Το πολύτιμο θρεπτικό συστατικό που είναι απαραίτητο για τον εγκέφαλο

Μπορεί η χολίνη να μην είναι ευρέως γνωστή, ωστόσο επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη υγεία σε διαφορετικά στάδια της ζωής.

Δεν πρόκειται ούτε για βιταμίνη ούτε για μέταλλο, αλλά για μια οργανική ένωση απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια, νέα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η επαρκής πρόσληψή της ενδέχεται να συνδέεται με πολλαπλά οφέλη, από τη βελτίωση των γνωστικών επιδόσεων έως την υποστήριξη της νευροαναπτυξιακής υγείας, με πιθανές προεκτάσεις για διαταραχές όπως η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και η δυσλεξία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος της χολίνης στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Όπως αναφέρεται σε άρθρο του BBC, σε μελέτη που έγινε, βρέφη των οποίων οι μητέρες έλαβαν συμπληρώματα χολίνης κατά την εγκυμοσύνη εμφάνισαν υψηλότερη ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, έναν δείκτη που σχετίζεται με τη γνωστική λειτουργία.

Παρά τη σημασία της, η χολίνη παραμένει ένα συχνά παραγνωρισμένο θρεπτικό συστατικό. Ποιες είναι, όμως, οι λειτουργίες της, ποιες τροφές αποτελούν πηγές της και πόσο εύκολο είναι να καλύψουμε τις ημερήσιες ανάγκες μας;

Ένα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για τον οργανισμό

Η χολίνη υπάρχει σε κάθε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος, σύμφωνα με την Xinyin Jiang, καθηγήτρια Επιστημών Υγείας και Διατροφής στο Brooklyn College της Νέας Υόρκης.

Χαρακτηρίζεται ως απαραίτητο θρεπτικό συστατικό, καθώς ο οργανισμός δεν παράγει επαρκείς ποσότητες για να καλύψει όλες τις ανάγκες του. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να προσλαμβάνεται και μέσω της διατροφής.

Οι βασικές διατροφικές πηγές της περιλαμβάνουν τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως το βοδινό κρέας, τα αυγά, τα ψάρια, το κοτόπουλο και το γάλα. Χολίνη περιέχουν επίσης φυτικές τροφές, μεταξύ των οποίων τα φιστίκια, τα φασόλια, τα μανιτάρια και τα σταυρανθή λαχανικά, όπως το μπρόκολο. Ωστόσο, τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης τείνουν να περιέχουν μεγαλύτερες ποσότητες.

Η χολίνη συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού, μεταξύ των οποίων και η φυσιολογική λειτουργία του ήπατος. Όπως εξηγεί η Jiang, συμβάλλει στη μεταφορά του λίπους έξω από το ήπαρ, ενώ η έλλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση λίπους στο όργανο.

Παράλληλα, είναι απαραίτητη για τη σύνθεση των φωσφολιπιδίων, βασικών συστατικών των κυτταρικών μεμβρανών.

Ο ρόλος της στη μνήμη, τη σκέψη και την ψυχική υγεία

Η χολίνη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τον εγκέφαλο, καθώς είναι απαραίτητη για την παραγωγή της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που μεταφέρει χημικά μηνύματα μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Η ακετυλοχολίνη συμμετέχει σε βασικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η σκέψη και η μάθηση.

Σε μελέτη που περιέλαβε σχεδόν 1.400 άτομα ηλικίας 36 έως 83 ετών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υψηλότερη πρόσληψη χολίνης συνδεόταν με καλύτερη μνήμη. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η επαρκής πρόσληψή της στη μέση ηλικία ενδέχεται να συμβάλλει στην προστασία της εγκεφαλικής λειτουργίας.

Αντίθετα, η ανεπάρκεια χολίνης έχει συσχετιστεί σε ερευνητικές μελέτες με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και η νόσος Πάρκινσον. Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι η έλλειψη χολίνης προκαλεί τις συγκεκριμένες ασθένειες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα δεδομένα που αφορούν την ψυχική υγεία. Σε μία μελέτη, η υψηλότερη πρόσληψη χολίνης συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα άγχους, ενώ άλλη έρευνα τη συνέδεσε με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης. Πρόκειται, ωστόσο, για συσχετίσεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, προκειμένου να αποσαφηνιστεί εάν υπάρχει άμεση αιτιώδης σχέση.

Τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής θεωρούνται καθοριστικά για την ανάπτυξη του παιδιού, ενώ σημαντική είναι και η επίδραση της διατροφής της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.

Η χολίνη φαίνεται να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο ήδη από την ενδομήτρια ζωή. Σύμφωνα με την Emma Derbyshire, επιστημονική συγγραφέα, τα νεογνά γεννιούνται με περίπου τριπλάσια αποθέματα χολίνης από τις μητέρες τους, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της για την ανάπτυξη κατά την περίοδο αυτή.

Αρκετές μελέτες έχουν εντοπίσει συσχέτιση μεταξύ της πρόσληψης χολίνης κατά την εγκυμοσύνη και της μετέπειτα γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών. Σε μία από αυτές, παιδιά γυναικών που είχαν υψηλότερη διατροφική πρόσληψη χολίνης κατά το δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσύνης παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης μνήμης στην ηλικία των επτά ετών.

Πόση χολίνη χρειαζόμαστε καθημερινά;

Στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει ορίσει ως επαρκή ημερήσια πρόσληψη τα 400 mg για τους ενήλικες, τα 480 mg για τις εγκύους και τα 520 mg για τις γυναίκες που θηλάζουν.

Στις ΗΠΑ, οι συστάσεις που καθορίστηκαν το 1998 από το Ινστιτούτο Ιατρικής προβλέπουν ημερήσια πρόσληψη 550 mg για τους άνδρες και 425 mg για τις γυναίκες. Για τις εγκύους η σύσταση ανέρχεται στα 450 mg, ενώ για τις γυναίκες που θηλάζουν στα 550 mg.

Οι ποσότητες αυτές μπορούν να καλυφθούν από διαφορετικές διατροφικές πηγές. Ενδεικτικά:

Ένα αυγό περιέχει περίπου 150 mg χολίνης.
Μία μερίδα στήθος κοτόπουλου περιέχει περίπου 72 mg.
Μια χούφτα φιστίκια παρέχει περίπου 24 mg.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα, φυτικές πηγές χολίνης είναι:

Σόγια: περίπου 120 mg ανά 100 γραμμάρια.
Φυστικοβούτυρο: περίπου 61–66 mg ανά 100 γραμμάρια.
Τόφου: περίπου 28 mg ανά 100 γραμμάρια.

Μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι καταναλώνουν αυγά προσλαμβάνουν σχεδόν διπλάσια ποσότητα χολίνης σε σύγκριση με όσους δεν τα καταναλώνουν. Οι ερευνητές επισήμαναν, μάλιστα, ότι η κάλυψη των ημερήσιων αναγκών μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη χωρίς αυγά ή συμπληρώματα.

Οι ανάγκες σε χολίνη ενδέχεται επίσης να διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ορισμένες ομάδες ενδέχεται να χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή ως προς την επάρκεια του συγκεκριμένου θρεπτικού συστατικού.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ