Το Green Kypseli δημιούργησε έναν κήπο από γείτονες για γείτονες στην Κυψέλη
Μιλήσαμε με μια ομάδα κατοίκων της Κυψέλης, που τους ένωσε η κοινή ανησυχία για την έλλειψη πρασίνου στη γειτονιά και από το 2004 δραστηριοποιούνται στην περιοχή, ενισχύοντας το αίσθημα της κοινότητας στην πόλη.
- 25 ΙΟΥΝ 2026
Όταν οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τη γεωργία, οι πρώτες εικόνες που τους έρχονται στο μυαλό μπορεί να είναι οι κυματιστοί λόφοι, οι σειρές καλλιεργειών ή τα ζώα που βόσκουν. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των αστικών περιοχών – όπως η κυκλοφοριακή συμφόρηση στις ώρες αιχμής, οι ψηλές πολυκατοικίες και τα χιλιόμετρα μπετόν – δεν ταιριάζουν απαραίτητα με αυτή την εικόνα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, οι αστικοί κήποι είναι κάτι που βρίσκεται σε άνοδο στις μεγάλες πόλεις. Εκτός από το ότι επιτρέπουν στους ανθρώπους να καλλιεργούν φρέσκα βότανα, αρωματικά, φρούτα και λαχανικά για να τραφούν, έχουν αναδειχθεί ως ένας τρόπος να βάλουμε περισσότερο πράσινο στην καθημερινότητά μας.
Ενσωματωμένοι στο αστικό τοπίο, οι αστικοί κήποι προσφέρουν ανεκτίμητα οφέλη σε ανθρώπους που, διαφορετικά, ενδέχεται να μην έχουν πρόσβαση σε κοντινούς χώρους πρασίνου. Αυτά περιλαμβάνουν καλύτερη υγεία, ισχυρότερους δεσμούς με την κοινότητα και ένα περιβάλλον πιο ανθεκτικό στις κλιματικές επιπτώσεις.
Γιατί, λοιπόν, δεν υπάρχουν αστικοί κήποι παντού; Μια γρήγορη απάντηση είναι ότι οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων συχνά δίνουν προτεραιότητα στο κέρδος έναντι των ανθρώπων – για παράδειγμα, αγοράζοντας ακίνητα για πολυτελή συγκροτήματα διαμερισμάτων ή εμπορικά κέντρα αντί για προσιτή στέγαση ή κοινοτικούς χώρους πρασίνου. Αν κάτι έχουμε μάθει, ειδικά μετά την πανδημία, είναι ότι το μόνο που έχουμε είναι η αλληλεγγύη. Κι αυτό ακριβώς πρεσβεύει το Green Kypseli, που πρόσφατα δημιούργησε τον πρώτο κοινοτικό κήπο στην Κυψέλη, «από γείτονες για γείτονες».
Δημιουργήθηκε πολύ οργανικά, το 2024, από τη μια ομάδα κατοίκων της Κυψέλης που μοιράζονταν την ανησυχία τους για την έλλειψη πρασίνου στη γειτονιά. Η λιγοστή σκιά, οι περιορισμένοι χώροι πρασίνου, οι υψηλές θερμοκρασίες κατά την διάρκεια του καλοκαιριού και οι ομολογουμένως αρκετοί παραμελημένοι ή εγκαταλελειμμένοι χώροι δεν μπορούσαν πια να παραβλεφθούν. Έτσι, μέσα από κοινές συζητήσεις και την επιθυμία των επιμέρος ατόμων να συμβάλουν ενεργά και συλλογικά στη βελτίωση της περιοχής τους, άρχισε να παίρνει μορφή ένα όραμα για υγιέστερους δημόσιους και πράσινους χώρους. Οργανωθήκαν και ανέλαβαν δράση.
Σκοπός του Green Kypseli, δεν είναι μόνο να πρασινίσει τη γειτονιά, αλλά και να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων μέσα από δράσεις που είναι σχεδιασμένες από τους ίδιους τους πολίτες για την κοινότητα. Για τον λόγο αυτό, ξεκινήσαν πριν δύο χρόνια να καταγράφουν και να χαρτογραφούν τις περιοχές πρασίνου στην Κυψέλη, μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Ευρώπης. Εντοπίζοντας τις ανάγκες των κατοίκων, σχεδιάζουν δράσεις και πρωτοβουλίες που ενισχύουν το αστικό πράσινο και ενθαρρύνουν τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας. Έτσι άρχισε να παίρνει μορφή ένα όραμα για την αλλαγή από κάτω προς τα πάνω – ένας τρόπος να ενδυναμωθούν άτομα διαφόρων κοινωνικών ομάδων και να βελτιώσουν τα ίδια τις συνθήκες που υπάρχουν στο δημόσιο χώρο.
Κατά τη διάρκεια της χαρτογράφησης του αστικού πρασίνου και των συζητήσεων με κατοίκους, όπως μας λέει η ομάδα, αναδείχθηκε η ανάγκη για περισσότερους προσβάσιμους, ζωντανούς και κοινόχρηστους χώρους πρασίνου, όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να συναντιούνται, να συνεργάζονται και να συνδέονται με τη φύση. «Ειδικότερα, στην Κυψέλη υπάρχουν πολλά οικόπεδα, πού έχουν μετατραπεί σε χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων ή είναι κλειστά και παραμελημένα. Αντίστοιχα υπάρχουν δημόσιοι χώροι που χρειάζονται άμεση φροντίδα».
Έτσι, το Green Kypseli, σε συνεργασία με τη Φιλοδασική Ένωση Αθηνών που δώρισε τα φυτά, με τους Hokocrafts και το Fafa33, προχώρησε στη δημιουργία ενός μικρού κοινοτικού κήπου με την άδεια του Δήμου Αθηναίων. Ο κήπος έρχεται να καλύψει όχι μόνο την έλλειψη πρασίνου στη γειτονιά, αλλά και την ανάγκη για έναν χώρο συνάντησης, συμμετοχής και ανταλλαγής γνώσεων. Αποτελεί ένα σημείο όπου οι κάτοικοι μπορούν να καλλιεργούν φυτά, να μαθαίνουν βιώσιμες πρακτικές, να γνωρίζονται μεταξύ τους και να συνδιαμορφώνουν ένα πιο πράσινο και αλληλέγγυο μέλλον για την Κυψέλη.
Τι σημαίνει, λοιπόν, στην πράξη ότι ο κήπος είναι «φτιαγμένος από γείτονες, για τη γειτονιά»; «Σημαίνει ότι ο κήπος δημιουργήθηκε, σχεδιάστηκε και συντηρείται από κατοίκους της γειτονιάς, χωρίς κάποια θεσμική ή ιδιωτική οικονομική στήριξη. Έχοντας αρχικά λάβει μιά μικρή οικονομική υποστήριξη που προήλθε από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Impetus Accelerator που στηρίζει προγράμματα επιστήμης των πολιτών και παρέχει γνωσιακά εργαλεία, ώστε πρωτοβουλίες σαν τη δική μας να ανθίσουν και να αναπτυχθούν, ξεκινήσαμε τις δράσεις μας. Έπειτα λάβαμε την άδεια του Δήμου Αθηναίων για να αναπτύξουμε σε μια μικρή πλατεία της Άνω Κυψέλης το εγχείρημα του κοινοτικού κήπου. Αξίζει να υπογραμμίσουμε πως το Green Kypseli δεν είναι ένας επίσημος οργανισμός, αλλά μια ομάδα πολιτών που αφιερώνουν εθελοντικά τον χρόνο τους για έναν κοινό σκοπό. Η ανεξαρτησία αυτή μάς επιτρέπει να παραμένουμε πιστοί στους στόχους μας και να αποφασίζουμε συλλογικά τα επόμενα βήματά μας, με γνώμονα τις ανάγκες της γειτονιάς».
Όλα τα άτομα είναι ευπρόσδεκτα να συμμετάσχουν, ανεξαρτήτως ηλικίας και ασχέτως από το αν έχουν προηγούμενη εμπειρία στην κηπουρική ή όχι. «Μάλιστα, θα θέλαμε ιδιαίτερα να συμμετέχουν οι κάτοικοι της άμεσης γειτονιάς, δηλαδή γείτονες που βρίσκονται στα πέριξ της πλατείας Δημητρίου Ψαρρού στην Κυψέλη, καθώς ο κήπος ανήκει στην κοινότητα και αναπτύσσεται χάρη στη φροντίδα της. Ένας κοινοτικός κήπος χρειάζεται συνεχή φροντίδα και συνεργασία. Επομένως, η καθεμία και ο καθένας μπορεί να βοηθήσει με απλές εργασίες, όπως να ελέγξει αν τα φυτά χρειάζονται νερό ή να αφαιρέσει τα ξερά φύλλα, να φυτεύσει, να σχεδιάσει τις επιγραφές ή ακόμα και να σκεφτεί και να προτείνει αυτό που τον ή την αφορά».
Για τις οργανωμένες δράσεις ενημερώνουν το κοινό κυρίως μέσω Instagram ή της κοινότητας στο Whatsapp και πάντοτε σε αυτές τις συναντήσεις υπάρχει πάντα κάποιος να καθοδηγήσει τους συμμετέχοντες. «Είναι μια όμορφη ευκαιρία να γνωριστούμε με τους γείτονές μας και να φροντίσουμε μαζί έναν κοινόχρηστο χώρο, να φανταστούμε πως αυτό το κάτι διαφορετικό είναι δυνατό να συμβεί. Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζονται πολλά για να φέρουμε τη φύση πιο κοντά μας – αρκεί να παρέχουμε τις κατάλληλες συνθήκες και την προθυμία να εμπλακούμε».
Η Πλατεία Δημητρίου Ψαρρού
Το Green Kypseli ήθελε εξαρχής η δημιουργία του κοινοτικού κήπου να γίνει με νόμιμο τρόπο και όχι μέσα από την κατάληψη ενός ιδιωτικού ή δημόσιου χώρου. Ύστερα από κάποιες ατελέσφορες προσπάθειες να πείσουν ιδιώτες να τους παραχωρήσουν τους ανοικοδόμητους χώρους που βρίσκονται στην περιοχή, στράφηκαν προς στήριξη στη Διεύθυνση του 6ου Διαμερίσματος του Δήμου Αθηναίων.
Έπειτα από συζητήσεις και συσκέψεις, έχοντας λάβει την άδεια του Δήμου Αθηναίων και το πράσινο φως από την τοπική αρχή, επιλέξαν την Πλατεία Δημητρίου Ψαρρού, «έναν ήσυχο και σχετικά παραμελημένο χώρο, περίκλειστο από ψηλές πολυκατοικίες, που χρησιμοποιείται κυρίως από τους κατοίκους της γειτονιάς, μερικοί από τους οποίους χρησιμοποιούν καθημερινά το πάρκο». «Μέσα από την επιτόπια έρευνα, την παρατήρηση και τις συζητήσεις με όσους βρίσκονται εκεί καθημερινά, συνειδητοποιήσαμε πως το σημείο είναι ιδανικό για να δώσουμε νέα ζωή σε έναν μικρό δημόσιο χώρο μέσα από τη συλλογική φροντίδα».
Πέρα από τα σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη που μπορεί να έχει ένα τέτοιο εγχείρημα, όπως τη μείωση του φαινομένου της θερμικής νησίδας, σκίαση, δημιουργία κόμβου για επικονιαστές και αύξηση της βιοποικιλότητας στον αστικό ιστό, ο κοινοτικός κήπος μπορεί να λειτουργήσει, όπως τονίζουν, ως ένας χώρος συνάντησης, σύνδεσης με την κοινότητα και ουσιαστικής συμμετοχής για τους κατοίκους της γειτονιάς.
«Πιο συγκεκριμένα, κοινοτικός κήπος σημαίνει πώς δεν είμαι μονήρης, είμαι μέλος ενός ευρύτερου στοχού, όπου πρέπει να συνεργαστώ με άλλους για να πετύχω τον σκοπό μου. Αν αυτό το αντιληφθεί κανείς σε μία ευρύτερη κλίμακα, ίδιος ο κήπος μπορεί να γίνει μάθημα ζωής. Ακόμα, βλέποντας πως μέσα στο αστικό περιβάλλον μοιάζει όλο και πιο απρόσιτη για πολλούς, ιδίως για τους νέους και τα παιδιά, αρκετά από τα οποία μεγαλώνουν χωρίς ουσιαστική απτική επαφή με το χώμα και τα φυτά, ο κοινοτικός κήπος είναι μια αφορμή για σύνδεση, εξοικείωση με τον φυτικό κόσμο. Κάτι φαινομενικά τόσο απλό, που όμως αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και ουσιαστική ανάγκη προκειμένου μικροί και μεγάλοι να αναπτύσσονται με υγιή τρόπο».
«Επίσης, μελέτες έχουν δείξει πως όχι μόνο η ενασχόληση αλλά και η οπτική επαφή με χώρους πρασίνου μειώνουν σημαντικά τα επίπεδα άγχους και στρες συμβάλλοντας σημαντικά στην εμπειρία μιας πιο ισορροπημένης καθημερινότητας. Πέρα, λοιπόν, από την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης, ένας τέτοιος χώρος μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη. Με τις κατάλληλες συνθήκες και λίγη συλλογική προσπάθεια, τέτοιοι χώροι μπορούν να συμβάλουν στη μεταμόρφωση όχι μόνο του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και της αίσθησης της κοινότητας και της ευημερίας στην περιοχή».
Το όραμά τους είναι ο κήπος να γίνει ένας ζωντανός χώρος που θα φροντίζεται και θα εξελίσσεται από την ίδια την κοινότητα. Θέλουν να τον δούμε να γεμίζει με περισσότερα φυτά, δράσεις και ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, που αισθάνονται πως αυτός ο δημόσιος χώρος με τον κήπο που βρίσκεται ακόμα υπό διαμόρφωση, είναι και δικό του κοινό κτήμα και πως τον αφορά. Στόχος τους είναι προοδευτικά να φιλοξενούμε δράσεις όπως προβολές ντοκιμαντέρ, συζητήσεις, εργαστήρια, αλλά και πιο χαλαρές συναντήσεις με πικνίκ, ώστε να αντιληφθούμε, όπως λένε, με τρόπο βιωματικό πως «ο δημόσιος χώρος αφορά όλους και πως μπορούμε συλλογικά να τον διαμορφώσουμε».
«Ελπίζουμε οι κάτοικοι να συμμετέχουν με όποιον τρόπο μπορούν, είτε βοηθώντας στη φροντίδα του κήπου είτε παίρνοντας μέρος στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες, στις ψυχαγωγικές εκδηλώσεις και τις ανοιχτές συναντήσεις που θα οργανώνουμε. Σε όλη αυτή την προσπάθεια, δεν ξεχνάμε, φυσικά, και τους τετράποδους φίλους μας, που επισκέπτονται καθημερινά τον χώρο και αποτελούν μέρος της κοινότητάς μας. Η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται από το πόσο θα το αγκαλιάσει και θα το στηρίξει η ίδια η γειτονιά».
Έχουν ήδη πολλές ιδέες για τις επόμενες δράσεις τους, που ανυπομονούν να γίνουν πράξη. Σχεδιάζουν μια παρέμβαση στον χώρο που θα είναι λειτουργική, αισθητικά όμορφη και βασισμένη σε ανακυκλωμένα υλικά και ξύλο, με σκοπό ο κήπος να φιλοξενεί περισσότερα φυτά αλλά και περισσότερους ανθρώπους. Μέχρι στιγμής φυτεύουν σε μικρά παρτέρια, όμως, σχεδιάζουν να ξεκινήσουν άμεσα δουλειά στο έδαφος, το οποίο είχε παραμεληθεί αρκετά τα προηγούμενα χρόνια. Για τον λόγο αυτό αναζητούν έναν γεωπόνο, που θα ήθελε να συμμετάσχει εθελοντικά στην ομάδα τους και να τους βοηθήσει να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του χώρου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Η πρόσκληση παραμένει πάντα ανοιχτή σε όποιον και όποια θέλει να συμμετάσχει ενεργά και να συμβάλει στον κοινό τους σκοπό. Θα χαρούν να δουν περισσότερους γείτονες όλων των ηλικιών που επιθυμούν να έχουν ενεργό ρόλο στην αλλαγή που θέλουν να δουν στον τόπο που κατοικούν, να συμμετέχουν στον κήπο, να συνεισφέρουν και να νιώσουν μέλη μιας κοινότητας που μοιράζεται τις ίδιες αξίες για κάτι καλύτερο.
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.