Τι μας λείπει περισσότερο από τη ζωή πριν γίνουν όλα διαδικτυακά
Μια πρόσφατη συζήτηση με τους αναγνώστες του OneMan, γύρω από το ερώτημα «τι σας λείπει από τη ζωή πριν όλα γίνουν διαδικτυακά;», άγγιξε μια ευαίσθητη χορδή. Οι περισσότερες απαντήσεις δεν αφορούσαν την τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά όσα χάθηκαν στην πορεία: την ιδιωτικότητα, τον αυθορμητισμό, την ελευθερία να ζεις χωρίς να σου υποδεικνύει ο αλγόριθμος τι πρέπει να κάνεις.
- 7 ΙΟΥΝ 2026
Κάποτε, το να είσαι συνεχώς διαθέσιμος θεωρούνταν ένδειξη παραγωγικότητας ή, έστω, ευγένειας. Σήμερα, όμως, το να είσαι offline φαίνεται να είναι το νέο flex. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά να γίνονται λιγότερο προσβάσιμοι: απαντούν πιο αργά στα μηνύματα, αποσυνδέονται νωρίτερα από τις συσκευές τους, αφήνουν ειδοποιήσεις να περιμένουν μέχρι να βρουν πραγματικά χρόνο ή απλώς περιορίζουν την παρουσία τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μια πρόσφατη συζήτηση με τους αναγνώστες του OneMan, γύρω από το ερώτημα «τι σας λείπει από τη ζωή πριν όλα γίνουν διαδικτυακά;», άγγιξε μια ευαίσθητη χορδή. Οι περισσότερες απαντήσεις δεν αφορούσαν την τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά όσα χάθηκαν στην πορεία: την ιδιωτικότητα, τον αυθορμητισμό, την ελευθερία να ζεις χωρίς να σου υποδεικνύει ο αλγόριθμος τι πρέπει να κάνεις.
Πίσω από αυτή τη νοσταλγία κρύβεται κάτι βαθύτερο. Η υπερσυνδεσιμότητα κάποτε φάνταζε συναρπαστική· σήμερα, για πολλούς, μοιάζει εξαντλητική. Οι αδιάκοπες ειδοποιήσεις, η κόπωση που προκαλούν οι αλγόριθμοι και η πίεση να είσαι διαρκώς ορατός και ενεργός μετατρέπουν ακόμη και τον ελεύθερο χρόνο σε μια μορφή δημόσιας έκθεσης. Έτσι, η αποσύνδεση δεν εκλαμβάνεται πλέον ως απομόνωση, αλλά ως προσπάθεια επανάκτησης του ελέγχου. Το να είσαι offline δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεσαι αλλά ότι επιλέγεις εσύ πότε και πώς οι άλλοι έχουν πρόσβαση σε σένα.
Η πραγματικότητα είναι ότι η υπερβολική χρήση οθονών έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ζωής. Από την εργασία και την ενημέρωση μέχρι την ψυχαγωγία και την κοινωνική επαφή, ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς μας περνά μέσα από μια οθόνη. Παρότι η τεχνολογία προσφέρει αναμφισβήτητα σημαντικά οφέλη – αυξημένη παραγωγικότητα, ευκολότερη επικοινωνία και άμεση πρόσβαση στη γνώση – η παρατεταμένη έκθεση στις ψηφιακές συσκευές συνοδεύεται και από κινδύνους.
Έρευνες δείχνουν ότι ο υπερβολικός χρόνος μπροστά στις οθόνες μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία. Η καθιστική ζωή, οι διαταραχές ύπνου, η αυξημένη κόπωση, αλλά και τα υψηλότερα επίπεδα στρες και άγχους αποτελούν μερικές μόνο από τις πιθανές συνέπειες. Παράλληλα, η συνεχής ψηφιακή διέγερση συχνά περιορίζει τον χρόνο που αφιερώνεται στη φυσική άσκηση, την ξεκούραση και στις ουσιαστικές διαπροσωπικές επαφές.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, κερδίζουν έδαφος οι πρακτικές της «ψηφιακής αποτοξίνωσης». Μελέτες έχουν δείξει ότι η συνειδητή απομάκρυνση από τις ψηφιακές συσκευές, έστω και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μπορεί να συμβάλει στη μείωση του στρες και του άγχους, στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και γενικότερα στην ενίσχυση της ευεξίας. Για πολλούς ανθρώπους, τέτοιες πρακτικές αποτελούν έναν τρόπο να επαναφέρουν ισορροπία στην καθημερινότητά τους και να επανασυνδεθούν με δραστηριότητες που προάγουν την κίνηση, τη συγκέντρωση και την πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία.
Ίσως γι’ αυτό βλέπουμε να αναδύεται η ανάγκη για όρια. Σε έναν κόσμο όπου η διαθεσιμότητα θεωρείται συχνά δεδομένη, η πραγματική ελευθερία δεν βρίσκεται στο να αποδεικνύεις πόσο προσβάσιμος είσαι αλλά στο να προστατεύεις τον χρόνο, την προσοχή και την ηρεμία σου σαν να σου ανήκουν πραγματικά. Γιατί τελικά, αυτό που λείπει περισσότερο από την προ-διαδικτυακή εποχή δεν είναι η απουσία της τεχνολογίας, αλλά η αίσθηση ότι μπορούσαμε να είμαστε παρόντες στη ζωή μας χωρίς να είμαστε συνεχώς συνδεδεμένοι.
«Μου λείπει η ίδια η διαδικασία της αναζήτησης. Παλιότερα, για να μάθεις κάτι, έπρεπε να ψάξεις σε βιβλία, να συζητήσεις με ανθρώπους, να ανακαλύψεις πράγματα μέσα από εμπειρίες και περιέργεια. Σήμερα απλώς πατάς ένα κουμπί και έχεις αμέσως την απάντηση. Η τεχνολογία μάς διευκόλυνε πολύ, αλλά μας στέρησε λίγο τη χαρά της ανακάλυψης και της ουσιαστικής επικοινωνίας». – Αλεξία, 41 ετών
«Μου λείπει το μυστήριο, ο αυθορμητισμός, το mojo και οι αναπάντεχες εκπλήξεις της ζωής. Το να μη χρειάζεται να ξέρω από πριν τι θα δω, τι θα φάω, τι θα ακούσω, ποιος το έφτιαξε και αν αξίζει. Παλιά εμπιστευόσουν μια σύσταση, πήγαινες και ανακάλυπτες. Τώρα όλα προβάρονται, συγκρίνονται και αποκαλύπτονται στο Intagram πριν καν τα ζήσεις. Χάνεται η έκπληξη, δημιουργούνται συγκεκριμένες προσδοκίες και εντέλει απογοήτευση – ακόμα κι όταν αναμένεται να περάσεις πραγματικά καλά εκεί που θα πας». – Βίκυ, 34 ετών
«Αυτό που μου λείπει περισσότερο είναι η αίσθηση της πραγματικής παρουσίας. Οι συναντήσεις χωρίς οθόνες ανάμεσα, το να μαζεύεται κόσμος γύρω από ένα τραπέζι χωρίς όλοι να κοιτούν ένα κινητό, η πιο αργή και ανθρώπινη επαφή. Σήμερα όλα γίνονται πιο γρήγορα και πιο βολικά, αλλά πολλές φορές και πιο απρόσωπα. Μου λείπει επίσης το να ανακαλύπτεις πράγματα τυχαία, χωρίς αλγόριθμο να αποφασίζει τι θα δεις ή τι θα σου αρέσει». – Γιώργος, 49 ετών
«Το πρώτο iPhone κυκλοφόρησε μία μέρα πριν κλείσω τα 18, οπότε η μετάβασή μου στην ενήλικη ζωή συνέπεσε με τη μετάβαση στο διαδίκτυο. Ίσως, λοιπόν να ήταν και της παιδικής μου ηλικίας αλλά μου λέιπει σίγουρα το πόσο φυσικό ήταν να πιάνεις κουβέντα με αγνώστους: όπου και να ήσουν στις διακοπές, σε ένα μαγαζί ή ακόμη και κάπου στον δρόμο. Αυτή η απλή οικειότητα μου ήταν ξεκάθαρη, όμως, και στους ενήλικες. Σήμερα πιάνω τον εαυτό μου συνέχεια να προτιμά να κοιτάξει το κινητό αντί να συναναστραφεί με κάποιον που βρίσκεται ακριβώς δίπλα, κάνοντας μάλιστα και την πολύ άδικη, αυτόματη σκέψη ότι υπάρχει και ένα σαφές ενδεχόμενο κάτι να μην πάει καλά». – Αλέξανδρος, 36 ετών
«Μου λείπει το ανεξερεύνητο. Πήγαινες ένα ταξίδι και δεν ήξερες τι σε περιμένει, λειτουργούσες με το ένστικτο για το πού θα φας και σε ποιον δρόμο να στρίψεις αν ο χάρτινος χάρτης δεν βοηθούσε. Έπρεπε να πάρεις ένα δώρο και θα έβγαινες βόλτα στα μαγαζιά και θα έψαχνες on the spot να βρεις κάτι. Τώρα ο κόπος του να ανακαλύψεις κάτι έχει να κάνει με το πόσο καλό search ή πόσο καλή ερώτηση θα θέσεις στο ΑΙ. Τα πράγματα γίνονται άκοπα αλλά χωρίς ενδιαφέρον πια». – Νεφέλη, 41 ετών
«Το να μην χρειάζεται να βλέπω τη ζωή των άλλων με κάθε λεπτομέρεια. Καταλαβαίνω ότι είναι κομμάτι των social media, προφανώς κι εγώ κατά καιρούς ποστάρω κάποιες στιγμές της ζωής μου, αλλά ειλικρινά το να δημοσιεύεις αναλυτικά το τι κάνεις και πού βρίσκεσαι κάθε μέρα, είναι κάτι που δεν θα το καταλάβω ποτέ. Τι έφαγε κάποιος για πρωινό, τι φόρεσε, πώς πέρασε στη δουλειά, πού βγήκε το βράδυ, τι έκανε καθ’ όλη τη διάρκεια των διακοπών του και δεν σταματάει ποτέ. Ναι, ειλικρινά, αυτό μου λείπει πάρα πολύ. Θέλω να ξέρω μόνο τι κάνουν οι άνθρωποι που με ενδιαφέρουν». – Κωνσταντίνος, 39 ετών
«Μου λείπει η αίσθηση ότι οι άνθρωποι ήταν πιο παρόντες στις στιγμές. Οι συζητήσεις είχαν περισσότερη ουσία, οι παρέες δεν κοιτούσαν συνεχώς μια οθόνη (συμπεριλαμβάνω και τον εαυτό μου σε αυτό) και η καθημερινότητα έμοιαζε πιο ήρεμη, με λιγότερο άγχος. Πιο ελεύθερη. Οι συναντήσεις είχαν μεγαλύτερη διάρκεια και υπήρχε περισσότερος αυθορμητισμός. Ακόμα και μια στιγμιαία απόφαση για έξοδο σε ένα εστιατόριο δεν χρειαζόταν να έχει προγραμματιστεί online καιρό πριν.
Μου λείπει επίσης να μπορώ να ταξιδέψω σε ένα ελληνικό νησί το καλοκαίρι χωρίς να χρειάζεται να έχω κάνει κράτηση από τον Φεβρουάριο. Να αποφασίζω αυθόρμητα και να βρίσκω δωμάτιο μόλις φτάσω στο λιμάνι, όπως παλιά, που οι ιδιοκτήτες περίμεναν με τις ταμπέλες των καταλυμάτων τους για να βρουν τουρίστες και να κλείνονται όλα επιτόπου. Νιώθω επίσης πως δεν δημιουργούμε πια αναμνήσεις με τον ίδιο τρόπο. Πολλές φορές θυμόμαστε μόνο ό,τι μας υπενθυμίζουν τα social media». – Θάλεια, 43 ετών
«Να είμαι σε μια συναυλία χωρίς κινητά τηλέφωνα υψωμένα στον αέρα. Να επιστρέφω από διακοπές και να ανυπομονώ να μοιραστούμε τις φωτογραφίες που τραβήξαμε με τη φωτογραφική μηχανή. Να μην σκάνε δεκάδες ειδοποιήσεις στο κινητό μου. Να μην ανησυχούμε όταν κάποιος δεν είναι online για μία μέρα». – Μαρία, 42 ετών
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.