Πώς να παρατείνεις τα οφέλη των διακοπών

Σύντομες αποδράσεις, δέος, νοσταλγία και η τέχνη του να αρκείσαι στο «αρκετά καλό»: τέσσερις στρατηγικές που μπορούν να σας βοηθήσουν να επιστρέψετε από τις διακοπές περισσότερο ξεκούραστοι, μοιράζεται στο BBC ο συγγραφέας, David Robson.

Με τον Αύγουστο να έχει μπει για τα καλά, πολλοί από εμάς βρισκόμαστε σε ρυθμούς καλοκαιρινών διακοπών. Για αρκετούς, αυτές οι λίγες εβδομάδες αποτελούν τη μοναδική ευκαιρία μέσα στη χρονιά να ξεφύγουν από την καθημερινότητα. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να αξιοποιήσουμε στο έπακρο αυτή την εμπειρία;

Από τις δραστηριότητες που προσφέρουν τη μεγαλύτερη αποφόρτιση έως τα οφέλη του να μην αναζητούμε διαρκώς την «τέλεια» επιλογή, ακολουθούν τέσσερα μυστικά για πραγματικά αναζωογονητικές διακοπές.

Δημιουργήστε ψυχολογική απόσταση

Ας ξεκινήσουμε από τη διάρκεια των διακοπών. Θα ήταν λογικό να υποθέσουμε ότι όσο περισσότερο μένουμε μακριά από τις εντάσεις και τις απογοητεύσεις της καθημερινότητας τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η ανακούφιση από το στρες. Ωστόσο, ακόμη και ένα πολύ σύντομο ταξίδι μπορεί να αποδειχθεί εξίσου αποτελεσματικό στην ανανέωση των δυνάμεών μας με μια μακρά απόδραση.

Αναλύοντας τα αποτελέσματα 13 μελετών, η Franziska Speth από το Dresden University of Technology στη Γερμανία και οι συνεργάτες της κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διάρκεια των διακοπών επηρεάζει ελάχιστα τα οφέλη τους ως προς την αποκατάσταση και την ευεξία.

Υπάρχει, όμως, μια σημαντική προϋπόθεση: είτε πρόκειται για ένα σύντομο διάλειμμα είτε για ένα μεγάλο ταξίδι, πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι πραγματικά απομακρυνόμαστε από τις πηγές της καθημερινής μας πίεσης. Όσο μεγαλύτερη είναι η ψυχολογική αποσύνδεση από την εργασία, τόσο καλύτερη είναι η ευεξία κατά τη διάρκεια των διακοπών αλλά και μετά την επιστροφή.

«Γι’ αυτό και το να ελέγχει κανείς τα email του μπορεί να ακυρώσει μέρος των οφελών», εξηγεί ο Ethan Kross, ψυχολόγος στο University of Michigan στις ΗΠΑ και συγγραφέας του βιβλίου Shift: How To Manage Your Emotions So They Don’t Manage You.

Ίσως πιστεύετε ότι το να αδειάσετε τα εισερχόμενά σας πριν φύγετε θα κάνει την επιστροφή στο γραφείο ευκολότερη. Οι έρευνες, ωστόσο, δείχνουν ότι θα ήταν προτιμότερο να απενεργοποιήσετε τις ειδοποιήσεις και να αφήσετε τη δουλειά στην άκρη.

Biel Morro / Unsplash

Όταν ενεργοποιείτε την αυτόματη απάντηση απουσίας, μπορείτε να είστε ήσυχοι: όταν επιστρέψετε, θα βρίσκεστε σε πολύ καλύτερη ψυχολογική κατάσταση για να αντιμετωπίσετε όσα προβλήματα σας περιμένουν.

Εντοπίστε τον «δεσμό σας με τον τόπο»

Υπάρχουν χώροι στους οποίους αισθάνεστε αυθόρμητα ασφαλείς;

Γνωρίζουμε πλέον καλά ότι ο «δεσμός» μας με τους ανθρώπους επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε απέναντί τους – αν, για παράδειγμα, τους εμπιστευόμαστε και ανοιγόμαστε ή αν υψώνουμε άμυνες. Λιγότερο γνωστό είναι ότι και συγκεκριμένοι τόποι μπορούν να συνδέονται με τόσο ισχυρούς συναισθηματικούς συνειρμούς, ώστε να μεταβάλλουν σχεδόν ακαριαία τη διάθεσή μας.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται συναισθηματικός δεσμός με έναν τόπο. Όπως εξηγεί ο Kross στο βιβλίο του, δεν έχει να κάνει απαραίτητα με κάποια αντικειμενική ιδιότητα ενός χώρου. Σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο ο συγκεκριμένος τόπος «συντονίζεται» με εμάς σε συναισθηματικό επίπεδο.

Επομένως, δεν υπάρχει λόγος να αισθανόμαστε άβολα επειδή επιστρέφουμε ξανά και ξανά στα αγαπημένα μας μέρη, εφόσον αυτά μας δημιουργούν αισθήματα γαλήνης και ασφάλειας. Αντίθετα, αξίζει να απολαμβάνουμε συνειδητά τις αναμνήσεις που μας ξυπνούν. Η νοσταλγία, άλλωστε, έχει συνδεθεί με θετικές επιδράσεις στην ευεξία.

Ακόμη κι αν ταξιδεύετε σε έναν εντελώς καινούργιο προορισμό, μπορείτε να αναζητήσετε χώρους που θυμίζουν εκείνους στους οποίους έχετε αισθανθεί καλά στο παρελθόν. Ο ίδιος ο Robson, για παράδειγμα, αναζητά σχεδόν πάντα τους βοτανικούς κήπους μιας πόλης, γνωρίζοντας ότι τον κάνουν να αισθάνεται ανανεωμένος.

Κοιτάξτε πέρα από τον εαυτό σας

Οι διακοπές αποτελούν ιδανική ευκαιρία για να αποκτήσουμε μια νέα οπτική απέναντι στα προβλήματά μας. Και οι πιθανότητες να οδηγηθούμε σε μια τέτοια αλλαγή οπτικής αυξάνονται όταν αναζητούμε εμπειρίες που προκαλούν δέος.

Όπως εξηγεί ο Kross, το δέος διευρύνει το πεδίο της προσοχής μας και μας βοηθά να ξεφύγουμε από τον φαύλο κύκλο της διαρκούς αναμάσησης των ίδιων σκέψεων. Έτσι, οι ανησυχίες μας παύουν να μοιάζουν τόσο συντριπτικές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια μελέτη στην οποία συμμετείχαν άνθρωποι που έκαναν rafting σε ποταμό της Γιούτα. Παρά τις σωματικές απαιτήσεις της δραστηριότητας, πολλοί από τους συμμετέχοντες -μεταξύ τους και βετεράνοι με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης PTSD – δήλωσαν ότι στο τέλος αισθάνονταν σημαντικά λιγότερο στρεσαρισμένοι.

Τα ερωτηματολόγια έδειξαν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας που προέβλεπε αυτή την αλλαγή ήταν το αίσθημα δέους που προκαλούσε το επιβλητικό τοπίο.

Δεν χρειάζεται, όμως, να είστε λάτρεις της φύσης. «Οι πόλεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν αυτή την κατάσταση υπέρβασης του εαυτού», σημειώνει ο Kross.

Όπως ο διάσημος ποιητής William Wordsworth μπορεί να συγκινήθηκε από τη θέα από τη Westminster Bridge στο Λονδίνο, έτσι κι εσείς μπορεί να νιώσετε δέος μπροστά σε ένα έργο του Van Gogh. Το ζητούμενο είναι να αναζητήσετε, ανάλογα με τα προσωπικά σας ενδιαφέροντα, κάτι τόσο εντυπωσιακό ώστε να σας κάνει να αισθανθείτε μικροί μπροστά στο μεγαλείο του.

Αφήστε χώρο στον αυθορμητισμό και συμβιβαστείτε με το «αρκετά καλό»

Τέλος, καλό είναι να αντισταθείτε στην παρόρμηση να υπεραναλύετε κάθε σας επιλογή. Οι ψυχολόγοι συχνά χωρίζουν τους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες: αυτούς που αναζητούν διαρκώς την καλύτερη δυνατή επιλογή, και εκείνους που σταματούν την αναζήτηση μόλις βρουν κάτι που θεωρούν «αρκετά καλό».

Ας υποθέσουμε ότι αναζητάτε μια καλή δραστηριότητα για μια ημέρα. Θα μπορούσατε να περάσετε ώρες συγκρίνοντας αξιοθέατα με βάση την απόσταση, την τιμή, τις επιλογές για φαγητό και τις κριτικές των επισκεπτών. Ή θα μπορούσατε να εντοπίσετε μερικές ενδιαφέρουσες επιλογές κοντά σας και να επιλέξετε την πρώτη που ικανοποιεί τα περισσότερα από τα κριτήριά σας.

Οι ψυχολόγοι μετρούν αυτές τις τάσεις ζητώντας από τους ανθρώπους να αξιολογήσουν δηλώσεις όπως: «Κάθε φορά που βρίσκομαι αντιμέτωπος με μια επιλογή, προσπαθώ να φανταστώ ποιες είναι όλες οι υπόλοιπες δυνατότητες, ακόμη κι όταν δεν είναι διαθέσιμες εκείνη τη στιγμή».

«Θα συνεχίσουν να ψάχνουν μέχρι να εξαντλήσουν απολύτως κάθε επιλογή», εξηγεί ο Ondrej Mitas από το Breda University of Applied Sciences στην Ολλανδία.

Και όμως, οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που αρκούνται στο «αρκετά καλό» τείνουν να είναι πιο ικανοποιημένοι από εκείνους που αναζητούν διαρκώς το τέλειο. «Όταν οι άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν την καλύτερη δυνατή επιλογή, καταλήγουν, παραδόξως, λιγότερο ευτυχισμένοι και λιγότερο ικανοποιημένοι», λέει ο Mitas.

Το συμπέρασμα φαίνεται να ισχύει ιδιαίτερα για τους ταξιδιώτες. Αναλύοντας 376 ερωτηματολόγια και 12 εις βάθος συνεντεύξεις με εργαζόμενους από τη Γερμανία, ο Mitas και οι συνεργάτες του Olivia Niemeyer και Jaime Kurtz διαπίστωσαν ότι οι όσοι σχεδίαζαν περισσότερο το ταξίδι, ήταν αισθητά λιγότερο ικανοποιημένοι από τις διακοπές τους.

Η υπερβολικά αυστηρή τήρηση των σχεδίων τους, σε συνδυασμό με τον διαρκή φόβο ότι είχαν κάνει λάθος επιλογές, φαίνεται να υπονόμευε την εμπειρία τους.

Ως γενικός κανόνας, ωστόσο, οι διακοπές είναι πιθανό να αποδειχθούν πολύ πιο ξεκούραστες και απολαυστικές όταν σταματήσουμε να προσπαθούμε να βελτιστοποιήσουμε κάθε λεπτό τους. Γιατί, τελικά, η πραγματική μαγεία ενός ταξιδιού μπορεί να κρύβεται ακριβώς σε ό,τι δεν είχαμε προγραμματίσει.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ