5 αλήθειες για τη ζωή από τον Leonardo da Vinci

Γεννήθηκε στις 15 Απριλίου 1452 στο Αντσιάνο της Ιταλίας. Έζησε 67 χρόνια και πέθανε στις 2 Μαΐου 1519 στο Αμπουάζ της Γαλλίας. Υπήρξε ζωγράφος, γλύπτης, επιστήμονας, φιλόσοφος και εφευρέτης της Ιταλικής Αναγέννησης.

Ο Leonardo da Vinci έχει μείνει στην σστορία ως μία από τις μεγαλύτερες ιδιοφυΐες όλων των εποχών, ένας άνθρωπος του οποίου η περιέργεια και η δίψα για γνώση έμοιαζαν να μην έχουν όρια. Δημιούργησε μερικά από τα πιο διάσημα έργα τέχνης στον κόσμο, μεταξύ των οποίων τη «Μόνα Λίζα» και τον «Μυστικό Δείπνο», ενώ γέμισε χιλιάδες σελίδες σημειωματαρίων με παρατηρήσεις και ιδέες για την ανατομία, τη μηχανική, τη φύση, τα μαθηματικά και τον ανθρώπινο νου.

Για εκείνον, η τέχνη και η επιστήμη δεν αποτελούσαν ποτέ δύο ξεχωριστές δραστηριότητες. Ήταν διαφορετικοί τρόποι για να κατανοήσει κανείς τον ίδιο κόσμο.

Τα σημειωματάριά του αποτελούν μέχρι σήμερα, 507 χρόνια μετά τον θάνατό του, από τις σημαντικότερες παρακαταθήκες του. Δεν καταγράφουν μια τυπικά διατυπωμένη φιλοσοφία ζωής, αλλά αποτυπώνουν τη σκέψη ενός ανθρώπου που δεν σταματούσε να θέτει ερωτήματα, να αμφισβητεί παραδοχές και να αναζητά την αλήθεια. Ανάμεσα σε σχέδια ιπτάμενων μηχανών και επιστημονικές μελέτες βρίσκονται σκέψεις για τη γνώση, τον χαρακτήρα, τον χρόνο και την ανθρώπινη φύση, οι οποίες εξακολουθούν να μοιάζουν εντυπωσιακά σύγχρονες.

Περισσότερους από πέντε αιώνες μετά, οι ιδέες του da Vinci εξακολουθούν να προσφέρουν πολύτιμα μαθήματα ζωής. Πέντε από αυτά ξεχωρίζει το historyfacts.

1. Μην σταματάς ποτέ να μαθαίνεις

Ως κατεξοχήν άνθρωπος της Αναγέννησης, ο Leonardo da Vinci πίστευε ότι ο νους προορίζεται για να χρησιμοποιείται, να δοκιμάζεται και να διευρύνεται διαρκώς.

«Η απόκτηση οποιασδήποτε γνώσης είναι πάντοτε χρήσιμη για τη διάνοια, επειδή μπορεί έτσι να απομακρύνει τα άχρηστα και να διατηρήσει τα καλά», έγραφε.

Για τον ίδιο, η μάθηση δεν ήταν ποτέ χαμένος χρόνος. Κάθε νέα δεξιότητα, παρατήρηση ή εμπειρία ενίσχυε το μυαλό και αντικαθιστούσε την άγνοια με την κατανόηση. Η ίδια του η ζωή αποτελούσε έμπρακτη απόδειξη αυτής της πεποίθησης, καθώς μελετούσε τα πάντα, από την ανατομία και τη μηχανική μέχρι τη βοτανική, την αστρονομία και τη γεωλογία.

Ενίσχυσε την ιδέα αυτή με μία από τις πιο χαρακτηριστικές μεταφορές του: «Το σίδερο σκουριάζει από την αχρηστία, το στάσιμο νερό χάνει την καθαρότητά του και στον κρύο καιρό παγώνει· έτσι και η αδράνεια εξασθενεί τη δύναμη του νου».

Είτε μέσα από το διάβασμα και την εξάσκηση μιας δεξιότητας είτε απλώς μέσα από τη διατύπωση καλύτερων ερωτημάτων, θεωρούσε ότι η περιέργεια διατηρεί τον άνθρωπο πνευματικά ενεργό και σε διαρκή επαφή με τον κόσμο γύρω του.

eric terrade/unsplash

2. Μην κρίνεις αυτό που δεν καταλαβαίνεις

Ο Leonardo da Vinci επέστρεφε επανειλημμένα στα σημειωματάριά του στην ιδέα ότι η κατανόηση αποτελεί θεμέλιο της σοφίας.

«Τίποτα δεν μπορεί να αγαπηθεί ή να μισηθεί αν πρώτα δεν έχει γίνει γνωστό», παρατηρούσε, υπενθυμίζοντας ότι η ουσιαστική γνώση πρέπει να προηγείται οποιασδήποτε πραγματικά τεκμηριωμένης άποψης.

Η φιλοσοφία αυτή αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο εργαζόταν. Πριν ζωγραφίσει το ανθρώπινο σώμα, μελετούσε την ανατομία του. Πριν σχεδιάσει μηχανές, παρατηρούσε τη φύση.

Το ίδιο μήνυμα αποτυπώνεται και σε μια ακόμη χαρακτηριστική φράση του: «Κάνεις λάθος αν επαινείς, αλλά ακόμη μεγαλύτερο λάθος αν κατακρίνεις αυτό που δεν καταλαβαίνεις».

Με άλλα λόγια, η άγνοια μπορεί να μας οδηγήσει εξίσου εύκολα σε λανθασμένο θαυμασμό όσο και σε άδικη κριτική. Για εκείνον, επομένως, η γνώση δεν ήταν απλώς μέσο για την απόκτηση πληροφοριών, αλλά προϋπόθεση για μια πιο δίκαιη και ουσιαστική κρίση.

3. Ζήσε κάθε μέρα με σκοπό

Ο da Vinci αντιλαμβανόταν ότι η αξία της ζωής δεν καθορίζεται από τον αριθμό των ετών που μας δίνονται, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να τα αξιοποιήσουμε.

«Όπως μια ημέρα που έχει περάσει καλά εξασφαλίζει έναν ευτυχισμένο ύπνο, έτσι και μια ζωή που έχει αξιοποιηθεί σωστά εξασφαλίζει έναν ευτυχισμένο θάνατο», έγραφε.

Όπως μια δημιουργική και γεμάτη ημέρα προσφέρει γαλήνη στο τέλος της, έτσι και μια ζωή που έχει καθοδηγηθεί από σκοπό μπορεί να προσφέρει ικανοποίηση όταν κάποιος κοιτάζει πίσω.

Την ίδια σκέψη εξέφρασε ακόμη πιο απλά: «Η ζωή, αν αξιοποιηθεί σωστά, είναι μακρά».

Ο ίδιος δεν μετρούσε τη ζωή μόνο με βάση τον χρόνο. Την αξιολογούσε μέσα από τις εμπειρίες, την προσωπική ανάπτυξη και την προσφορά. Ένας άνθρωπος που αφιερώνει τον χρόνο του στη μάθηση, στη δημιουργία, στη βοήθεια προς τους άλλους και στην επιδίωξη όσων πραγματικά έχουν σημασία μπορεί να ζήσει μια βαθιά πλούσια ζωή, ανεξάρτητα από τη διάρκειά της.

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε πόσο χρόνο θα έχουμε στη διάθεσή μας. Μπορούμε, όμως, να επιλέξουμε πόσο συνειδητά θα τον αξιοποιήσουμε.

marek studzinski/unsplash

4. Ο χαρακτήρας έχει τελικά τη μεγαλύτερη αξία

Παρά τη δική του επιτυχία, πίστευε ότι το σημαντικότερο μέτρο για έναν άνθρωπο δεν είναι όσα κατέχει ή όσα έχει πετύχει, αλλά ο χαρακτήρας του.

«Δεν είναι πλούτος αυτό που μπορεί να χαθεί· η αρετή είναι το πραγματικό μας αγαθό και η πραγματική ανταμοιβή εκείνου που την κατέχει», έγραφε.

Αναγνώριζε ότι ο πλούτος, η κοινωνική θέση και η αναγνώριση μπορεί να είναι εφήμερα. Αντίθετα, ιδιότητες όπως η ακεραιότητα, η συμπόνια και η σοφία δεν μπορούν να αφαιρεθούν από έναν άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο.

Σε άλλο σημείο των γραπτών του υποστήριζε: «Η καλή μόρφωση γεννιέται από την καλή διάθεση· και επειδή η αιτία αξίζει περισσότερο έπαινο από το αποτέλεσμα, θα προτιμήσω να επαινέσω μια καλή διάθεση χωρίς μόρφωση, παρά καλή μόρφωση χωρίς αυτή τη διάθεση».

Τελικά, θεωρούσε ότι οι δεξιότητες μπορούν να αποκτηθούν και τα επιτεύγματα να κατακτηθούν, όμως ο χαρακτήρας είναι εκείνος που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα χαρίσματα, αλλά και το αποτύπωμα που θα αφήσει ένας άνθρωπος πίσω του.

5. Παρατήρησε προσεκτικά τον κόσμο γύρω σου

Για τον da Vinci, η κατανόηση ξεκινούσε από την προσεκτική παρατήρηση.

«Όλη μας η γνώση έχει τις απαρχές της στις αντιλήψεις μας», έγραφε, εκφράζοντας την πεποίθησή του ότι κάθε ανακάλυψη ξεκινά από την ικανότητα να παρατηρούμε τον κόσμο γύρω μας.

Πριν από κάθε θεωρία, εφεύρεση ή έργο τέχνης, πρέπει πρώτα να υπάρχει η διάθεση να κοιτάξουμε προσεκτικά και να μάθουμε μέσα από την εμπειρία.

Σε άλλο σημείο σημείωνε: «Αν επιθυμείς να αποκτήσεις γνώση για τις μορφές των πραγμάτων, θα ξεκινήσεις από τις λεπτομέρειές τους και δεν θα προχωρήσεις στο δεύτερο έως ότου έχεις καλά αποτυπώσει το πρώτο στη μνήμη και στην πράξη».

Ο Leonardo da Vinci κατανοούσε ότι οι λεπτομέρειες και η συνολική εικόνα είναι αλληλένδετες. Οι μικρότερες παρατηρήσεις μπορούν συχνά να αποκαλύψουν τις σημαντικότερες ιδέες, αρχή που επηρέασε τόσο τη ζωγραφική του όσο και τις επιστημονικές του μελέτες.

Το μάθημα για τη σύγχρονη ζωή είναι εξίσου επίκαιρο: πολλές φορές χάνουμε όσα πραγματικά έχουν σημασία επειδή κινούμαστε υπερβολικά γρήγορα. Το έργο και η σκέψη του Leonardo da Vinci μας υπενθυμίζουν ότι η περιέργεια ξεκινά από την παρατήρηση και ότι η βαθύτερη κατανόηση του κόσμου αρχίζει από κάτι φαινομενικά απλό: από το να σταματήσουμε και να προσέξουμε.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ