«Ας φάνε παντεσπάνι»: Κι αν η διάσημη φράση δεν ειπώθηκε από τη Μαρία Αντουανέτα;
Υπάρχουν ιστορικοί που υποστηρίζουν πώς η φράση που πυροδότησε τη Γαλλική Επανάσταση δεν θα έπρεπε να χρεώνεται στη Γαλλίδα Βασίλισσα.
- 21 ΙΟΥΛ 2026
Έχουν περάσει διακόσια χρόνια και η Μαρία Αντουανέτα έχει μείνει στην ιστορία για τη διάσημη φράση της, που θεωρείται ότι πυροδότησε τη Γαλλική Επανάσταση.
Οι ιστορικοί, ωστόσο, πιστεύουν ότι πρόκειται για ανακρίβεια καθώς η βασίλισσα δεν είπε ποτέ τη φράση «Ας φάνε παντεσπάνι» όταν πληροφορήθηκε ότι οι υπήκοοί της δεν είχαν να φάνε ψωμί.
Οι ερευνητές επισημαίνουν δύο βασικά σενάρια στην ιστορία πίσω από αυτή τη διάσημη φράση. Το πρώτο αφορά την απόδοσή της στα αγγλικά, καθώς η Γαλλίδα βασίλισσα φέρεται να είπε “Qu’ils mangent de la brioche”, που σημαίνει «Ας φάνε μπριός», δηλαδή ένα είδος ψωμιού που παρασκευάζεται με αυγά και γάλα.
Το δεύτερο θέμα είναι ότι η βασική ιδέα της ιστορίας υπήρχε και πριν την βασιλεία της. Μία παρόμοια αφήγηση φαίνεται να εμφανίστηκε περίπου τον 16ο αιώνα, όπου μια ευγενής λέγεται ότι προέτρεψε τους φτωχότερους κατοίκους του βασιλείου της να τρώνε γλυκό ψωμί. Ο πρώτος που φέρεται να κατέγραψε αυτή τη φράση είναι ο Γάλλος φιλόσοφος Jean-Jacques Rousseau, στο έργο του Εξομολογήσεις, αποδίδοντας την σε μια «μεγάλη πριγκίπισσα».
Το κείμενο του Rousseau δημοσιεύτηκε στα παιδικά χρόνια της Μαρία Αντουανέτα. Παρόλα αυτά, δεν είναι απίθανο η ιστορία να ενέπνευσε τους Γάλλους επαναστάτες αρκετές δεκαετίες αργότερα και με την προσθήκη του ονόματος της βασίλισσας, να τη χρησιμοποίησαν ως μέσο προπαγάνδας εναντίον της γαλλικής μοναρχίας. Δεν υπάρχει ωστόσο κανένα ιστορικό στοιχείο που να αποδεικνύει ότι η βασίλισσα είπε την εν λόγω τη φράση.
Αν και η Μαρία Αντουανέτα ήταν γνωστή για τις υπερβολικές δαπάνες, υπάρχουν ιστορικοί που υποστηρίζουν ότι η δυσφήμηση γύρω από το όνομά της έχει επισκιάσει την φιλανθρωπική της πλευρά.
Σύμφωνα με διάφορες ιστορικές πληροφορίες, στα χρόνια της βασιλείας της, ίδρυσε ένα καταφύγιο για ανύπαντρες μητέρες, υιοθέτησε παιδιά και τα φρόντισε η ίδια προσωπικά, ενώ το 1787 πούλησε ακόμα και τα βασιλικά ασημικά για να καλύψει το κόστος αγοράς σιτηρών για άπορες οικογένειες. Οι υπέρμαχοι της βασίλισσας θα πουν ότι αυτές ήταν ενέργειες που ταιριάζουν περισσότερο σε μία καλοπροαίρετη ηγέτη, που λάτρευε όμως να ξοδεύει τον πλούτο που ήταν συγκεντρωμένος στα χέρια της βασιλικής οικογένειας.
Ξόδευε σε μηνιαία βάση αρκετά χρήματα σε ρούχα, κομμώσεις, πολυτελή κοσμήματα και ανακαινίσεις στις Βερσαλλίες, ενώ μεγάλο μέρος του γαλλικού πληθυσμού πέθαινε από την πείνα.
Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, ο εξαγριωμένος λαός εισέβαλε στο παλάτι, αλλά εκείνη κατάφερε αρχικά να διαφύγει. Στη συνέχεια όμως συνελήφθη και αιχμαλωτίστηκε. Οι προσπάθειές της να καθοδηγήσει τους συμβούλους της, ακόμα και μέσα από τη φυλακή, ώστε να εναντιωθούν στη Γαλλική Επανάσταση, απέβησαν άκαρπες. Τελικά, οδηγήθηκε στην γκιλοτίνα.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.