Νέα εποχή για τον Λόφο Κοπανά και το εμβληματικό Θέατρο Βράχων

Μια μεγάλη νίκη για το πονεμένο από την έλλειψη πρασίνου κέντρο της πόλης, μια ακόμη μεγαλύτερη νίκη για όλες τις γενιές κατοίκων του Βύρωνα και του Υμηττού που έχουν αγωνιστεί επί δεκαετίες για κάτι το οποίο θα έπρεπε να είναι μάλλον αυτονόητο:

Να παραμείνει δημόσιος και ανοιχτός για όλους ο Λόφος Κοπανά. Μια ιστορία που ξεκινά από τα παλιά λατομεία της δεκαετίας του ’70, περνά από μια απαλλοτρίωση που δεν συντελέστηκε ποτέ και φτάνει μέχρι τη δικαστική ανατροπή του 2023, όταν η υπόθεση λίγο έλειψε να αλλάξει οριστικά τα δεδομένα για την έκταση.

Γρήγορο flashback προς ενημέρωση των νεότερων.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΕΜΠΑΠΗΣ/EUROKINISSI

Σε όλο το ύψωμα στους πρόποδες του Υμηττού που σήμερα πρωταγωνιστεί το Θέατρο Βράχων και καθημερινά συρρέει κόσμος για βόλτα, τρέξιμο και χαλάρωση, παλιά υπήρχαν λατομεία. Μετά την αστικοποίηση και την απόφαση να εγκαταλειφθούν όλα τα λατομεία της Αττικής, ο Δήμος Βύρωνα κηρύσσει απαλλοτρίωση του Κοπανά για δημιουργία άλσους. Γίνονται κινητοποιήσεις και καταλήψεις. Η απόφαση εγκρίνεται το 1979, όμως η απαλλοτρίωση δεν συντελέστηκε.

Ενώ το ιδιοκτησιακό του Λόφου παραμένει άλυτο, η ζωή σε αυτόν συνεχίζεται κανονικά από τους κατοίκους και τις δημοτικές αρχές Βύρωνα και Υμηττού: το 1981 το διοργανώνονται οι πρώτες συναυλίες «στα νταμάρια» και ακολουθεί η δημιουργία του Θεάτρου Βράχων, αργότερα διαμορφώνονται αθλητικές εγκαταστάσεις, καθιερώνονται νέα φεστιβάλ, ενώ από τη δεκαετία του 1990 προστίθεται και να δεύτερο θέατρο (Άννα Συνοδινού).Έτσι δημιουργείται σταδιακά ένας ολοζώντανος δημόσιος χώρος με υπερτοπική αξία.

Όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο συνδέονται οι Αθηναίοι με τον Λόφο. Τόσο πιο αναγκαίος γίνεται, σε μια πόλη που ασφυκτιά κάτω από το τσιμέντο. Κι ενώ τόσο οι υποσχέσεις όσο και η κοινή λογική έδειχναν ότι ήταν θέμα χρόνου να κλείσει και τυπικά η ιδιοκτησιακή εκκρεμότητα και να διασφαλιστεί ο δημόσιος χαρακτήρας της έκτασης, στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας έρχεται η μεγάλη ανατροπή: το Εφετείο Αθηνών αναγνώρισε δικαιώματα κυριότητας στους ιδιώτες που διεκδικούσαν την έκταση των πρώην λατομείων, ενώ το 2023 ο Άρειος Πάγος απέρριψε τις αιτήσεις αναίρεσης του Δημοσίου και των δύο Δήμων, αφήνοντας σε ισχύ την εφετειακή απόφαση.

Τέλος όλα αυτά. «Αυτά τα βράχια είναι δικά μας».

Τρία χρόνια έπειτα από εκείνη την αποκαρδιωτική απόφαση –και τη δέσμευση που ακολούθησε από την κυβέρνηση για την απόκτηση της έκτασης– φτάνουμε στο ζητούμενο: στο πλαίσιο του προγράμματος «Πράσινες Ανάσες για την Αττική», ανακοινώθηκε ότι η Περιφέρεια Αττικής θα προχωρήσει στην απαλλοτρίωση του Λόφου Κοπανά, προκειμένου στη συνέχεια να γίνει η ανάπλαση και η αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και του ευρύτερου χώρου.

Τι περιλαμβάνει η ανάπλαση στον Λόφο Κοπανά

Για την ώρα, έχουμε μόνο τη μεγάλη εικόνα της παρέμβασης: μια συνολική αισθητική και βιοκλιματική αναβάθμιση του Λόφου Κοπανά στον Βύρωνα, με έμφαση στο πράσινο, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων αλλά και τη συνολική λειτουργικότητα του δημόσιου χώρου.

Πρόκειται για έκταση περίπου 104 στρεμμάτων, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο μιας πολυετούς δικαστικής διαμάχης για το ιδιοκτησιακό της καθεστώς.

Στα συγκεκριμένα γεωτεμάχια της Β΄ Ζώνης Υμηττού, όπως βρίσκουμε σε ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ζωγράφου, περιλαμβάνονται το «μικρό» Θέατρο Βράχων Άννα Συνοδινού, τα πάρκινγκ των δύο θεάτρων, οι αθλητικές εγκαταστάσεις της «Εργάνης», το μισό γήπεδο του Υμηττού, το αναψυκτήριο «Άστρα», αλλά και μέρος του Λόφου Κοπανά. Βέαβαια, η ανάπλαση θα υλοποιηθεί εκ των πραγμάτων σε συνάρτηση με τη θέση και τον ρόλο του «μεγάλου» Θεάτρου Βράχων (Μελίνα Μερκούρη), που αποτελεί αναμφίβολα τον μεγάλο πρωταγωνιστή του Λόφου.

Στόχος είναι όλη αυτή η περιοχή να αντιμετωπιστεί ενιαία — ως ένας μεγάλος ανοιχτός χώρος πολιτισμού, αθλητισμού, πρασίνου και αναψυχής.

Το έργο εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Πράσινες Ανάσες για την Αττική» από την Περιφέρεια Αττικής (το οποίο παρουσιάστηκε πρόσφατα), με εγκεκριμένο ποσό ύψους 10,5 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για τον Δήμο Βύρωνα. Να επισημάνουμε ότι το παραπάνω ποσό αφορά την ανάπλαση και δεν ταυτίζεται με το κόστος της απαλλοτρίωσης, η οποία, σύμφωνα με την πρόσφατη ανακοίνωση, αποτελεί ξεχωριστό και προηγούμενο βήμα που θα αναλάβει η Περιφέρεια Αττικής. Η ανάπλαση και η αναβάθμιση των εγκαταστάσεων θα ακολουθήσουν μετά την απαλλοτρίωση.

Ελπίζουμε, χωρίς άλλα απρόβλεπτα.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ