Ο Λευτέρης Ελευθερίου δεν ξυπνάει για να κάνει τους άλλους να γελάνε

Στην πιο Kareem Rahma στιγμή μου, λίγα λεπτά πριν την τηλεφωνική μας συνέντευξη, ήθελα να μάθω συγκεκριμένα από τον Λευτέρη Ελευθερίου ποιο είναι το δικό του take για τη ζωή. Κι ας μην καθόμασταν δίπλα δίπλα σε κάποιον συρμό του μετρό της Νέας Υόρκης ή έστω στον Ηλεκτρικό, από Πευκάκια για Βικτώρια.

«Είμαι πεπεισμένος ότι κάθε μέρα έχει κάτι καινούριο να σου μάθει. Καταπολεμώ πολύ αυτή την πρωινή ραστώνη, την πρωινή δυσκολία να βάλεις τα πράγματα σε μία σειρά, να οργανωθείς. Είμαι σε εγρήγορση τα τελευταία χρόνια και κάθε χρόνος που περνάει αισθάνομαι ότι όλο και κάτι ανακαλύπτω και κάνω βήματα ως προς αυτά που θέλω. Έχω μια τέτοια τάση», μου λέει, χωρώντας μέσα σε δύο τρεις προτάσεις το βαθύτερο νόημα της ύπαρξής του.

Κάπως ειρωνικό αν σκεφτείς ότι ο άνθρωπος που δυσκολεύεται τα πρωινά, είναι ο ίδιος που δεν έχει αφήσει δευτερόλεπτο ελεύθερο στο 24ωρο του και αυτή την περίοδο μοιράζει την επαγγελματική του ζωή σε διαφορετικά θεατρικά σανίδια.

Μιλήσαμε για τις παραστάσεις στις οποίες συμμετέχει αυτό το καλοκαίρι, το χιούμορ ως άμυνα, την ανάγκη του να ρισκάρει, και τον χρόνο που, στα 47, έχει αρχίσει να μετρά διαφορετικά.

Η κωμωδία ως καταφύγιο

Του λέω ότι από όταν τον θυμάμαι να βγαίνει στην τηλεόραση, έβλεπα έναν άνθρωπο που συνεχώς έκανε πλάκες, έπεφτε και μιμούνταν, και πίστευα ότι την αληθινή του φωνή την έχουν ακούσει 2-3 άνθρωποι.

Μου έδωσε δίκιο.

«Είμαι ένας ηθοποιός μεταμορφώσεων, είμαι θιασώτης της κωμωδίας τα τελευταία χρόνια και είναι μεγάλη αλήθεια ότι η κωμωδία είναι ένα καταφύγιο. Γιατί η κωμωδία και η μεταμόρφωση a priori, και δεν σε εκθέτει πολύ, καθώς γίνεσαι φορέας μιας άλλης προσωπικότητας την οποία εκθέτεις και το χιούμορ είναι και ένα κάλυμμα για το τι μπορεί να συμβαίνει μέσα σου και να σε ταλαιπωρεί, και plus, είναι και ένας τρόπος, ο σημαντικότερος όσον αφορά εμένα, να προσεγγίζεις τους ανθρώπους και να γίνεσαι αποδεκτός.

Έχω ένα κομμάτι του Jim Carrey μέσα μου: του ανθρώπου που θα γελοιοποιήσει οτιδήποτε ή θα δει κάτι με αυτή τη γλυκόπικρη ή την πολύ εξωστρεφή ματιά στο χιούμορ και κατάλαβα ότι αυτή η πλευρά μου είχε πολλή ανάγκη να τραβάει την προσοχή και να μη θέλει να σταθεί στις πιο μαύρες πλευρές μου.

Όλο αυτό έχει αρχίσει πλέον να λειτουργεί σε ψυχοθεραπευτικό επίπεδο. Προσπαθώ να δώσω χώρο σε όλα τα συναισθήματα και τις εκφράσεις μου, προσπαθώ να είμαι πιο καλός ακροατής, γιατί συνήθως όταν θες να τραβάς την προσοχή και κάνεις συνέχεια πλάκα, καταλήγεις να γίνεσαι κακός ακροατής. Θες να πας λίγο τα πράγματα εκεί που ξέρεις ότι είναι το comfort zone σου, εκεί που το ταλέντο σου θα αναγνωριστεί. Μετά, είναι ζήτημα της ματιάς του καλλιτέχνη να μην φοβάται μήπως γκρεμιστεί το οικοδόμημα που έχουν “χτίσει” οι άλλοι για εκείνον.

Ο καλλιτέχνης πρέπει να ρισκάρει. Ο καλλιτέχνης πρέπει να αλλάζει, δεν πρέπει να επαναπαύεται σε κάτι που του φέρνει επιτυχία ή χρήματα. Εκεί βρίσκεται και το κομμάτι της εξέλιξης του καθενός. Εμένα, δυστυχώς ή ευτυχώς, επειδή η κωμωδία ήταν η κλίση μου και αυτό αναγνωρίστηκε αρκετά νωρίς, ήρθαν αβίαστα οι εργασίες. Μου προτάθηκαν δουλειές που γνώριζα τουλάχιστον ότι θα καλύπτουν το κομμάτι του βιοπορισμού και εκεί από εκεί και πέρα είχα τη δυνατότητα να εξελιχθώ ή να προχωρήσω. Αυτό μου δόθηκε νωρίς.

Από εκεί και πέρα το κομμάτι της εξέλιξης του καθενός είναι το πόσο θα ρισκάρει, πόσο έξω θα βγει από το comfort zone και πόσο θα δοκιμάσει κι άλλα πράγματα. Στην περίπτωσή μου ήρθε με το Μετά τη Φωτιά, όπου έκανα έναν πολύ δραματικό χαρακτήρα, όπως οι παλιοί ηθοποιοί, ειδικά των παλιών ελληνικών ταινιών, που έπαιζαν δραματικούς ρόλους και πιο αντιήρωες. Αυτό σε εξελίσσει, γιατί η πραγματικότητα είναι ότι αν το επάγγελμά μας μπορεί να σε προχωρήσει κάπου, είναι στο κομμάτι της ψυχοθεραπείας των χαρακτήρων. Επειδή είσαι καθρέφτης πραγμάτων και όχι στην πραγματικότητα ο εαυτός σου.

Είμαστε κιβώτια εμείς οι ηθοποιοί ρε γαμώτο, έτσι το αισθάνομαι. Παίρνουμε σχήμα, είμαστε νερό. Είχε αρχίσει και με δελέαζε πάρα πολύ στο να μπω στα παπούτσια ενός άλλου.

Όταν με πήρε τηλέφωνο ο Γρηγόρης Καραντινάκης (σ.σ. ο σκηνοθέτης του Μετά τη Φωτιά), του είπα “συγγνώμη, με τον Λευτέρη Ελευθερίου μιλάς” και μου απάντησε ότι με σκέφτηκε για τον δραματικό ρόλο επειδή ο συγκεκριμένος χαρακτήρας είναι ένας άνθρωπος που τον αγαπάνε όλοι τριγύρω αλλά αυτός είναι ένα πολύ διεφθαρμένο άτομο.

Αυτό με ιντρίγκαρε, με γοήτευσε και θεώρησα μεγάλη τιμή το ότι με σκέφτηκε ότι έχω τις υποκριτικές ικανότητες για κάτι τέτοιο. Όχι τόσο από άποψη ικανοτήτων, γιατί θεωρώ ότι υπάρχουν τεράστια ταλέντα εκεί έξω, αλλά το ότι έχω το θράσος και το ρίσκο να το κάνω. Πολλοί μου λένε, “δεν μπορώ να σε βλέπω κακό“. Είναι ένα επάγγελμα το οποίο πρέπει να υπηρετήσω.

Ο ηθοποιός είναι κάτι σαν ταχυδακτυλουργός: βγαίνει μέσα από μία αυλαία και εμφανίζει ξαφνικά από το μαγικό του καπέλο συναισθήματα, εκφράσεις, χαρακτήρες, ανθρώπους, καταστάσεις, διαθέσεις, γίνεται λίγο Τζέκιλ και Χάιντ. Αν τώρα το μαγικό μου το χρησιμοποιώ για να σε γοητεύσω, ως Λευτέρης, για να κερδίσω κάτι από εσένα πέραν του εισιτηρίου, μετά θέλει να καταλάβεις και ποιος είναι ο ρόλος σου γενικά στο σύνολο. Με απασχολεί πολύ αυτό τα τελευταία χρόνια. Το γεγονός ότι έκανα παιδιά με έβαλε πάρα πολύ σε αυτή τη σκέψη. Αναρωτιέμαι τι ανθρώπους και τι καταστάσεις θα συναντήσουν τα παιδιά μου. Με προβληματίζει, λοιπόν, περισσότερο πλέον και η δημόσια εικόνα μου, το αν λειτουργώ κατά κάποιον τρόπο ως πρότυπο. Θα μου πεις πάλι τους απέξω δεν σκέφτεσαι;

Η “πίεση” που ασκώ προς τα παιδιά μου τώρα που μπαίνουν στην εφηβεία, είναι το κομμάτι της ανεξαρτητοποίησης. Πόσο θα καταλάβουν ότι τα πράγματα περνάνε από το χέρι τους και πόσο θα καταλάβουν τι σημαίνει για αυτά επιλογή. Ειδικά στις κοινωνίες που ζούμε, που είναι πιο καταναλωτικές και μας παρέχονται όλα, θέλω να τα απεγκλωβίσω από τις πολλές επιλογές, να καταλάβουν ότι χρειάζονται θυσίες, ότι χρειάζονται πάρα πολλά όχι μέχρι να πεις ναι. Η καθημερινή μου συμβουλή είναι αυτή μόνο: αντιμετωπίστε οτιδήποτε, σαν να είναι επιλογή σας. Όταν αντιμετωπίζεις τα πράγματα σαν επιλογή, έχεις την απόλυτη ευθύνη να αλλάξεις και πράγματα και να γίνεις πιο ευτυχισμένος άνθρωπος, θεωρώ. Είναι κάτι που το λέω πάρα πολύ στα παιδιά το τελευταίο διάστημα».

Ο χρόνος ως χρήμα, αλλά και το χρήμα ως χρόνος

Μιλώντας για επιλογές, η δική του ζωή τον τελευταίο καιρό χωράει δύο παραστάσεις στο Θέατρο Άλσος, το Ανα-τίναξε την Ανθισμένη Αμυγδαλιά και Του Αγοριού Απέναντι και μια περιοδεία με το comedy show Σύμφωνο Επιβίωσης μαζί με τον Αντώνη Κρόμπα. Μέσα σε όλα αντιλήφθηκε ότι ο χρόνος πλέον έχει άλλη βαρύτητα.

«Είμαστε μια γενιά που οι δικοί μας τα έκαναν λίγο ρόϊδο με τα οικονομικά και τώρα αρχίζω να καταλαβαίνω ότι ήθελε περισσότερη δουλειά να αποφορτίσω την κατάσταση και να μειώσω τα βάρη που φορτωθήκαμε ως γενιά.

Τώρα που φτάνω στο σημείο να ηρεμήσω με την απόσβεση χρεών και βάρους, καταλαβαίνω ότι είναι πάρα πολύ σημαντικός και ο χρόνος. Ο χρόνος που διαθέτεις στους ανθρώπους που αγαπάς και που θες να είσαι μαζί τους. Τελικά το ο χρόνος είναι χρήμα δεν είναι τυχαία έκφραση όπως και το χρήμα είναι χρόνος. Αν καταφέρεις να είσαι καλά οικονομικά, άρχισε να αγοράσεις λίγο χρόνο για σένα, να κάνεις τα πράγματα που αγαπάς και το θες. Είμαι και σε ένα ηλικιακό μεταίχμιο που το καταλαβαίνω πια έντονα ότι η ζωή περνάει, ότι κάθε μέρα που περνάει είναι πολύτιμη».

Η Ανα-τίναξη της Ανθισμένης Αμυγδαλιάς και μια κοινωνία χωρίς ρομαντισμό

«Οι επιθεωρήσεις είναι αλμανάκ, μια περιήγηση στους σημερινούς προβληματισμούς της κοινωνίας. Αυτό έκανα λοιπόν, εγώ εκεί. Όταν άκουσα τον τίτλο Ανα-τίναξε την Ανθισμένη Αμυγδαλιά σκέφτηκα το ποίημα του Δροσίνη που κουβαλάει όλο αυτό το ρομαντικό μιας κοιωνίας που είναι ακόμα αμόλευτη και βλέπει με μια νοσταλγία το κομμάτι του ανθισμένου δέντρου και του περιβολιού, που πιθανόν εκεί να νιώσαμε και τα πρώτα μας ερωτικά σκιρτήματα. Και ερχόμαστε σε μια κοινωνία, εντελώς απομακρυσμένη από τη φύση και αποξενωμένη. Μου έρχονται στα μάτια εικόνες μιας κοινωνίας που έχει πια απορομαντικοποιηθεί, έχει αστικοποιηθεί και έχει αρχίσει να χάνει την επαφή της με κάτι που έχει μια φυσική ομορφιά, ένα κάλλος.

Αν μπορούσα να πειράξω τον τίτλο θα το έκανα “Ξαναφύτεψε την Αμυγδαλιά”, γιατί νομίζω πως εκεί βρισκόμαστε.

Στην παράσταση έφερα δικά μου κομμάτια, όπως τη σχέση τη δική μου και των παιδιών μου με την οθόνη, που έχει γίνει πλέον ο κώδικας και το περιβάλλον επικοινωνίας μας. Ή ένα κομμάτι με τον Αντώνη Κρόμπα, στο οποίο δύο ποδοσφαιρόφιλοι, ανακαλύπτουν την ώρα του γκολ και της τοξικής αρρενωπότητας, ότι είναι ομοφυλόφιλοι και αρνούνται να το παραδεχτούν. Προσπαθούν να πείσουν τους εαυτούς τους ότι δεν συνέβη τίποτα.

Μου αρέσει το χιούμορ το Monty Python που σπάει τα δεδομένα, σε βάζει σε σκέψεις, παίζει πολύ με τη δυστυχία σήμερα και πράγματα που μπορεί να απαγορεύονται να πεις αλλά να τα αντιμετωπίσεις με μια αγάπη και μια φροντίδα, ενώ ταυτόχρονα τα εκθέτεις. Μου αρέσει το χιούμορ που είναι στο όριο. Δεν είμαι σύμφωνος ότι η σάτιρα δεν έχει όριο. Η σάτιρα έχει όριο την προσβολή· εάν προσβάλλεις δεν είναι σάτιρα».

Σύμφωνο Συμβίωσης ή Επιβίωσης;

«Μας έκατσε κουτί ο συγκεκριμένος τίτλος, το Σύμφωνο Επιβίωσης, που παίζουμε με τον Αντώνη Κρόμπα, αλλά και με ένα θετικό πρόσημό, ότι συμφωνούμε ότι θα επιβιώσουμε.

Το έργο παίζει με πολύ συγκεκριμένες διαχρονικές αξίες, με το εργασιακό, με το θέμα των σχέσεων του Έλληνα, με το να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα. Είναι ένα μίνι show τσέπης, έχει μιμήσεις, τραγούδια, είναι ένα πολύ πλούσιο θέαμα, το οποίο έχει και όλη την καραγκιοζιά και το πολύπλευρο που κουβαλάω εγώ ως χαρακτήρας και όλο αυτό το οξυδερκές χιούμορ και την ατάκα που κουβαλάει ο Αντώνης. Έδεσε αυτό το γλυκό».

Η αγάπη για το παιδικό θέατρο

«Από τότε που έκανα παιδιά, άρχισα να ασχολούμαι με το παιδικό θέατρο. Όταν ξεκίνησα, πάρα πολλοί συνάδελφοι που δεν ήταν εξοικειωμένοι με το παιδικό θέατρο, με ρωτούσαν γιατί μπλέκω.

Επειδή, όμως, είχα κάνει παιδιά, κατάλαβα ότι, για να τα πείσω να εκτεθούν και να συνδεθούν με το παιδικό τους κομμάτι, έπρεπε να συνδεθώ εγώ με το παιδικό μου κομμάτι για να τα παραδειγματίσω. Το λατρεύω και το αγαπώ. Και όσο κι αν έχω εκτεθεί ή όσο θεωρείται πάρεργο αυτό που κάνουμε ή υποδεέστερο, το θεωρώ ισότιμο και όσο πηγαίνουμε και ως προς το εφηβικό, το θεωρώ εφάμιλλο με το θέατρο των ενηλίκων».

Ξυπνάει για να κάνει τους άλλους να γελάνε;

«Η κωμωδία είναι ένα πιο δύσκολο είδος από την άποψη ότι μετράς το γέλιο φασούλι το φασούλι. Είναι κάθε γέλιο και φασούλι και για να πετύχεις το σακούλι να γεμίσει, είναι φασούλι το φασούλι κάθε ατάκα. Αν δεν έχεις και αυτό το στοιχείο να κρέμεσαι από το γέλιο του κόσμου, αν δεν είσαι εξαρτημένος από την εικόνα που δημιουργείς στον διπλανό σου, για να εκμαιεύσεις το γέλιο, μάλλον δεν θα πετύχεις στην κωμωδία, θέλει και λίγο χαρακτήρες people pleasers.

Από την άλλη, υπάρχει και το ερώτημα που είχε πει και ο Jim Carrey και ταυτίζομαι, ότι “γιατί πρέπει να σηκώνομαι το πρωί και να σκέφτομαι πώς θα κάνω τους άλλους να γελάσουν; Γιατί κοιμάμαι με αυτό το άγχος;“.

Νομίζω προσωπικό είναι το όφελος αυτού. Είναι αυτό που σου έλεγα πριν, ότι γίνεσαι αποδεκτός, αγαπητός, βρίσκεις έναν τρόπο να σπάσεις μια μεμβράνη που μπορεί να δημιουργηθεί μεταξύ δύο ανθρώπων και με το γέλιο αυτή η μεμβράνη σπάει και σε φέρνει πιο κοντά.

Είμαι ανήσυχος στον βαθμό του αυτοκαταστροφικού αλλά και χωρίς αυτό το στοιχείο είναι δύσκολο να προχωρήσεις. Χρειάζεται λίγο αυτοκαταστροφή γιατί έτσι κι αλλιώς η κωμωδία είναι η καταστροφή μιας αναγνωρίσιμης δομής, είτε λέγεται χαρακτήρας, είτε κατάσταση. Μια δομή που αναγνωρίζεις κάτι το οποίο έχει μια κανονικότητα. Γι’ αυτό γελάς, γιατί η κωμωδία είναι η καταστροφή αυτής της κανονικότητας. Σπάει αυτή η κανονικότητα».

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ