Τα βιβλία κινδυνεύουν να καταστραφούν στον βωμό της τεχνητής νοημοσύνης
Οι Αυστραλοί βιβλιοπώλες εκφράζουν την ανησυχία τους για την καταστροφή σπάνιων τίτλων με σκοπό την τροφοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης.
- 3 ΑΥΓ 2026
Σε μια αλυσίδα εφοδιασμού της τεχνητής νοημοσύνης, στο πλαίσιο της οποίας τα παλιά βιβλία σαρώνονται και στη συνέχεια καταστρέφονται, πιστεύουν ότι ενδέχεται να έχουν εμπλακεί πωλητές μεταχειρισμένων βιβλίων. «Είναι πολλά περισσότερο από αντικείμενα», λένε οι βιβλιοπώλες σπάνιων βιβλίων σε σχετικό ρεπορτάζ της αυστραλιανής έκδοσης της Guardian.
Πωλητές και ειδικοί σε σπάνια βιβλία ανησυχούν όλο και περισσότερο ότι αυτά τα αντικείμενα ενδέχεται να απειλούνται με καταστροφή από εταιρείες γενετικής τεχνητής νοημοσύνης που επιδιώκουν να τροφοδοτήσουν την αδηφάγα τεχνολογία τους με νέα κείμενα.
Οι φόβοι πηγάζουν από μια αγωγή για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων που άσκησαν συγγραφείς βιβλίων κατά της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Anthropic στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τα δικαστικά έγγραφα που αποκαλύφθηκαν νωρίτερα φέτος προέκυψε ότι η εταιρεία εφάρμοζε την πρακτική της «καταστροφικής σάρωσης» – αγοράζοντας φυσικά βιβλία, κόβοντας τους κορμούς τους για να σαρώσει πιο αποτελεσματικά τις σελίδες και στη συνέχεια μετατρέποντας τα υπολείμματα σε χαρτοπολτό – και είχε προσπαθήσει να το κρατήσει μυστικό.
Ο δικαστής έκρινε ότι η πρακτική αυτή ήταν νόμιμη σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων, καθώς συνιστούσε «μετασχηματιστική χρήση».
Η πρακτική αυτή θεωρείται πλέον ευρέως διαδεδομένη μεταξύ των εταιρειών γενετικής τεχνητής νοημοσύνης, ενώ πρόσφατες αναφορές υποδηλώνουν ότι ενδιάμεσοι φορείς αναλαμβάνουν να διευκολύνουν τη διαδικασία. Οι Αυστραλοί πωλητές μεταχειρισμένων βιβλίων αναρωτιούνται αν έχουν εμπλακεί στην αλυσίδα εφοδιασμού της τεχνητής νοημοσύνης, αφού πρόσφατα δέχθηκαν κύματα παραγγελιών που δεν συνάδουν με τα συνήθη πρότυπα συμπεριφοράς των πελατών τους.
Πολλοί προμηθευτές επιβεβαίωσαν στην Guardian Australia ότι είχαν λάβει παραγγελίες από μια καναδική εταιρεία με την ονομασία Zoom Books, η οποία αυτοχαρακτηρίζεται ως εταιρεία ανακύκλωσης βιβλίων. Οι παραγγελίες γίνονταν συνήθως μέσω μεγάλων πλατφορμών πώλησης μεταχειρισμένων βιβλίων, όπως το Abebooks ή το Biblio, όπου το απόθεμα μπορεί να κυμαίνεται από φθηνά βιβλία σε χαρτόδετο εξώφυλλο έως σπάνια και ακριβά τεύχη.
Η Delfina Manor, η οποία διευθύνει το κατάστημα Good Reading Secondhand Books στη Benalla της Βικτώρια, δήλωσε ότι τον Μάιο έλαβε παραγγελίες από την Zoom Books που ανέρχονταν σε τρία γεμάτα κουτιά, αλλά αναγκάστηκε να γράψει στην εταιρεία και να της ζητήσει να μην ξανακάνει παραγγελίες τέτοιου όγκου.
Ο John Sainsbury, ιδιοκτήτης του βιβλιοπωλείου Sainsburys Books στη Μελβούρνη, επιβεβαίωσε ότι είχε μια πληθώρα διαδικτυακών παραγγελιών από την Zoom Books περίπου την ίδια περίοδο. Οι παραγγελίες δεν επηρεάζονταν από την τιμή και φαινόταν εντελώς τυχαίες – τίτλοι εξειδικευμένου ενδιαφέροντος, βιβλία «χαμηλής κατηγορίας» και, μερικές φορές, αποθέματα ηλικίας δεκαετιών. Οι παραγγελίες οδήγησαν το Sainsburys να αποστείλει πολλά κουτιά στο εξωτερικό.
Ο Sainsbury δεν ασχολείται αποκλειστικά με σπάνιο υλικό και το προφίλ του ταιριάζει με το μοτίβο των πωλητών που έχουν λάβει παρόμοιες παραγγελίες – δεν φαίνεται να έχουν προσεγγιστεί οι εξειδικευμένοι πωλητές υψηλού επιπέδου.
Ορισμένοι πωλητές εικάζουν ότι η εταιρεία ενδέχεται να αγοράζει τα βιβλία με σκοπό το αρμπιτράζ – κάτι αρκετά συνηθισμένο στο εμπόριο μεταχειρισμένων βιβλίων – αλλά οι συγκεκριμένες παραγγελίες φαίνονταν, παρ’ όλα αυτά, περίεργες. Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι οι πρώτες που καταστρέφουν βιβλία για κέρδος. Ορισμένοι πωλητές προμηθεύονται σπάνια βιβλία με σκοπό να τα κόψουν σε κομμάτια και να πουλήσουν τις εικονογραφήσεις ξεχωριστά.
Εκπρόσωπος της Anthropic δήλωσε ότι η εταιρεία δεν έχει πραγματοποιήσει ποτέ αγορές από την Zoom Books, αλλά ότι «η προμήθεια βιβλίων αποτελεί μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική για την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων σε ολόκληρο τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης». Η Anthropic προμηθεύεται τα βιβλία της από τις συνήθεις εμπορικές αγορές, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος. «Κανένα από τα προγράμματα συλλογής δεδομένων μας δεν αγοράζει και δεν καταστρέφει σπάνια ή παλαιά βιβλία».
Ο συνιδρυτής της Zoom Books, Manroop Gill, ανέφερε σε πρόσφατη ανάρτησή του στο LinkedIn ότι η εταιρεία «επεκτεινόταν δυναμικά» τους τελευταίους μήνες. Η Zoom Books έχει αρνηθεί στο παρελθόν ότι σαρώνει βιβλία με τρόπο που τα καταστρέφει. Ένας εκπρόσωπος δήλωσε στη Guardian Australia: «Αγοράζουμε μεταχειρισμένα βιβλία και τα μεταπωλούμε άθικτα. Δεν ψηφιοποιούμε βιβλία. Προτεραιότητά μας είναι πάντα η επαναχρησιμοποίηση, και όταν ένα βιβλίο δεν μπορεί πλέον να βρει νέο σπίτι, ανακυκλώνεται με υπεύθυνο τρόπο».
Η εταιρεία δεν αποκάλυψε αν πούλησε άθικτα βιβλία σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης για καταστροφική σάρωση, αναφέροντας: «Οι εμπορικές μας συμφωνίες απαιτούν εμπιστευτικότητα, οπότε δεν αποκαλύπτουμε ούτε συζητάμε για τους πελάτες μας».
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.