δύο εξουσιών είναι ξεκάθαρος.
Στο Βέλγιο, στη Γαλλία – το μοντέλο της οποίας ακολουθεί η Ελλάδα -, στην Ολλανδία και σε μικρότερο βαθμό στο Λουξεμβούργο, η ανάληψη κυβερνητικής θέσης συνεπάγεται ασυμβίβαστο με την κοινοβουλευτική ιδιότητα, οδηγώντας σε αντικατάσταση ή αναστολή της βουλευτικής έδρας.
Συγκεκριμένα στη Γαλλία, εφαρμόζεται βάσει του Άρθρου 23 του Συντάγματος του 1958 ένα από τα πιο συγκροτημένα συστήματα ασυμβίβαστου στην Ευρώπη, με σαφή διάκριση ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία. Η συγκεκριμένη δομή – που αποτελεί ένα από τα θεμέλια της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας – σχεδιάστηκε από τον Γάλλο πρωθυπουργό Σαρλ ντε Γκωλ ώστε να τερματίσει την «κυριαρχία των κομμάτων» που χαρακτήριζε την Τρίτη και την Τέταρτη Δημοκρατία και οδηγούσε σε χρόνια κυβερνητική αστάθεια, λόγω της συνεχούς εμπλοκής βουλευτών στον σχηματισμό κυβέρνησης.
Στον αντίποδα, χώρες όπως η Γερμανία, η Δανία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Πορτογαλία, η Φινλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο επιτρέπουν, σε διαφορετικό βαθμό, τη συνύπαρξη κοινοβουλευτικού και κυβερνητικού ρόλου. Σε αυτά τα συστήματα, η συμμετοχή στην κυβέρνηση θεωρείται προέκταση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και όχι ξεχωριστή λειτουργία.
Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει και η Ελλάδα, καθώς οι υπουργοί της εκάστοτε κυβέρνησης προέρχονται κατά κανόνα από τη Βουλή και παραμένουν ενεργοί βουλευτές.
Ακόμη και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι κανόνες ασυμβίβαστου διαφέρουν: σε κάποιες χώρες απαγορεύεται αυστηρά η διπλή ιδιότητα ευρωβουλευτή και μέλους εθνικού κοινοβουλίου, ενώ σε άλλες υπήρξε μεγαλύτερη ανοχή ή διαφορετική προσέγγιση στο παρελθόν.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.