Η Γη των Ηδωνών

Η Δράμα είναι η γη των Ηδωνών της αρχαίας φυλής των Θρακών και διασώζει μια αρχαία παράδοση που φτάνει μέχρι τον πρώτο ελληνικό μύθο της αρπαγής της Περσεφόνης, καθώς και τη μάχη του Λυκούργου με το Διόνυσο, όπου επικράτησε η Διονυσιακή λατρεία στην περιοχή. Πριν από την καθιέρωση της έννοιας του θεάτρου, κάποιες θρακικές φυλές διοργάνωναν δρώμενα, τα οποία συνεχίζονται μέχρι σήμερα σε χωριά του Νομού Δράμας.

Η φήμη των Ηδωνών ως γλεντζέδων, αλλά και μυημένων στις μυστικιστικές πτυχές της λατρείας του Διονύσου, επηρέασε βαθιά τον χαρακτήρα της περιοχής. Η αναφορά της Δράμας ως «Γη των Ηδωνών» δεν είναι μόνο ιστορική, αλλά και συμβολική. Υποδηλώνει την πλούσια πολιτιστική και μυθολογική κληρονομιά της περιοχής, η οποία συνδυάζει την ευφορία της φύσης με τις πανάρχαιες παραδόσεις.

Οι τελετές και οι εορτασμοί συνδέονται με τις διονυσιακές λατρείες που είχαν ως στόχο τη γονιμότητα της γης, την ευημερία της κοινότητας και την αναγέννηση της φύσης. Τα αρχαία έθιμα, όπως οι μεταμφιέσεις, οι χοροί, οι κραυγές και οι σκηνές, όπως ο συμβολικός γάμος ή η «κλοπή της νύφης», διατηρούνται στους αιώνες, με χριστιανικό περίβλημα αλλά και με τον παγανιστικό τους πυρήνα.

Το τριήμερο αυτό αποτελεί μια γιορτή μετάβασης, όπου το νέο έτος καλωσορίζεται με δυνατούς ήχους κουδουνιών, που απομακρύνουν τα κακά πνεύματα και προσελκύουν καλή τύχη. Παράλληλα, οι διονυσιακές καταβολές αποτυπώνονται στα στοιχεία της μέθης, του γλεντιού και της κοινωνικής ανανέωσης που χαρακτηρίζουν τα έθιμα.

Έτσι, τα σύγχρονα δρώμενα αποτελούν μια γέφυρα ανάμεσα στο αρχαίο παρελθόν της «Γης των Ηδωνών» και στη σύγχρονη πολιτιστική κληρονομιά της Δράμας, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία που τιμά τόσο τη φύση όσο και την παράδοση.

Αράπηδες, τσολιάδες, μπαμπούγερα, αρκούδες, μπάμπιτεν, Διόνυσος, γάμοι, καμηλιέρηδες, χοροί, γλέντια κ.α. γεμίζουν τα χωριά της Δράμας σε ένα τριήμερο γεμάτο παράδοση και πολλούς συμβολισμούς.

Ένα κλίμα σατυρικό και γιορτινό με παγανιστικό αέρα, που σκοπό έχει να ενώσει τον κόσμο και να γιορτάσει τη νέα χρονιά που έρχεται, με την ευχή να φέρει καρπούς και να ανανεώσει τη ζωή γύρω μας.

Χωριά όπως το Μοναστηράκι, ο Ξηροπόταμος, οι Πύργοι, ο Βώλακας, η Πετρούσα και η Καλή Βρύση, με τις παραλλαγές τους και τη διαφορετική μέρα κορύφωσης, τελούν τα έθιμά τους το τριήμερο των Θεοφανίων.

Από την «Τσέτα» του Ξηροπόταμου, τα Χαράπια-Αρκούδες του Βώλακα, την Νταβανίσκα των Πύργων, το «Μπάμπιντεν» στην Πετρούσα και τα Μπαμπόγερα στην Καλή Βρύση, αυτά τα δρώμενα δεν είναι απλώς εκδηλώσεις, αλλά μια γέφυρα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν.

Το τριήμερο 6, 7 και 8 Ιανουαρίου όλα τα ντόπια χωριά της περιοχής, κρατάνε τις παραδόσεις με κάθε έκφανση διαφορετική σε κάθε χωριό.

«Αυτό το κλίμα που υπάρχει, μεταδίδεται σε όλους όσοι επισκέπτονται τα χωριά είτε ως απλοί επισκέπτες, είτε ως άνθρωποι που επανασυνδέονται με τις ρίζες τους. Έτσι τα χωριά υπηρετούν την ευετηρία, δηλαδή την καλή χρονιά, η οποία εδράζεται σε δύο κυρίως πυλώνες: την ευγονία και την ευκαρπία. Οι οποίες είναι εμφανέστατες στα δρώμενα αυτά και παράλληλα με τη συμφιλίωση στον θάνατο, η οποία είναι μια διαρκής διαδικασία ανατροφοδότησης με το απώτατο παρελθόν, στην αχλή των μύθων, για να πας στο σήμερα και για να έχεις μέλλον. Όταν δεν συνομιλείς με το παρελθόν, δεν μπορείς να έχεις μέλλον», αυτά είναι λόγια που θα ακούσεις από ντόπιους ανθρώπους των χωριών αυτών που κάθε χρόνο κρατούν την παράδοση αναλλοίωτη.

Οι γιορτές δεν είναι μόνο μια αναδρομή σε αρχαίες πρακτικές, αλλά μια ζωντανή έκφραση της σύνδεσης ανθρώπων, φύσης και θεϊκών δυνάμεων.

Καθώς οι χαρακτήρες του τόπου φορούν τις μάσκες και τα κουδούνια τους και οι σκηνές των μεταμφιεσμένων ζωντανεύουν, μεταφέρονται μηνύματα που διαπερνούν τον χρόνο και αναφέρονται στην προστασία, την αναγέννηση και τη συνεχιζόμενη ζωή.

Αυτά τα έθιμα, με τις ιδιαίτερες εικόνες και τον έντονο συμβολισμό τους, μας θυμίζουν ότι οι παραδόσεις δεν είναι απλώς ιστορίες του παρελθόντος, αλλά γέφυρες που συνδέουν το χθες με το σήμερα και το αύριο. Είναι τέλος ένας τρόπος για τους ανθρώπους να ανακαλύπτουν για άλλη μία φορά πόσα πράγματα τους ενώνουν.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ