Τι είναι το σύστημα ETCS που ΔΕΝ έχουν τα δικά μας τρένα
Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, τα ελληνικά τρένα κυκλοφορούν ακόμα χωρίς το σύστημα ελέγχου τρένων ETCS. Δεν το λέμε εμείς, ο CEO των Ελληνικών Σιδηροδρόμων το λέει.
- 23 ΙΟΥΛ 2026
Ευτυχώς που συμβαίνουν και αυτά για να μας υπενθυμίζουν πως ζούμε σε μία αέναη λούπα πολιτικής ανευθυνότητας και θεσμικού χάους και ότι τουλάχιστον δεν συμβαίνει τίποτα που θα μας κάνει να ξεχάσουμε και αυτά που ξέρουμε. Ότι ζούμε από τύχη.
Κατά τη διάρκεια ακρόασης στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής για τα Τέμπη, σήμερα, Πέμπτη (23/07), ο Διευθύνων Σύμβουλος των Σιδηροδρόμων Ελλάδος, Χρήστος Παληός, απαντώντας στα ερωτήματα της βουλεύτριας του ΠΑΣΟΚ, Μιλένας Αποστολάκη, προχώρησε σε μία σοκαριστική παραδοχή: πως τρία χρόνια μετά το δυστύχημα των Τεμπών το σύστημα ETCS δεν λειτουργεί.
Εξήγησε πως είναι «εγκατεστημένο, λειτουργικό και αδειοδοτημένο στα περισσότερα τμήματα», αλλά γιοκ, πάπαλα, καπούτ. Δεν λειτουργεί.
Πώς να νιώθει άραγε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, από τη θέση του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών ο οποίος μιλώντας τον Φεβρουάριο του 2026 στο διεθνές δίκτυο Euronews έδινε αυτή την απάντηση στη ερώτηση «Τι έχει αλλάξει από το δυστύχημα στα Τέμπη»; «Σήμερα, τα τρένα είναι ασφαλέστερα από ό,τι στα Τέμπη και πολύ ασφαλέστερα από ό,τι ήταν το 2019. Το 2019 στη γραμμή Αθήνα-Θεσσαλονίκη είχαμε μόλις το 1% του συστήματος τηλεδιοίκησης, μόλις 5 χιλιόμετρα από τα 500 χιλιόμετρα όπου έπρεπε να έχει εγκατασταθεί. Σήμερα έχουμε 80% και το καλοκαίρι που έρχεται, σε έξι μήνες, θα έχουμε 100% σηματοδότηση, 100% τηλεδιοίκηση και 100% ETCS. Επομένως, όλες αυτές οι δικλείδες ασφαλείας προσθέτουν ασφάλεια στον σιδηρόδρομο».
Ποιος θα του το πει;
Ας το ακούσει από τα χείλη του κ. Παληού:
Ας δούμε όμως τι είναι αυτό το ETCS που έχουν τα άλλα τρένα και όχι τα δικά μας
Το ETCS (European Train Control System ) είναι ένα σύστημα σηματοδότησης και ελέγχου που έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίζει την ασφαλή λειτουργία των τρένων σε όλα τα ευρωπαϊκά σιδηροδρομικά δίκτυα.
Εστιάζει κυρίως στον έλεγχο και την παρακολούθηση των τρένων, με στόχο τη διατήρηση μιας συνεχούς σύνδεσης μεταξύ του τρένου και του κέντρου ελέγχου, διασφαλίζοντας τη συνεχή παρακολούθηση των τρένων, καθώς και τον έλεγχο της ταχύτητας και της θέσης τους με βάση δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
Το σύστημα λειτουργεί μεταδίδοντας σήματα στο τρένο μέσω εξοπλισμού που είναι εγκατεστημένος κατά μήκος της γραμμής. Τα σήματα αυτά παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα όρια ταχύτητας, τις αποστάσεις μέχρι τον επόμενο σταθμό ή το επόμενο σήμα, καθώς και για πιθανούς κινδύνους, διασφαλίζοντας ότι ο μηχανοδηγός λαμβάνει ενημερωμένες οδηγίες για τη λειτουργία του τρένου. Το ETCS αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της υιοθέτησης διαλειτουργικών σιδηροδρομικών συστημάτων σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, επιτρέποντας την απρόσκοπτη μετακίνηση μεταξύ χωρών με διαφορετικά πρωτόκολλα σηματοδότησης.
Διαρθρώνεται από το Επίπεδο 0 έως το Επίπεδο 2, τα οποία διαφέρουν ως προς τη λειτουργικότητα και τον τύπο επικοινωνίας που χρησιμοποιείται.
Πώς λειτουργούν τα τρία επίπεδα του ETCS
Επίπεδο 0
Το Επίπεδο 0 αφορά τρένα που διαθέτουν εξοπλισμό ETCS, αλλά κινούνται σε γραμμές όπου το σύστημα δεν έχει ακόμη εγκατασταθεί. Σε αυτή την περίπτωση, το ενσωματωμένο σύστημα ETCS δεν λαμβάνει άδειες ή εντολές κίνησης από την υποδομή ETCS και βασίζεται στις πληροφορίες που εισάγει χειροκίνητα ο μηχανοδηγός.
Το σύστημα επιβάλλει μόνο βασικό έλεγχο ταχύτητας και το τρένο λειτουργεί σύμφωνα με τους εθνικούς ή τους συμβατικούς κανόνες σηματοδότησης. Το Επίπεδο 0 χρησιμοποιείται συχνά κατά τη μετάβαση από τμήματα χωρίς ETCS σε τμήματα εξοπλισμένα με ETCS.
Επίπεδο 1
Το Επίπεδο 1 περιλαμβάνει τη συνεχή εποπτεία της κίνησης του τρένου.
Αυτό σημαίνει ότι ο ενσωματωμένος στον συρμό υπολογιστής παρακολουθεί διαρκώς τη μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα και υπολογίζει την καμπύλη πέδησης, δηλαδή το σημείο και τον ρυθμό με τον οποίο πρέπει να φρενάρει το τρένο μέχρι το σημείο στο οποίο επιτρέπεται να προχωρήσει το τρένο, το οποίο είναι γνωστό ως «τέλος της άδειας κίνησης». Η επικοινωνία δεν είναι συνεχής.
Επίπεδο 2
Το Επίπεδο 2 είναι το πιο προηγμένο από τα τρία, καθώς εξασφαλίζει συνεχή επικοινωνία ανάμεσα στο τρένο και το κέντρο ελέγχου της γραμμής.
Το ETCS λαμβάνει σε πραγματικό χρόνο άδειες κίνησης, όρια ταχύτητας και άλλες κρίσιμες πληροφορίες, επιτρέποντας πολύ ακριβέστερη παρακολούθηση της πορείας του συρμού. Με αυτόν τον τρόπο, οι κινήσεις των τρένων μπορούν να ελέγχονται πιο αποτελεσματικά, περιορίζοντας τα περιθώρια ανθρώπινου λάθους και ενισχύοντας τόσο την ασφάλεια όσο και την ομαλή λειτουργία του δικτύου.
Υπάρχει ένα επιπλέον επίπεδο, το επίπεδο STM, το οποίο ισχύει για τρένα που κυκλοφορούν υπό παλαιά εθνικά συστήματα ελέγχου τρένων, ενώ εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το ενσωματωμένο σύστημα ETCS.
Μπορείτε εδώ να δείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα επίπεδα ETCS.
Αντί επιλόγου, παραθέτουμε ένα μέρος της εισαγωγικής τοποθέτησης του Κυριάκου Μητσοτάκη σε συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου τον Απρίλιο του 2025, όπου είχε ανακοινώσει την εξυγίανση και τον εκσυγχρονισμό του ΟΣΕ, όπου «θα άλλαζαν πολλά, όσα δεν είχαν αλλάξει εδώ και δεκαετίες».
«Είναι μία διαδικασία η οποία επιταχύνεται, και μέσα στην ημέρα, μάλιστα, στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών υπογράφονται οι συμβάσεις για την αποκατάσταση των υποδομών στη Θεσσαλία τις οποίες κατέστρεψε o Daniel λίγο μετά την ολοκλήρωση της σύμβασης 717, τον Σεπτέμβριο του 2023. Το χρονοδιάγραμμα του έργου είναι σφιχτό, είναι 15 μήνες και στο τέλος της υλοποίησής του όλος ο βασικός εθνικός σιδηροδρομικός άξονας δεν θα διαθέτει απλά πλήρη τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση, αλλά και επιπλέον αυτόματη πέδηση. Ήδη το συγκεκριμένο σύστημα, το ETCS, το οποίο φρενάρει ή και ακινητοποιεί τους συρμούς όταν παραβιάζονται οι κανόνες κίνησης, δοκιμάστηκε με επιτυχία και μέχρι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα έχει τοποθετηθεί σε κάθε αμαξοστοιχία η οποία θα ταξιδεύει στην κεντρική γραμμή της χώρας».
Ωστόσο, σύμφωνα με το NEWS 24/7, 70 συρμοί (100 οχήματα) της Hellenic Train διαπιστώθηκε ότι δεν πληρούν τις απαραίτητες ευρωπαϊκές προδιαγραφές για την ορθή χρήση του συστήματος, ενώ η εταιρεία είχε καταθέσει αίτημα εξαίρεσης αναβάθμισης στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και ζητά να αναλάβει την off-board αποκατάσταση του ETCS η εταιρεία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ (πρώην ΟΣΕ).
Σε αυτούς τους 70 συρμούς το σύστημα ETCS είχε τοποθετηθεί με σύμβαση του 2007 χωρίς να λάβει έγκριση. Έτσι, επειδή η εγκατάσταση είναι παλιά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δώσει το «πράσινο φως» κατά παρέκκλιση.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΚ 2023/1695) αναφέρει ότι, σε περίπτωση που είναι εγκατεστημένο και εγκεκριμένο παλαιότερο σύστημα ETCS (π.χ. base line 2 ή 3) δεν απαιτεί αντικατάσταση με νεότερο, εντούτοις οποιαδήποτε νέα εγκατάσταση πρέπει να τηρεί τις νέες προδιαγραφές.
Η ΡΑΣ ζήτησε τώρα αποδείξεις από τη Hellenic Train ότι το ETCS μπορεί να λειτουργεί πλήρως και σωστά σε όλα τα οχήματα (και στα 100), αναλυτική και επικαιροποιημένη καταγραφή του υλικού που χρησιμοποιεί η Hellenic Train και σαφές σχέδιο για τα οχήματα που βρίσκονται εκτός λειτουργίας. Η ΡΑΣ διαπίστωσε συνολικά σοβαρές ανακρίβειες και ελλιπή καταγραφή στο επίσημο ελληνικό σιδηροδρομικό μητρώο, ζητώντας την άμεση επικαιροποίησή του.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.