Το όραμα του Andy Burnham για τη Βρετανία ονομάζεται «Μαντσεστερισμός». Τι είναι;

Στην πρώτη του ομιλία έξω από τον αριθμό 10 της Downing Street, ο Andy Burnham έδωσε το πρώτο ξεκάθαρο σημάδι για την ατζέντα που θα ακολουθήσει ως πρωθυπουργός και δεν άφησε καμία αμφιβολία για το τι να περιμένουμε από εκείνον. Μεταξύ άλλων δεσμεύτηκε να φέρει ξανά πίσω στη Βρετανία την ελπίδα που είχε χαθεί και υποσχέθηκε να «οικοδομήσει μια νέα οικονομία, στην οποία θα επαναφέρουμε τα βασικά αγαθά της ζωής υπό ισχυρότερο δημόσιο έλεγχο».

Με άλλα λόγια, προανήγγειλε την άφιξη του «Μαντσεστερισμού» στο Λονδίνο.

Έτσι συνηθίζει να περιγράφει ο ίδιος τη γενικότερη φιλοσοφία του, με τον όρο να βασίζεται στην πεποίθηση ότι το βασικό πρόβλημα του Ηνωμένου Βασιλείου είναι το υπερσυγκεντρωτικό του κράτος το οποίο στερεί από τις περιφέρειές του οικονομικές επενδύσεις και πολιτική δύναμη.

Από το 2017 έως τον περασμένο μήνα, ο Burnham ήταν δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, της δεύτερης μεγαλύτερης μητροπολιτικής περιοχής του Ηνωμένου Βασιλείου.

Σε μια σειρά ομιλιών και συνεντεύξεων από τότε που ξεκίνησε την εκστρατεία του εναντίον του Keir Starmer πριν από μερικούς μήνες, έχει υιοθετήσει το σύνθημα του «Μαντσεστερισμού», το οποίο ορισμένοι από τους υποστηρικτές του έχουν χαιρετίσει ως ένα νέο και πιο περιεκτικό μοντέλο οικονομικής διαχείρισης.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι, εδώ και δεκαετίες, οι βρετανικές κυβερνήσεις και των δύο κομμάτων έχουν απογοητεύσει το 70% του πληθυσμού που ζει εκτός της Νοτιοανατολικής Αγγλίας, της πιο ευημερούσας περιοχής της χώρας και κατά τη διάρκεια μιας ομιλίας του τον Μάιο, που στην ουσία σηματοδότησε την επανεμφάνισή του στην κεντρική πολιτική σκηνή της χώρας, ανέφερε ονομαστικά μια σειρά από μικρές πόλεις και προάστια γύρω από το Μάντσεστερ, τα οποία είχαν καταστραφεί από την αποβιομηχάνιση κατά τη δεκαετία του ’80 και στη συνέχεια υποβλήθηκαν, υπό τη Margaret Thatcher και τους διαδόχους της, στις σκληρές συνέπειες της ιδιωτικοποίησης και της απορρύθμισης.

Αυτές οι περιοχές είχαν «αφεθεί στην τύχη τους», με την οικονομική, κοινωνική και πολιτική δύναμη να αποστραγγίζεται από αυτές, είχε πει χαρακτηριστικά ο ίδιος. «Όλα αυτά συνθέτουν σαράντα χρόνια νεοφιλελευθερισμού που δεν ήταν ευνοϊκά για τον Βορρά της Αγγλίας».

Μία σειρά από ενέργειές του κατά τη θητεία του στον δημαρχιακό θώκο του Μάντσεστερ, που ξεκίνησε τον Μάιο του 2017 και έληξε έναν μήνα πριν, μεταξύ άλλων ο μετασχηματισμός του συστήματος μεταφορών της περιοχής, το «αντάρτικο» επί Covid, όπου συγκρούστηκε ανοιχτά με την κυβέρνηση αρνούμενος να δεχτεί το υψηλότερο επίπεδο περιορισμών χωρίς επαρκή οικονομική στήριξη για τους εργαζόμενους και τις τοπικές επιχειρήσεις που έκλεισαν, τον μετέτρεψαν σε εθνικό σύμβολο και ο ίδιος κέρδισε το παρατσούκλι «Βασιλιάς του Βορρά» αφού έγινε η φωνή των κατοίκων περιοχών που ένιωθαν ξεχασμένοι.

Έτσι, τα τελευταία εννέα χρόνια, ο Burnham μετατράπηκε στο πιο αναγνωρίσιμο, δημόσιο πρόσωπο αυτού που πλέον ονομάζεται “Manchesterism”.

Πώς το Μάντσεστερ δημιούργησε τον «Μαντσεστερισμό»

Κάποτε γενέτειρα της Βιομηχανικής Επανάστασης, η πόλη του Μάντσεστερ έχει αναδειχθεί τις τελευταίες δεκαετίες σε ένα ταχέως αναπτυσσόμενο κέντρο υπηρεσιών, γνωστό επίσης για τις ποδοσφαιρικές του ομάδες, τη μουσική και τη νυχτερινή ζωή της.

Λίγες πόλεις έχουν μετατρέψει την τοπική κουλτούρα σε διεθνή επιρροή όπως το Μάντσεστερ. Είναι η πόλη που χάρισε στον κόσμο τους Joy Division, τους The Smiths, τους New Order, τους Oasis και τους The Stone Roses· όπου η Factory Records και το The Haçienda επαναπροσδιόρισαν την ανεξάρτητη μουσική και την κουλτούρα των κλαμπ· όπου το πανκ, το ποστ-πανκ, το ρέιβ και η μπρίτποπ έγιναν μέρος μιας ξεχωριστής αστικής ταυτότητας.

Η δημιουργική επιρροή του Μάντσεστερ εκτείνεται βέβαια πολύ πέρα από τα όρια της μουσικής, φτάνοντας στην κωμωδία, το θέατρο, την τηλεόραση, τη λογοτεχνία, τα εικαστικά και τα μεγάλα φεστιβάλ. Είναι μια πόλη που με το πολιτιστικό της εκτόπισμα έχει διαμορφώσει την εικόνα που έχει όλος ο κόσμος για τη Βρετανία.

Ειδικά η μουσική, αποτέλεσε μια κοινή γλώσσα μέσω της οποίας διαδοχικές γενιές έχουν εκφράσει τις δικές τους ιδέες για τις κοινωνικές τάξεις, την κοινότητα, την ανθεκτικότητα και το αίσθημα του «ανήκειν».

Ακριβώς μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να κατανοηθεί η θητεία του Andy Burnham ως δημάρχου. Για μεγάλο μέρος της σύγχρονης βρετανικής πολιτικής, ο πολιτισμός αντιμετωπιζόταν ως ένα προαιρετικό εξτραδάκι, που ήταν χρήσιμο για τον τουρισμό και την οικονομική ανάπτυξη, αλλά σπάνια θεωρείτο ο πυρήνας της λειτουργίας μιας κοινωνίας.

Ο Burnham υιοθέτησε μια αισθητά διαφορετική προσέγγιση.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του ως δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, ο πολιτισμός θεωρήθηκε όλο και περισσότερο όχι ως πολυτέλεια, αλλά ως μέρος της στρατηγικής υποδομής της περιοχής. Ο πολιτισμός έχει σημασία επειδή δημιουργεί οικονομική αξία, αλλά και επειδή δημιουργεί κοινωνική αξία: ενισχύει το αίσθημα του «ανήκειν», την αυτοπεποίθηση και τις συνθήκες υπό τις οποίες οι κοινότητες ευημερούν.

Μέρος αυτής της οπτικής φαίνεται να έχει τις ρίζες του στη σχέση του ίδιου του Burnham με τη μουσική. Σε αντίθεση με τους πολιτικούς που χρησιμοποιούν περιστασιακά τη μουσική ως εκλογικό εργαλείο, η σχέση του νέου Βρετανού πρωθυπουργού με τη μουσική κουλτούρα του Μάντσεστερ φαίνεται αυθεντική και μακροχρόνια. Κάτι που είναι εμφανές ακόμα και στις αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου μοιράζεται, ως άλλος Κιουρέϊτορ, τις λίστες αναπαραγωγής που δημιουργεί και οι οποίες αποκαλύπτουν την αγάπη του για την ανεξάρτητη μουσική που έχει διαμορφώσει τόσο την πόλη όσο και τη δική του γενιά.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Andy Burnham (@andy.burnham)

Ίσως όμως πουθενά αλλού η σχέση του Burnham με τον πολιτισμό δεν αποτυπώθηκε καθαρότερα όσο στις ημέρες μετά την επίθεση στη Manchester Arena το 2017.

Σε μια στιγμή βαθιάς συλλογικής οδύνης, η πιο ισχυρή δημόσια αντίδραση δεν ήρθε μέσα από κάποια κυβερνητική δήλωση ή ένα πολιτικό σχέδιο, αλλά από το ποίημα του Tony Walsh, This Is The Place το οποίο απαγγέλθηκε μπροστά σε χιλιάδες κόσμου που είχαν συγκεντρωθεί στην πλατεία Άλμπερτ, και το οποίο κατάφερε να εκφράσει μέσα σε λίγους στίχους μια εικόνα ενός Μάντσεστερ που βασίζεται στην αλληλεγγύη, τη δημιουργικότητα και που έμαθε να αντέχει.

Αυτή η στιγμή είχε τόσο μεγάλη απήχηση και τέτοια δυναμική, καθώς απέδειξε κάτι που η πολιτική συχνά αδυνατεί να κατανοήσει: Ότι ο πολιτισμός δεν αντανακλά απλώς την ταυτότητα μιας πόλης, αλλά τη διαμορφώνει ενεργά και πως οι άνθρωποι βιώνουν τους τόπους εκτός από οικονομικά και συναισθηματικά. Η συμβολή του Burnham συνίσταται στο να αναγνωρίσει ότι η ίδια η ταυτότητα έχει σημασία.

Οι άνθρωποι δεν κατοικούν απλώς στις πόλεις. Αναπτύσσουν δεσμούς μαζί τους. Κληρονομούν ιστορίες από αυτές μέσα από τους μουσικούς χώρους, τα φεστιβάλ, τους ποδοσφαιρικούς συλλόγους, τις βιβλιοθήκες, τα θέατρα και κάθε δημόσιο χώρο και έτσι ο πολιτισμός γίνεται ένας από τους τρόπους με τους οποίους οι κοινότητες αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους.

Τώρα που ο Burnham πέρασε το κατώφλι της πρωθυπουργικής κατοικίας επί της Downing Street, το ερώτημα είναι αν θα φέρει μαζί του και αυτή τη σύγχρονη μορφή του «Μαντσεστερισμού». Ο χαρακτηριστικός συνδυασμός πολιτιστικής αυτοπεποίθησης, αστικής ταυτότητας και δημιουργικής φιλοδοξίας της πόλης έχει εξελιχθεί σε κάτι περισσότερο από ένα τοπικό πολιτικό ύφος. Προσφέρει ένα πρότυπο για το πώς ο πολιτισμός μπορεί να διαμορφώσει την οικονομική ανάπτυξη, τη δημόσια ζωή και τη διαμόρφωση του χώρου.

Αν αυτό το όραμα αποκτήσει εθνική απήχηση, η σημαντικότερη κληρονομιά του Andy Burnham δεν θα είναι απλώς τα έργα που προώθησε στο Μείζον Μάντσεστερ, αλλά το επιχείρημα ότι ο πολιτισμός δεν αποτελεί προαιρετικό συμπλήρωμα που πρέπει να υποστηριχθεί μόνο αφού έχουν καλυφθεί οι οικονομικές προτεραιότητες. Αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται ανθεκτικοί, καινοτόμοι και διεθνώς αναγνωρισμένοι τόποι.

Το Μάντσεστερ το είχε καταλάβει αυτό πολύ πριν από την πολιτική.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ