eurokinissi
PROFILE

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ένας ροκ σταρ της πολιτικής

Με αφορμή τα 24 χρόνια από το θάνατό του, επιστρέφουμε σε εκείνες τις στιγμές που ο Ανδρέας Παπανδρέου φλέρταρε είτε με τη δόξα είτε με την αυτοκαταστροφή.

“-Το 1979 στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής έγινε το δεύτερο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας

-Χεστήκαμε”

Αυτό το κείμενο ξεκινά με μια ατάκα – trademark της εποχής ΠΑΣΟΚ, μέσα από την ταινία ‘Ας Περιμένουν Οι Γυναίκες’ του Σταύρου Τσιώλη, που επέδρασε καθοριστικά στο DNA του μέσου ψηφοφόρου του ΠΑΣΟΚ και όχι μόνο. Είναι μια σκέψη-αυθόρμητη αντίδραση, που μέχρι και σήμερα έχει φωνή, μυαλό, σκέψη, μέσα από εκείνους που ήταν εκεί όταν υπήρχε ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και από εκείνους που νοσταλγούν εκείνη την εποχή, χωρίς καν να την έχουν ζήσει. Μέσα από αυτό το οξύμωρο γενάται η διαχρονικότητα της λατρείας του πάλαι ποτέ ηγέτη του ΠΑΣΟΚ και πρωθυπουργού. Τον αγαπούν ακόμα κι εκείνοι που δεν τον έζησαν ποτέ. Ποιος ήταν όμως ο Ανδρέας Παπανδρέου και γιατί σήμερα, 24 χρόνια μετά το θάνατό του, μοιάζει να μην έχει φύγει λεπτό από κοντά μας;

Στο Δρόμο

Το 1974 ήταν η χρονιά που σήμανε το τέλος της χούντας. Όμως το καθεστώς είχε προλάβει να φυτέψει το σπόρο της αστυνομικής καταστολής, του χαφιεδισμού, των ‘παγίδων’ που κυκλορούσαν στις σκοτεινές γωνιές των δρόμων. Ο Ανδεάς Παπανδρέου έχει κρατηθεί στις φυλακές Αβέρωφ, έχει αυτό-εξοριστεί στο Παρίσι ως ‘δημόσιος κίνδυνος’ του καθεστώτος και έχει γυρίσει στην Αθήνα για να παλέψει υπέρ της ελεύθερης δημόσιας έκφρασης, υπέρ των ατομικών ελευθεριών, υπέρ μιας νέας, δημοκρατικής πραγματικότητας. Είναι ένας ηγέτης σοσιαλιστικού κόμματος, που διαδηλώνει στο δρόμο. Τουλάχιστον προκλητικό. Τουλάχιστον επικίνδυνο.

Μάχες κόντρα σε ακατάβλητους εχθρούς

Η ατάκα της Margaret Thatcher, της ‘Σιδηράς Κυρίας’ της Μεγάλης Βρετανίας για τον Παπανδρέου που έχει μείνει στην ιστορία είναι μια τεράστια, κυνική ομολογία; “Δεν τον συμπάθησα, αλλά ποτέ δεν έφυγε από Διάσκεψη Κορυφής της ΕΟΚ, χωρίς να πάρει κάτι για τη χώρα του”. Οι σχέσεις του με την ηγέτιδα της Βρετανίας εξελίσσονταν με όρους ενός διαρκούς μπρά ντε φέρ, ενώ αποτελεί άξιο θαυμασμού το γεγονός πως κατάφερε να διατηρήσει καλές σχέσεις με τον ηγέτη της Λυβυής, Muammar Gaddafi και παράλληλα, να αποκτήσει δίαυλο επικοινωνίας με την προεδρία των ΗΠΑ, επί εποχής Ronald Reagan, έχοντας απέναντί του για αρκετά χρόνια φωνές με ευρύτατη επιρροή στην γεωπολιτική σκακιέρα, όπως ο Henry Kissinger. Ποτέ δεν προσέγγισε τις μεσολαβήσεις σε διεθνές επίπεδο μονόπλευρα, αλλά με μια στρατηγική ‘πολλαπλών χτυπημάτων’ που θα θαύμαζε και ο Frank Underwood.

Αμφιλεγόμενες Στιγμές

Το 1988 γίνεται ο πρώτος Ευρωπαίος ηγέτης που αναγνωρίζει τον Γιασέρ Αραφάτ και το κίνημα της Παλαιστίνης. Την ιδια χρονιά εισάγεται στο νοσοκομείο Χέρφιλντ για εγχείριση καρδιάς και κάνει συνέντευξη μέσα από το νοσοκομείο. Την επόμενη χρονιά, έχοντας συνδέσει το όνομα του με το σκάνδαλο Κοσκωτά, αυτό που εξελίχθηκε στο ‘Βρώμικο 89’ και σε έναν ανεμοστρόβιλο σκανδάλων που λίγο έλειψε να τον εξοντώσει, ηθικά, κοινωνικά, πολιτικά, κάνει μια μνημειώδη εμφάνιση στη Βουλή. Καθώς ο ηγέτης της Νέας Δημοκρατίας, Κωσταντίνος Μητσοτάκης αναλύει την πρόταση μομφής προς το πρόσωπό του, εκείνος μπαίνει στην αίθουσα σε ένα ξέσπασμα χειροκροτημάτων από την πλειοψηφία των παρόντων του κοινοβουλίου. Τα παραπανω περιστατικά είναι ένα μικρό ποσοστό εκείνων των στιγμών που ο Παπανδρέου έκανε αυτό ακριβώς που είχε μέσα στο κεφάλι του χωρίς να φοβάται το πολιτικό κόστος, ακούγοντας μόνο την φωνή της συνείδησης του, εμπιστεύομενος ακόμα και τις παρορμήσεις του.

Το κεφάλαιο Δήμητρα Λιάνη

Ο πρωθυπουργός μιας χώρας σε σχέση με μια ‘κοινή θνητή’, μια αεροσυνοδό; Ο ίδιος με τον δικό του τρόπο είπε “ΝΑΙ, ΔΙΚΗ ΜΟΥ Η ΖΩΗ”. Παρ’ολα αυτά, η σχέση του Ανδρέα Παπανδρέου με τη Δήμητρα Λιάνη έγινε η ‘μαγιά’ του αυριανισμού, της εγκαθίδρυσης των πολιτικών tabloids, των εφημερίδων εκείνων που πολεμούσαν τον ίδιο και κάθε πιθανό τους εχθρό με ‘γαργαλιστικά’ πρωτοσέλιδα και fake news. Έζησε με τη Δήμητρα Λιάνη μέχρι το τέλος της ζωής του, χωρίς να τον νοιάζει η καταγωγή της, η περιουσία της ή οτιδήποτε άλλο σχετικό.

Προφητικές δηλώσεις

 

Το 1989 δήλωνε ευθαρσώς πως οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές θα μετατρέψουν την Ελλάδα σε ένα ‘ξενοδοχείο της Ευρώπης’, ενώ το 1995 αναρωτιόταν ποιά είναι η ισχύς των εθνικών κυβερνήσεων στην ενωμένη Ευρώπη και ποιός τελικά κάνει ‘κουμάντο’ σε αυτή. Πρόκειται για δυο από τα πολλά παραδείγματα της διορατικότητας του Παπανδρέου, δυο δηλώσεις που σήμερα επιβεβαιώνονται πανηγυρικά από τη δύναμη της σύγχρονης εγχώριας τουριστικής βιομηχανίας και τη διαρκής κρίση μεταξύ Βορά και Νότου στην Ε.Ε. Ρόκ σταρ και προφήτης.