Unsplash
ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Βρε, μπας και τα thirst traps κάνουν καλό στην ψυχική σου υγεία;

Οι ειδικοί εξηγούν πότε ένα like είναι απλώς ένα like και πότε αρχίζουμε να μετράμε την αξία μας σε καρδούλες.

Υπάρχουν δύο σχολές σκέψης όταν μιλάμε για thirst traps, αλλά και για όποια φωτογραφία του εαυτού μας αποφασίσουμε να ανεβάσουμε στα social media. Η πρώτη λέει ότι, αν ανεβάζεις μια φωτογραφία όπου δείχνεις όσο καλύτερα μπορείς, απλώς κάνεις κάτι πολύ ανθρώπινο, αφού κοιτάς τον εαυτό σου, σου αρέσει αυτό που βλέπεις και λες «γιατί όχι;». Η δεύτερη λέει ότι κοροϊδεύεις τον εαυτό σου και, στην πραγματικότητα, περιμένεις από μερικές εκατοντάδες αγνώστους να σου επιβεβαιώσουν ότι είσαι αρκετά ωραίος, επιθυμητός ή ενδιαφέρων.

Και κάπου εδώ αναρωτιόμαστε για το ποιος έχει δίκιο;

Σύμφωνα με τη δρα Sarah Oreck, ψυχίατρο που ασχολείται με την εικόνα σώματος, η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Όπως λέει και στο Dazed, «Η επιβεβαίωση της στιγμής παραμένει επιβεβαίωση». Μπορεί να κρατήσει λίγο, αλλά είναι πραγματική. Παίρνεις likes, σχόλια, μηνύματα, νιώθεις ωραία για λίγο. Και όχι, αυτό δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό.

Το ίδιο υποστηρίζει και η δρ Beth Bell, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ. «Το γεγονός ότι κάποιος ανεβάζει μια φωτογραφία, παίρνει θετική ανταπόκριση και αισθάνεται όμορφα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει πρόβλημα με την αυτοεικόνα του». Μπορεί απλώς να του αρέσει ο εαυτός του. Και, όπως επισημαίνει, τα likes μπορούν πράγματι να μας κάνουν να αισθανθούμε ελκυστικοί, σημαντικοί και συνδεδεμένοι με τους άλλους.

Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποιο βαθύτερο ψυχολογικό δράμα πίσω από κάθε mirror selfie. Μερικές φορές απλώς έχεις βγει καλά. Συμβαίνει.

Υπάρχουν, βέβαια, στιγμές που η ανάγκη για επιβεβαίωση γίνεται πιο έντονη. Μετά έναν χωρισμό, για παράδειγμα, όταν ξαναβγαίνεις στην αγορά των ραντεβού, στα γενέθλια που αρχίζεις να μετράς λίγο περισσότερο την ηλικία σου ή όταν ξεκινάς μια καινούργια δουλειά και θέλεις να νιώσεις ότι «το έχεις».

Το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου μπαίνει κι αυτό στο παιχνίδι, αλλά όχι με κάποιον τρομακτικό τρόπο. Η ντοπαμίνη που παίρνεις από ένα σωρό likes δεν είναι και τόσο διαφορετική από εκείνη που νιώθεις μετά από μια καλή προπόνηση ή όταν ερωτεύεσαι.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν το like γίνεται κάτι που περιμένεις.

Ανεβάζεις τη φωτογραφία και, πριν καν αρχίσουν να εμφανίζονται οι ειδοποιήσεις, έχεις ήδη φανταστεί πόσα likes θα πάρεις. Αν έρθουν, ωραία. Αν όχι, όμως, μπορεί να αρχίσεις να αναρωτιέσαι τι πήγε στραβά. Μήπως δεν είμαι τόσο ωραίος όσο νόμιζα; Μήπως η φωτογραφία δεν ήταν αρκετά καλή; Μήπως κανείς δεν ενδιαφέρεται;

Η Oreck εξηγεί στο αμερικανικό περιοδικό ότι η κοινωνική απόρριψη μπορεί να γίνει αντιληπτή από τον εγκέφαλο σαν πραγματικός πόνος. Και το πρόβλημα είναι ότι η ανταπόκριση στα social media είναι εντελώς απρόβλεπτη. Εξαρτάται από τον αλγόριθμο, την ώρα, το αν οι followers σου είναι online και ένα σωρό άλλους παράγοντες που δεν ελέγχεις.

Και ακόμη κι όταν κερδίσεις, η χαρά συνήθως δεν κρατάει πολύ. Η εξωτερική επιβεβαίωση, λέει η Oreck, ξεθωριάζει πολύ πιο γρήγορα από εκείνη που έρχεται από μέσα μας.

Εδώ η έρευνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Οι μελέτες για τις selfies και την εικόνα σώματος δεν συμφωνούν όλες μεταξύ τους. Κάποιες συνδέουν τη συχνή δημοσίευση selfies με καλύτερη εικόνα σώματος και μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση, ενώ άλλες βρίσκουν περισσότερη ανασφάλεια και άγχος. Ίσως τα social media δεν κάνουν κάποιον να νιώθει άσχημα, αλλά κάποιος που ήδη νιώθει άσχημα να καταφεύγει περισσότερο σε αυτά.

Η Bell προτείνει, ουσιαστικά, να κοιτάξουμε λίγο πέρα από την ίδια την ανάρτηση. Αν ανεβάζεις μια φωτογραφία επειδή σου αρέσεις και θα χαρείς αν αρέσει και στους άλλους, δεν υπάρχει ιδιαίτερο θέμα. Αν, όμως, η διάθεσή σου εξαρτάται από το πόσα likes θα πάρεις και αρχίζεις να μετράς την αξία σου με βάση αυτά, τότε κάτι έχει αλλάξει.

Γιατί, τελικά, υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο «μου αρέσω» και στο «θέλω να μου πείτε ότι σας αρέσω». Το πρώτο μπορεί να είναι αυτοπεποίθηση. Το δεύτερο μπορεί να γίνει μια ατελείωτη αναζήτηση επιβεβαίωσης. Όπως λέει η Oreck, «η πραγματική αυτοπεποίθηση χτίζεται όταν η αξία σου δεν εξαρτάται από τα πρότυπα ομορφιάς ή από το πόσο γρήγορα θα γεμίσει η οθόνη σου με καρδούλες».

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.