Το Ισραήλ σε πολιτικό αδιέξοδο μετά τις εκλογές - Τα σενάρια για την επόμενη μέρα

Η πολιτική αβεβαιότητα ήταν η μεγάλη νικήτρια των κοινοβουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ. Με καταμετρημένο το σύνολο των ψήφων και τις καταγγελίες Netanyahu περί εξαγοράς ψήφων και άλλες παρατυπίες στις παλαιστινιακές κοινότητες του Ισραήλ, οι οποίες φέρεται να χρηματοδοτήθηκαν με ξένα κεφάλαια, να μην προκαλούν καμία έκπληξη, τα τελικά αποτελέσματα επιβεβαίωσαν το πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται και θα βρίσκεται για εβδομάδες, ίσως και μήνες, η χώρα.

Κανένα από τα δύο κύρια πολιτικά μπλοκ, το ένα με επικεφαλής το δεξιό κόμμα Likud του Benjamin Netanyahu και το άλλο με επικεφαλής το κεντρώο Yashar του κύριου πολιτικού του αντιπάλου, Gadi Eisenkot, δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61, από το σύνολο των 120 εδρών, της Κνεσέτ.

Ο συνασπισμός του πρωθυπουργού Netanyahu εξασφάλισε 53 έδρες, έναντι 48 της αντιπολίτευσης, με το Likud να διατηρεί την πρώτη θέση, καταλαμβάνοντας 27 έδρες. Ιστορική επίδοση για τα αραβικά κόμματα, τα οποία εξασφάλισαν συνολικά 19 έδρες και είναι αυτά που έχουν αναδειχθεί πλέον σε ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων.

Πώς θα μπορούσε λοιπόν, να σχηματιστεί κυβέρνηση, ειδικά όταν οι βαθιά ριζωμένες πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές, καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη συγκρότηση ενός βιώσιμου συνασπισμού; Ακόμα δε κι αν βρεθεί κοινός τόπος, η επόμενη κυβέρνηση ενδέχεται να αποδειχθεί εύθραυστη και βραχύβια.

2026 Oded Balilty/AP Photo

Οι ηγέτες των κομμάτων καλούνται να διαπραγματευτούν και να βρουν λύση μέσα στις επόμενες 12 εβδομάδες, που είναι το χρονικό διάστημα το οποίο έχουν στη διάθεσή τους, αλλιώς οι Ισραηλινοί θα επιστρέψουν στις κάλπες.

Ακολουθούν μερικά πιθανά σενάρια που θα μπορούσαν να αποτρέψουν αυτό το ενδεχόμενο:

Σενάριο 1: Συνασπισμός της αντιπολίτευσης με αραβικά κόμματα

Στη θεωρία, ο πιο σίγουρος και ασφαλής δρόμος που μπορεί να πάρει η αντιπολίτευση για την ανατροπή του Netanyahu, βασίζεται στη συνεργασία Εβραίων και Αράβων. Αλλά την ίδια στιγμή, αυτό είναι και το μεγαλύτερο εμπόδιο.

Δύο από τους ηγέτες των δεξιών κομμάτων του αντιπολιτευτικού μπλοκ, ο πρώην πρωθυπουργός Naftali Bennett και ο πρώην υπουργός Άμυνας Avigdor Liberman, αντιτίθενται σε οποιαδήποτε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από τα δύο αραβικά κόμματα της Κνεσέτ, την Κοινή Λίστα (Joint List) και το Raam, είτε αυτά συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό είτε ακόμα και παρέχοντας εξωτερική στήριξη σε μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Οι δύο ηγέτες έχουν σκληρύνει τη στάση τους μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Μόνο μία κυβέρνηση στην ιστορία του Ισραήλ είχε την πλήρη συμμετοχή ενός αραβικού κόμματος. Το Raam συμμετείχε σε έναν οκτακομματικό συνασπισμό που κατάφερε να ανατρέψει τον Netanyahu το 2021, ωστόσο, αυτή η κυβέρνηση κατέρρευσε έπειτα από μόλις έναν χρόνο.

2026 David Goldman/AP Photo

Ακόμη και χωρίς να σχηματίσουν κυβέρνηση, τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα μπορούσαν να συνεργαστούν και να αξιοποιήσουν την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία για να αντικαταστήσουν τον πρόεδρο της Κνεσέτ, καθώς και άλλες καίριες θέσεις, περιορίζοντας έτσι την υπηρεσιακή κυβέρνηση του Netanyahu, όσο αυτή παραμένει στην εξουσία. Ωστόσο, η προοπτική συγκρότησης ενός κυβερνητικού συνασπισμού που θα τον αντικαταστήσει ως ηγέτη του Ισραήλ παραμένουν εξαιρετικά περίπλοκη.

Σενάριο 2: Μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Μια άλλη επιλογή θα ήταν η διάλυση των δύο μπλοκ υπέρ της συγκρότησης μιας κυβέρνησης ενότητας. Το κόμμα του Benjamin Netanyahu θα συμμετείχε σίγουρα, μαζί με ορισμένους από τους υφιστάμενους εταίρους του στην κυβέρνηση συνασπισμού, καθώς και – και αυτό είναι καθοριστικό – τουλάχιστον ένα κόμμα από το μπλοκ της αντιπολίτευσης.

Ο Netanyahu, σε αυτή την περίπτωση, φέρεται διατεθειμένος να απομακρύνει από τον κυβερνητικό συνασπισμό τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ben-Gvir, όχι όμως και τον επίσης ακροδεξιό υπουργό Οικονομικών Bezazel Smotrich και τα υπερορθόδοξα κόμματα.

Από την πλευρά του, ο Eisenkot έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας με τον Netanyahu, και αν άλλαζε γνώμη, πολλοί Ισραηλινοί που επιθυμούν διακαώς την απομάκρυνση του “Bibi” θα εκλάμβαναν μία τέτοια κίνηση, ως πράξη προδοσίας.

Σενάριο 3: Κυβέρνηση του μπλοκ του Netanyahu με μέλη της αντιπολίτευσης

Ένα άλλο σενάριο θέλει τον Netanyahu να ενθαρρύνει αποστασίες από κόμματα της αντιπολίτευσης ή μεμονωμένους βουλευτές.

Ωστόσο, και οι τέσσερις ηγέτες των κομμάτων του αντιπολιτευτικού μπλοκ, ο Eisenkot, ο Bennett, ο Liberman και ο Yair Golan, έχουν δηλώσει ότι δεν θα συνεργαστούν μαζί του. Καθώς λοιπόν, το μπλοκ του Netanyahu υστερεί κατά οκτώ έδρες, το να πείσει ισάριθμους μεμονωμένους βουλευτές να αποστατήσουν αποτελεί μια πολύ δύσκολη υπόθεση.

Σενάριο 4: Νέες εκλογές

Ενώ όλα τα παραπάνω σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι των πολιτικών διαβουλεύσεων, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Isaac Herzog, θα ξεκινήσει δημόσιο κύκλο διαβουλεύσεων με τους αρχηγούς των κομμάτων που εξασφάλισαν την είσοδό τους στην Κνεσέτ και θα αναθέσει σε έναν από αυτούς την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.

Αφού ζητήσει τη γνώμη τους, θα αναθέσει σε έναν από αυτούς τους ηγέτες το καθήκον να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση. Τα αραβικά κόμματα αναμένεται να στηρίξουν τον Eisenkot, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει τον πρόεδρο να δώσει την πρώτη διερευνητική εντολή στον επικεφαλής του Yashar.

2026 Ariel Schalit/AP Photo

Όποιος λάβει την εντολή θα έχει στη διάθεσή του 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης 14 ημερών, εφόσον κριθεί αναγκαίο.

Εάν δεν σχηματιστεί κυβέρνηση, ο πρόεδρος θα αναθέσει την εντολή σε έναν δεύτερο ηγέτη, ο οποίος, θα έχει στη διάθεσή του 28 ημέρες, χωρίς δυνατότητα παράτασης.

Σε περίπτωση νέου αδιεξόδου, η πλειοψηφία των μελών της Κνεσέτ θα μπορεί να ζητήσει από τον πρόεδρο να αναθέσει την εντολή σε τρίτο υποψήφιο, ο οποίος θα έχει 14 ημέρες για να συγκροτήσει κυβερνητικό συνασπισμό.

Εάν και αυτή η προσπάθεια αποβεί άκαρπη, το Ισραήλ θα οδηγηθεί εκ νέου στις κάλπες.

Εκείνος που φαίνεται να έχει το μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών μέσα σε αυτή τη διαδικασία είναι ο Netanyahu. Ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, έχει την πολυτέλεια να περιμένει. Εάν ο βασικός πολιτικός του αντίπαλος λάβει την πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης και αποτύχει, η εντολή πιθανότατα θα περάσει στον ίδιο. Ακόμη όμως κι αν αποτύχει και η δική του προσπάθεια, το πολιτικό αδιέξοδο θα μπορούσε να οδηγήσει το Ισραήλ σε έναν ακόμη γύρο εκλογών, με τον Netanyahu να παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για μήνες, έως ότου σχηματιστεί νέα κυβέρνηση.

Το ενδεχόμενο επαναληπτικών εκλογών, που δεν θα μπορούσαν να διεξαχθούν πριν από την επόμενη Άνοιξη, αποτελεί πραγματική πιθανότητα, καθώς τα αποτελέσματα φαίνεται να βυθίζουν ξανά το Ισραήλ σε κατάσταση πολιτικής παράλυσης, ενώ εάν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, η χώρα θα οδηγηθεί στις έβδομες βουλευτικές εκλογές μέσα σε οκτώ χρόνια.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ