Ο Robert Duvall έδινε καρδιά στους σκληρόπετσους

Ο Duvall πέθανε 95 ετών, ήρεμα στο σπίτι του, περιστοιχισμένος από αγάπη και θαλπωρή, όπως έγραψε η σύζυγός του Luciana στο Facebook.

Στον πρώτο του σημαντικό κινηματογραφικό ρόλο, το 1962, ο ηθοποιός είχε εμφανιστεί μόνο σε λίγες σκηνές. Δεν είχε ούτε μία ατάκα. Κι όμως, κατάφερε να αφήσει μια ανεξίτηλη εντύπωση. Η ταινία ήταν το To Kill a Mockingbird και ο ρόλος του ήταν ο Boo Radley.

Ο Boo είναι ο ερημίτης της μικρής του πόλης, περνά το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας ως κάτι λίγο περισσότερο από μία μυστηριώδης φιγούρα, τυλιγμένη στις σκιές. Στις τελευταίες, όμως, στιγμές της ταινίας βγαίνει διστακτικά στο φως. Τα χαρακτηριστικά του Duvall μαλακώνουν, χαμογελάει ελαφρά, και η απειλητική παρουσία του Boo Radley μεταμορφώνεται μπροστά στα μάτια μας σε μια μορφή που ακτινοβολεί καλοσύνη και φροντίδα. Η καθαρή, αποχρωματισμένη σωματικότητα του στιγμιοτύπου εκείνου εκτόξευσε την καριέρα του.

Ο Robert Duvall προερχόταν από στρατιωτική οικογένεια. Δεν ανακάλυψε τόσο την υποκριτική, όσο του επιβλήθηκε από τους γονείς του.

«Ήμουν σε ένα μικρό κολέγιο στη Μεσοδυτική Αμερική», είχε δηλώσει. «Ήταν το τέλος του Πολέμου της Κορέας. Τελικά μπήκα στον στρατό, αλλά μόνο για να τελειώσω το κολέγιο, να βρω κάτι που θα μου έδινε μια αίσθηση αξίας, εκεί όπου πήρα το πρώτο μου “Α”. Γι’ αυτό οφείλω ευγνωμοσύνη στους γονείς μου».

Στα BAFTA Los Angeles Jaguar Britannia Awards με τον παλιό του συγκάτοικο

Ως νεαρός ηθοποιός κατέληξε στη Νέα Υόρκη, όπου έκανε στενή παρέα με τον Gene Hackman, τον James Caan και τον συγκάτοικό του, Dustin Hoffman. Μέσα από αμέτρητους καφέδες και συζητήσεις μαζί τους στο φαρμακείο Cromwell’s, στη 50ή Οδό με την 6η Λεωφόρο, διαμόρφωσε την προσωπική του φιλοσοφία για την υποκριτική. Η προσέγγισή του ήταν άμεση και ανεπιτήδευτη: «Βασικά, απλώς μίλα και άκου — και κράτα το απλό. Κι όπως πάει, πήγε».

Μετά το Mockingbird, οι ρόλοι του μεγάλωσαν, σε ταινίες όπως τα Bullitt, True Grit και MASH*, όπου πρωτοερμήνευσε τον ρόλο του αγχωτικού Ταγματάρχη Frank Burns.

Όμως ήταν ο ρόλος του το 1972 στον Νονό, ως Tom Hagen, ο δικηγόρος της οικογένειας Corleone, που άλλαξε τα πάντα. Μέσα στον οπερατικό κυκλώνα συναισθημάτων της ταινίας, ο Tom ήταν μία νησίδα ηρεμίας και αυτοσυγκράτησης — γι’ αυτό ίσως φαίνεται παράξενο που έλεγε συχνά ο Duvall πως ήταν ένας από τους αγαπημένους του ρόλους.

Στο The Great Santini / Copyright 1980 AP. All rights reserved.

Η δύναμή του ως ηθοποιού βρισκόταν πάντα στο πόσο αβίαστος έμοιαζε, πόσο αληθινός. Οι γύρω του εξωτερίκευαν έντονα τα συναισθήματά τους. Εκείνος διοχέτευε την ενέργειά του προς τα μέσα, για να βρει την καρδιά του χαρακτήρα. Αυτό ίσχυε ακόμη κι όταν ενσάρκωνε τους σκληρότερους ρόλους.

Σε δύο ταινίες του 1979 — The Great Santini και Apocalypse Now, που του χάρισαν υποψηφιότητες για Όσκαρ — ο Duvall υποδύθηκε στρατιωτικούς. Στο Santini ήταν ένας ωμός, επιθετικός πεζοναύτης που εκφόβιζε τον ευαίσθητο γιο του στην προσπάθεια να τον κάνει άντρα.

Στο ψυχεδελικό, επικό φιλμ για τον Πόλεμο του Βιετνάμ Apocalypse Now του Francis Ford Coppola, ο Duvall ήταν γεμάτος χαρισματικό θράσος ως Αντισυνταγματάρχης Kilgore, ο οποίος καλεί αεροπορική επιδρομή και λέει μία από τις πιο εμβληματικές ατάκες στην ιστορία του κινηματογράφου: «Λατρεύω τη μυρωδιά του ναπάλμ το πρωί… Μυρίζει σαν… νίκη.»

Η φράση θα τον ακολουθούσε σε όλη του τη ζωή.

«Ναι, ήταν υπέροχη ατάκα», έχει αναφέρει. «Ο κόσμος μου τη λέει σαν κάποιο εσωτερικό αστείο, μόνο μεταξύ μας. Σαν να είναι οι μόνοι που το σκέφτηκαν ποτέ — αλλά συμβαίνει με όλους, με τον ίδιο τρόπο».

Με τη Shirley MacLaine στα Όσκαρ / Copyright 1984 AP. All rights reserved.

Τελικά κέρδισε το Όσκαρ για το Tender Mercies του 1983. Υποδύθηκε έναν τραγουδιστή της country που αναρρώνει από τον αλκοολισμό και προσπαθεί να ξαναχτίσει τη ζωή του. Είχε τραγουδήσει ο ίδιος στην ταινία.

Το 1997 σκηνοθέτησε το The Apostle. Το έγραψε επίσης, έκανε την παραγωγή του και πρωταγωνίστησε σε αυτό, ενσαρκώνοντας έναν ευαγγελικό ιεροκήρυκα σε κρίση πίστης. Η ταινία του χάρισε την πέμπτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ ερμηνείας.

Στη διάρκεια μιας καριέρας που απλώθηκε σε δεκαετίες, ο Duvall εμφανίστηκε σε περισσότερες από 90 ταινίες. Πήρε τα παραδοσιακά, παλιά χολιγουντιανά αρχέτυπα ανδρισμού — στρατιώτες, αστυνομικούς και καουμπόηδες — και τα εμπλούτισε με νότες μελαγχολίας και ευαλωτότητας, κάνοντάς τα να ζωντανεύουν στην οθόνη.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.