Πόσο προσκολλημένος είσαι στο κατοικίδιό σου; Η κλίμακα LAPS ξέρει την απάντηση
Πρόσφατη έρευνα αξιολόγησε πόσο δεμένοι είναι με τους σκύλους και τις γάτες τους οι άνθρωποι που έχουν κατοικίδια.
- 5 ΜΑΙ 2026
Τα κατοικίδια παίζουν ενεργό ρόλο στη βελτίωση της ευεξίας των ιδιοκτητών τους κι αυτό είναι κάτι που έχει αποδειχθεί επιστημονικά μέσα από δεκάδες έρευνες. Αν ζεις με κάποιο ζωάκι μέσα στο σπίτι το γνωρίζεις από πρώτο χέρι, το βιώνεις καθημερινά. Είσαι ο άνθρωπος του. Είναι ο «άνθρωπος» σου. Τι φανερώνει όμως αυτή η συναισθηματική σύνδεση και προσκόλληση για τον τρόπο ζωής μας με τα κατοικίδια; Μια πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Κτηνιατρικής Σχολής της Τουλούζης αξιολόγησε πόσο δεμένοι είναι οι Γάλλοι ιδιοκτήτες με τις γάτες και τους σκύλους τους.
Τα ζώα, οι καλύτεροι σύμμαχοι της ψυχικής μας υγείας
Τα οφέλη της παρουσίας ενός ζώου στην ανθρώπινη υγεία είναι ευρέως γνωστά. Πολλές μελέτες τα συνδέουν με μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και δείχνουν ότι μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του στρες, ειδικά σε άτομα που έχουν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με το κατοικίδιό τους.
Για παράδειγμα, οι ιδιοκτήτες σκύλων περπατούν περισσότερο, έχουν πιο ενεργή κοινωνική ζωή και είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν κατάθλιψη. Στους ηλικιωμένους, μελέτες δείχνουν ότι η παρουσία ενός ζώου βοηθά στη διατήρηση γνωστικών ικανοτήτων, όπως η μνήμη, καθώς και της ψυχολογικής διάθεσης, ενώ στα παιδιά ενισχύει την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της υπευθυνότητας.
Αυτή η σχέση δεν είναι μόνο συμπεριφορική, επηρεάζει και τις συναισθηματικές μας ανάγκες. Σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από μοναξιά, άγχος και γήρανση του πληθυσμού, ένας σκύλος ή μια γάτα μπορεί μερικές φορές να λειτουργεί ως πραγματική ψυχολογική υποστήριξη, δημιουργώντας αίσθηση σταθερότητας και χρησιμότητας στην καθημερινότητα.
Ωστόσο, όπως διαβάζουμε στο theconversation.com, αυτή η σχέση, αν και συχνά ωφέλιμη, μπορεί να γίνει και πηγή συναισθηματικής δυσφορίας. Ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν αγχώδη προσκόλληση στο κατοικίδιό τους, που χαρακτηρίζεται από υπερβολική ανησυχία για τον αποχωρισμό ή όταν το ζώο αρρωσταίνει.
Στους ηλικιωμένους, ακόμα και χωρίς έντονο άγχος προσκόλλησης, ο αναγκαστικός αποχωρισμός από το κατοικίδιο λόγω νοσηλείας ή εισαγωγής σε ίδρυμα φροντίδας συχνά αποτελεί πραγματικό τραύμα, καθώς το ζώο αποτελεί μέρος της συναισθηματικής τους ισορροπίας και της καθημερινότητάς τους.
Η σχέση ανθρώπου-ζώου ως θεραπευτικό εργαλείο
Unsplash
Τα θετικά αποτελέσματα του δεσμού ανθρώπου-ζώου αξιοποιούνται πλέον σε διάφορα νοσοκομεία και προγράμματα υγείας.
Η παρουσία ζώων σε οίκους ευγηρίας μπορεί να ενισχύσει την επικοινωνία, να ανακαλέσει μνήμες και να μειώσει προσωρινά το αίσθημα μοναξιάς των ηλικιωμένων. Η χρήση ζώων σε ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες με εφήβους είναι επίσης ευεργετική. Τέλος, σε ορισμένες παιδιατρικές μονάδες, ιδιαίτερα στην ογκολογία, ειδικά εκπαιδευμένα ζώα συνοδεύουν ασθενείς κατά τη διάρκεια της θεραπείας για να μειώσουν το άγχος και να βελτιώσουν την ευεξία τους.
Πιο πρόσφατα, αρκετά αστυνομικά τμήματα στη Γαλλία εισήγαγαν γατάκια για να ηρεμούν τα θύματα βίας, μια προσέγγιση που βασίζεται σε αντίστοιχες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε άλλα μέρη του κόσμου.
Για παράδειγμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι χρησιμοποιούνται σε ορισμένα αστυνομικά τμήματα και δικαστήρια για να υποστηρίξουν τα θύματα κατά τη διάρκεια καταθέσεων. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για την αξιολόγηση της επίδρασής τους σε αυτό το πλαίσιο, αλλά οι μαρτυρίες είναι θετικές. Επιπλέον, έχουν αναφερθεί οφέλη και για τους επαγγελματίες: μια μελέτη σε Καναδούς αστυνομικούς έδειξε ότι η παρουσία σκύλων στο εργασιακό τους περιβάλλον μειώνει το άγχος και βελτιώνει την ευεξία.
Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζεται στο άρθρο, αυτό το θέμα αξίζει περαιτέρω έρευνας για να κατανοηθεί πώς η επαφή με ένα ζώο βοηθά στην αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας μετά από τραύμα.
Ένα πρώτο βήμα για την κατανόηση της προσκόλλησης στα κατοικίδια
Για την καλύτερη κατανόηση της σχέσης κατοικίδιου–ιδιοκτήτη, υπάρχει η κλίμακα Lexington Attachment to Pets Scale (LAPS), που επιτρέπει τη μέτρηση της συναισθηματικής προσκόλλησης σε 23 θέματα (π.χ. «Το κατοικίδιό μου καταλαβαίνει πότε δεν είμαι καλά»). Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε αντίστοιχο εργαλείο αξιολόγησης στη Γαλλία.
Σχεδόν 1.900 Γάλλοι ιδιοκτήτες σκύλων και γατών συμμετείχαν στην έρευνα.
Πώς αξιολογείται η προσκόλληση;
Η κλίμακα LAPS δίνει βαθμολογία από 0 έως 69 (υψηλότερη βαθμολογία σημαίνει ισχυρότερο δεσμό με το ζώο).
Στη Γαλλία, οι ιδιοκτήτες σκύλων είχαν διάμεση βαθμολογία 58,5, ενώ οι ιδιοκτήτες γατών 52 – υψηλότερες τιμές από ό,τι στην Αγγλία, τη Δανία ή την Αυστρία.
Σημαντικές διαφορές ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ιδιοκτητών
Unsplash
Η μελέτη δείχνει ότι διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν τη βαθμολογία:
- Οι γυναίκες έχουν υψηλότερη βαθμολογία από τους άνδρες, όπως έχει παρατηρηθεί και σε άλλες χώρες.
- Άτομα χωρίς παιδιά εμφανίζουν επίσης υψηλότερη προσκόλληση, καθώς τα ζώα μπορεί να λειτουργούν ως υποκατάστατα οικογενειακών δεσμών.
- Οι ιδιοκτήτες σκύλων έχουν υψηλότερη βαθμολογία από τους ιδιοκτήτες γατών, πιθανώς λόγω πιο ενεργής αλληλεπίδρασης.
- Άτομα με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο έχουν χαμηλότερη βαθμολογία, πιθανώς επειδή εκφράζουν διαφορετικά τη συναισθηματική τους προσκόλληση.
Αυτές οι τάσεις αντανακλούν βαθύτερες κοινωνικές πραγματικότητες. Σε μια κοινωνία όπου η μοναξιά αυξάνεται, οι οικογένειες αλλάζουν μορφή και η τηλεργασία γίνεται πιο συχνή, τα ζώα αποκτούν ολοένα και πιο σημαντικό συναισθηματικό ρόλο: καθησυχάζουν, οργανώνουν την καθημερινότητα και καλύπτουν την ανάγκη για σύνδεση που οι ανθρώπινες σχέσεις δεν ικανοποιούν πάντα.
Όταν οι σκύλοι και οι γάτες γίνονται αντικείμενα προσκόλλησης
Στην ψυχολογία, η θεωρία προσκόλλησης περιγράφει την ανάγκη μας για ασφάλεια και επιβεβαίωση μέσω μιας «φιγούρας προσκόλλησης», συνήθως ενός γονέα, συντρόφου ή ενός ζώου.
Οι σκύλοι, που είναι πιο εκδηλωτικοί, προσφέρουν συναισθηματική αλληλεπίδραση παρόμοια με αυτή των παιδιών: αναζητούν επαφή, αντιδρούν και εκφράζουν χαρά. Οι γάτες, πιο ανεξάρτητες, συχνά απαιτούν μια πιο «ερμηνευτική» μορφή προσκόλλησης, όπου ο ιδιοκτήτης ερμηνεύει τα σημάδια στοργής.
Αυτές οι διαφορές εξηγούν γιατί οι σκύλοι έχουν υψηλότερες βαθμολογίες προσκόλλησης: ανταποκρίνονται πιο άμεσα στην ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση και αλληλεπίδραση. Παρ’ όλα αυτά, ο δεσμός παραμένει υπαρκτός σε όλους τους ιδιοκτήτες.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.