Επιστήμονες ανακάλυψαν από τι πέθανε τελικά η «Αφροδίτη» του Botticelli
Νέα ιατρική μελέτη αποδεικνύει πως ο Sandro Botticelli χωρίς να το ξέρει, ζωγράφιζε με κάθε λεπτομέρεια την αρρώστια που σκότωνε σιγά-σιγά τη μούσα του, τη γυναίκα που χάρισε το πρόσωπό της στη θρυλική «Γέννηση της Αφροδίτης».
- 16 ΙΟΥΛ 2026
Η γυναίκα που στοίχειωσε τα πινέλα του Sandro Botticelli και χάρισε το πρόσωπό της στη θρυλική «Γέννηση της Αφροδίτης» δεν ήταν απλώς μια όμορφη φιγούρα στη Φλωρεντία των Μεδίκων. Το όνομά της ήταν Simonetta Vespucci, γνωστή με το παρατσούκλι «la bella Simonetta» («η όμορφη Σιμονέτα») και ήταν το πρόσωπο της ιταλικής Αναγέννησης και μούσα του Sandro Botticelli και πολλών ακόμη ζωγράφων της Φλωρεντίας.
Λέγεται πως πέθανε τον Απρίλιο του 1476 σε ηλικία μόλις 23 ετών και για 550 χρόνια επικρατούσε ευρέως η άποψη πως η αιτία θανάτου της ήταν η φυματίωση, μια πολύ συχνά και άκρως θανατηφόρα ασθένεια εκείνη την εποχή.
Ωστόσο, μία νέα, συγκλονιστική ιατρική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Endocrinology, Diabetes & Metabolism” έρχεται να ανατρέψει τα πάντα, αποδεικνύοντας πως ο Botticelli ζωγράφιζε με κάθε λεπτομέρεια, χωρίς να το ξέρει, την ασθένεια που τη σκότωνε σιγά-σιγά.
Χρησιμοποιώντας ένα λογισμικό αναγνώρισης προσώπου που εφαρμόστηκε σε πίνακες ζωγραφικής, οι ερευνητές εξέτασαν πορτρέτα της γυναίκας, όπως απεικονίστηκε από τον Botticelli σε πολλά έργα, μεταξύ των οποίων και η περίφημη «Γέννηση της Αφροδίτης», και μελέτησαν τις αλλαγές στα χαρακτηριστικά της.
Andrew Medichini/AP Photo
Αυτό που διαπίστωσαν ήταν πως η μούσα του Botticelli ενδέχεται στην πραγματικότητα να πέθανε από επιπλοκές όγκου και όχι από φυματίωση.
Μια διεθνής ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, το Πανεπιστήμιο Campus Bio-Medico της Ρώμης και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας είχε προτείνει μια διαφορετική εξήγηση ήδη από το 2019.
Αυτό που ανέδειξε η μελέτη ήταν «μια σταδιακή αλλαγή στα χαρακτηριστικά του σώματός της». Πρόκειται για «αλλαγές που είναι χαρακτηριστικές στους ασθενείς με αδένωμα της υπόφυσης, έναν όγκο του μικρού αδένα στη βάση του εγκεφάλου που ελέγχει την παραγωγή ορμονών», σημείωσε ο ενδοκρινολόγος Paolo Pozzilli, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.
«Υποψιαστήκαμε την ύπαρξη όγκου που εκκρίνει τόσο την αυξητική ορμόνη όσο και την προλακτίνη. Η υπερβολική ποσότητα αυτών των ορμονών μπορεί να μεταβάλει σταδιακά τα περιγράμματα του προσώπου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προκαλέσει απροσδόκητη γαλουχία», όπως απεικονίζεται στο έργο του Botticelli.
AP Photo
Το αδένωμα της Simonetta ενδέχεται να αναπτύχθηκε σε διάστημα αρκετών ετών, μέχρι που τελικά εξελίχθηκε σε μια μεγάλη μάζα που προκάλεσε τον αιφνίδιο θάνατό της.
Πώς οδηγήθηκαμε στη νέα διάγνωση
Σύμφωνα με τα στοιχεία της νέας μελέτης, ο αιφνίδιος θάνατος της γυναίκας θεωρείται ότι προκλήθηκε από αποπληξία όγκου της υπόφυσης, μια συγκεκριμένη ιατρική πάθηση που εμφανίζεται «όταν ένας όγκος της υπόφυσης αιμορραγεί ή διογκώνεται ξαφνικά, προκαλώντας συμπτώματα όπως έντονο πονοκέφαλο, απώλεια όρασης, σύγχυση και ταχεία επιδείνωση λόγω της κατάρρευσης της ορμονικής ρύθμισης», τόνισε ο Pozzilli.
Και τρεις σειρές στοιχείων υποστηρίζουν αυτή την άνευ προηγουμένου διαγνωστική υπόθεση, που διατυπώθηκε μετά από 550 χρόνια.
Αρχικά, παρατηρούνται οι φυσικές αλλαγές στα έργα ζωγραφικής από τη δεκαετία του 1470 έως τη μεταθανάτια «Γέννηση της Αφροδίτης», όπως οι λεπτές διαφοροποιήσεις στο σαγόνι, το μέτωπο και τους ιστούς του προσώπου, οι οποίες διακρίνονται από το ένα έργο στο άλλο και υποδηλώνουν την ανάπτυξη του όγκου με την πάροδο του χρόνου.
Υπάρχουν επίσης αναφορές σύμφωνα με τις οποίες η ίδια υπέφερε από πονοκεφάλους, παραισθήσεις, έμετο και πυρετό. Όλα αυτά τα συμπτώματα ταιριάζουν περισσότερο με την κλινική εικόνα της αποπληξίας παρά με εκείνη της φυματίωσης, η οποία προκαλεί μια πιο αργή και πιο εμφανή σωματική παρακμή.
Σε αυτά προστίθενται δύο τεκμηριωμένα περιστατικά τους μήνες πριν από το θάνατό της, που συνάδουν με την ίδια εικόνα. Επιστολές που αντάλλαξαν ο Piero Vespucci και ο Lorenzo de’ Medici περιγράφουν την κατάρρευσή της κατά τη διάρκεια ενός αρκετά ζωηρού χορού.
Υπάρχουν επίσης μαρτυρίες για μια φερόμενη επίθεση από τον Αλφόνσο Β΄ της Αραγωνίας, δούκα της Καλαβρίας. Και τα δύο γεγονότα θα μπορούσαν εύλογα να έχουν προκαλέσει αιμορραγία ή ξαφνική διόγκωση του όγκου.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.