Στις στέπες του Κιργιστάν, η παράδοση συνεχίζει να καλπάζει
Από τις μεγάλες νομαδικές γιορτές που ένωναν Ανατολή και Δύση μέχρι την απόφαση για την διοργάνωση των Παγκόσμιων Αγώνων Νομάδων, μια παράδοση αιώνων ζωντανεύει στις στέπες του Κιργιστάν.
- 20 ΣΕΠ 2026
Ένα αθλητικό φεστιβάλ που κινείται νομαδικά, όπως ακριβώς μετακινούνταν επί αιώνες οι λαοί στις στέπες της Κεντρικής Ασίας και συνήθιζαν να διοργανώνουν αντίστοιχες γιορτές, με διάφορες αφορμές, όπως ο εορτασμός του Νορούζ, οι εποχικές αλλαγές ή σημαντικές κοινωνικές περιστάσεις.
Μάλιστα, το παραπάνω τεκμηριώνεται στο εθνικό έπος “Manas” – ένα τεράστιο έργο προφορικής παράδοσης που αφηγείται τις περιπέτειες του ήρωα Μανάς και συνδέεται με την ιστορική μνήμη, τις αξίες και την ταυτότητα του κιργιζικού λαού. Σε ένα από τα πιο γνωστά επεισόδια αυτού του έπους, στο “Kökötöydün aşy”, περιγράφεται διεξοδικά μια μεγάλη παραδοσιακή συγκέντρωση που οργανώνεται με αφορμή τον θάνατο ενός σημαντικού προσώπου. Εκεί, άνθρωποι από διαφορετικές περιοχές συγκεντρώνονται για ένα μεγάλο εορταστικό γεγονός, όπου συνδυάζονται τελετουργίες και γεύματα με ιπποδρομίες, πάλη και άλλους αγώνες.
Σύμφωνα με τις αφηγήσεις των προφορικών αφηγητών, τέτοιες συγκεντρώσεις λάμβαναν τεράστιες, σχεδόν μυθικές διαστάσεις: αγγελιοφόροι στέλνονταν από «την Ανατολή, όπου γεννιέται η ημέρα» ως «τη Δύση, όπου σβήνει η ημέρα» και καλούσαν όλους τους άρχοντες και τους ηγεμόνες, μαζί με τους πολεμιστές και τους ακολούθους τους. Έτσι, στις αχανείς κοιλάδες συγκεντρώνονταν πλήθη, άλογα και κοπάδια, για άφθονο φαγητό και ατελείωτο γλέντι. Αποκορύφωμα της γιορτής ήταν οι μεγάλες ιπποδρομίες, στις οποίες οι καλύτεροι αναβάτες διεκδικούσαν πολύ μεγάλα έπαθλα.
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και σήμερα, απλώς χωρίς πολεμιστές και ηγεμόνες. Οι Παγκόσμιοι Αγώνες Νομάδων (World Nomad Games) αναβιώνουν στοιχεία αυτής της παράδοσης, με στόχο «την ενίσχυση της φιλίας, της αμοιβαίας κατανόησης και του διαλόγου μεταξύ των λαών», όπως αναφέρει η κεντρική σελίδα της διοργάνωσης.
Πρόκειται για μια διεθνή και πλέον θεσμοθετημένη διοργάνωση, η οποία ξεκίνησε από πρωτοβουλία του τότε προέδρου του Κιργιστάν, Αλμάζμπεκ Αταμπάγιεφ στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ των τουρκόφωνων κρατών που προωθούσε η Διακήρυξη του Μπισκέκ του 2012.
«Ας ακολουθήσουμε την καλή κληρονομιά των προγόνων μας, ενώνοντας τις δυνάμεις μας και χτίζοντας το μέλλον μας», όπως είχε δηλώσει ο ίδιος, εξηγώντας τη γενικότερη φιλοσοφία πίσω από την αναβίωση. Οι πρώτοι Αγώνες διοργανώθηκαν το 2014 στην ιδρύτρια χώρα, ενώ ακολούθησαν οι διοργανώσεις του 2016 και του 2018, επίσης στο Κιργιστάν. Στη συνέχεια, οι Παγκόσμιοι Αγώνες Νομάδων μεταφέρθηκαν στην Τουρκία, το 2022, και στο Καζακστάν, το 2024, αποκτώντας σταδιακά έναν ευρύτερο διεθνή χαρακτήρα. Το 2026 σηματοδότησε την επιστροφή της διοργάνωσης στο Κιργιστάν, έχοντας πλέον ένα ξεκάθαρα παγκόσμιο προφίλ.
Οι Αγώνες πραγματοποιούνται κατά κανόνα ανά δύο χρόνια, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας.
Στη φετινή, έκτη κατά σειρά διοργάνωση συμμετείχαν περίπου 3.000 αθλητές από 109 χώρες – από την Κεντρική Ασία και την ευρύτερη περιοχή της πρώην Σοβιετικής Ένωσης έως την Ευρώπη, την Αμερική, την Ασία, την Αφρική και την Αυστραλία, αποτυπώνοντας έτσι τη διεθνή διάσταση και τη μεγάλη απήχηση που έχει αποκτήσει πλέον η διοργάνωση.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε 42 αθλήματα, δημιουργώντας ένα πανόραμα αθλητικών παραδόσεων που συνδέονται με τους λαούς της Κεντρικής Ασίας και ευρύτερα με τις νομαδικές κοινωνίες.
Ιπποδρομίες, ιππική πάλη, τοξοβολία, πάλη εδάφους, αγωνίσματα δύναμης και παραδοσιακά παιχνίδια στρατηγικής διαδέχονταν το ένα το άλλο για επτά ολόκληρες ημέρες στην περιοχή του Ισσύκ-Κουλ. Παράλληλα, οι λαϊκές τέχνες, οι παραδόσεις και οι καθημερινές συνήθειες των νομαδικών κοινωνιών παρουσιάζονταν μέσα από μουσική, χορό, χειροτεχνίες, παραδοσιακές φορεσιές, τελετουργικές πομπές και γαστρονομία, μετατρέποντας τη διοργάνωση σε μια ευρύτερη γιορτή πολιτισμού και όχι απλώς σε μια σειρά αθλητικών αγώνων.
Βέβαια, ξεχωριστή θέση στη διοργάνωση, στους συμμετέχοντες και στους θεατές κατέχει το κοκ-μπορού: το πιο λαοφιλές παραδοσιακό ιππικό παιχνίδι στο Κιργιστάν.
Πώς παίζεται αυτό το παιχνίδι; Δύο ομάδες αναβατών αναμετρώνται πάνω στα άλογα, προσπαθώντας να μεταφέρουν το «ουλάκ», ένα ειδικά διαμορφωμένο ομοίωμα, και να το τοποθετήσουν στην εστία της αντίπαλης ομάδας. Το παιχνίδι απαιτεί δύναμη, ταχύτητα, ιππική δεξιότητα και άψογο συντονισμό αναβάτη και αλόγου. Από το 2017 έχει ενταχθεί από την UNESCO στον Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Aκολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.