«Το Dogville είναι το μόνο που έχουμε»: 6 ηθοποιοί μιλούν για την παράσταση του Άρη Μπινιάρη

… την ταινία του Lars von Trier

Πηνελόπη Τσιλίκα: Θυμάμαι, όταν είδα πρώτη φορά το Dogville στο σινεμά, ότι ένιωσα ένα πολύ βαθύ μούδιασμα, το οποίο εντεινόταν κατά τη διάρκεια της ταινίας. Υπήρχε κάτι πολύ ανοίκειο και οικείο ταυτόχρονα και απόσταση τόση όση χρειάζεται κανείς για να ξαναδιαβάσει την ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και να δει τον ίδιο του τον εαυτό στον καθρέφτη.

Φώτης Στρατηγός: Θαύμασα έναν ιδιοφυή, τολμηρό και ευαίσθητο δημιουργό που μαζί με τους υπόλοιπους συντελεστές αφηγήθηκαν μία καταπληκτική ιστορία.

Αλεξάνδρα Καζάζου: Ήταν γροθιά στα σωθικά, όπως είναι πάντα τα έργα του Trier, αλλά και ένα είδος ελπίδας. Τι εννοώ; Ότι καθρεφτίζει τον κόσμο μας και τα καταστρέφει όλα ώστε στο τέλος να φαίνονται ανέλπιδα, αλλά ακριβώς εκεί φαίνεται η ρωγμή του φωτός. Σαν να λέει «Βάλε φωτιά σε όλα μπας και ο ήλιος ανατείλει αλλιώς».

Γιάννης Αναστασάκης: Εγώ έχω δει την ταινία πάνω δύο φορές. Είναι ένα αριστούργημα. Σκληρό και ιδιοφυές. Θαύμασα τη σεναριακή ιδέα, τη σκηνοθετική μαεστρία, τις ερμηνείες. Με έκανε να σκεφτώ πόσο πολύ μοιάζουμε με τους κατοίκους του Dogville. Θύμωσα με την ανθρώπινη αδυναμία μου και με έβαλε να σκεφτώ πάνω στο έγκλημα και την τιμωρία.

Μυρτώ Γκόνη: Την είχα δει στο πρώτο έτος των σπουδών μου και θυμάμαι δύο πράγματα: την ταραχή και την ομορφιά του αριστουργήματος.

Ιερώνυμος Καλετσάνος: Μου άρεσε η καθαρότητα στην σταδιακή καταβύθιση.

Αλεξάνδρα Καζάζου: Διάβαζα ένα βιβλίο στο οποίο ο Trier περιγράφει πώς ξεκίνησε να σκέφτεται την κοινότητα του Dogville. Πήγε, λέει, μία μέρα για ψάρεμα και εκεί που καθόταν σκέφτηκε μία πολιτεία με χαρακτήρες δικούς του, γνωστούς ανθρώπους. Είδε το Dogville από πάνω σαν μία ετεροτοπία. Και έγραψε το αρχικό σενάριο πολύ γρήγορα. 

Το Dogville δεν είναι προειδοποίηση, είναι ένας μικρόκοσμος αυτού που ζούμε τώρα από πολλές απόψεις.

Ιερώνυμος Καλετσάνος: Η συνεισφορά του έργου βρίσκεται στη χειρουργική ακρίβεια με την οποία μας παρουσιάζει την κτηνωδία του ανθρώπου, όταν του δοθεί η ευκαιρία και όταν «το επιβάλλουν οι συνθήκες». 

Γιάννης Αναστασάκης: «Δείτε μας! Αυτοί είμαστε! Προχωρούμε προς την Άβυσσο με γρήγορα βήματα. Παραμένουμε αδύναμοι, δειλοί και δήθεν αμέριμνοι. Όμως αυτή η πλαστή αμεριμνησία μας δε μας σώζει. Αντίθετα, γινόμαστε σκληροί και βίαιοι, θέλοντας να ισοφαρίσουμε τη βία που μας εξασκούν. Κι ανοίγουμε το δρόμο στη δική μας Κόλαση». Είχα θυμηθεί με μια άλλη ευκαιρία πριν από χρόνια τους στίχους του Ελύτη. 

Τώρα, τους θυμήθηκα ξανά, με αφορμή το Dogville και τη σύνδεσή του με το σήμερα. «Λέω: κι αυτό θα έρθει. Και τ’ άλλο θα περάσει. Πολύ δεν θέλει ο κόσμος. Ένα κάτι. Ελάχιστο. Σαν τη στραβοτιμονιά πριν από το δυστύχημα. Όμως ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.». Ίσως ταιριάζουν κι εδώ, σαν προειδοποίηση που μας στέλνει το Dogville. Πιο αισιόδοξη.

Πηνελόπη Τσιλίκα: Ίσως, το Dogville να μας λέει: «Μη φοβάσαι με κλειστά μάτια», «Μην πειθαρχείς χωρίς να συναινείς», «Μη φοβάσαι να αμφισβητήσεις τον εαυτό σου». «Μην αρνείσαι ότι η Ευαλωτότητα μπορεί να σου προκαλεί αμηχανία και να σε βάζει στον πειρασμό της βίας και της κυριαρχίας. Το πώς απαντάς σε αυτόν τον πειρασμό, είναι αυτό που ορίζει την ποιότητά σου», αλλά και ότι «Το ποιος βρίσκεται σε αδύναμη θέση, μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή». 

Φώτης Στρατηγός: Για μένα, δεν υπάρχει καμία προειδοποίηση για μένα. Μια καλή ιστορία δεν προειδοποιεί κανέναν, διότι για να προειδοποιεί κανείς σημαίνει πως θεωρεί ότι βρίσκεται σε θέση ισχύος. Όχι, μια καλή ιστορία εκφράζει έναν άνθρωπο, εκφράζει μια ομάδα ανθρώπων, εκφράζει μια κοινωνία. Μια καλή ιστορία, καλά φτιαγμένη δηλαδή και καλά ειπωμένη, τροφοδοτεί τον κοινωνικό ιστό και τον συσχετίζει βαθύτερα ακόμη κι αν είναι η σκοτεινότερη που έχει ποτέ αφηγηθεί ανθρώπινο στόμα.

… την παράσταση του Άρη Μπινιάρη και τη σκηνοθετική του ματιά

Γιάννης Αναστασάκης: Θα δείτε μια παράσταση που έλκεται από την ταινία, καθώς κρατά σχεδόν αυτούσια τη δομή του σεναρίου και πολλές από τις φράσεις των προσώπων, που διατηρεί την ύπαρξη του Αφηγητή και τη βασική στόχευση του Trier, αλλά που έχει τη ματιά του Άρη, που είναι τολμηρή και σαγηνευτική. 

Δεν προσπαθεί να αναβιώσει τον κόσμο της ταινίας ο Μπινιάρης. Ορίζει μια νέα συνθήκη και εισάγει πρωτότυπα στοιχεία και στην όψη και στη δραματουργία, διατηρώντας όμως το διεισδυτικό πνεύμα του αρχικού σεναρίου. Η παράσταση θυμίζει την ταινία αλλά είναι, ταυτόχρονα, και μια Αποκάλυψη. Με όλες τις σημασίες που φέρει αυτή η λέξη. 

Μυρτώ Γκόνη: Όπως ανέφερε και ο Γιάννης το έργο του Μπινιάρη έχει πάρει την καρδιά της ταινίας και την έχει βάλει σε ένα δικό του καινούριο σώμα. Δεν είναι προϋπόθεση δηλαδή να έχει δει κάποιος την ταινία για να παρακολουθήσει την παράσταση. Η παράστασή μας έχει καλλιτεχνική αυτονομία.

Αλεξάνδρα Καζάζου: Η δουλειά του Άρη είναι μουσικής και παλμικής διαχείρισης που κατ’ εμέ πλησιάζει πολύ την ουσία και την καρδιά αυτού του έργου. Θα έλεγα πως αναζητά το καρδιογράφημά του. Η θερμοκρασία της παράστασης είναι υψηλή, αλλά ταυτόχρονα και βραδείας καύσης.

Φώτης Στρατηγός: Η παράστασή μας είναι μια μεταγραφή της ιστορίας της ταινίας. Και λέω μεταγραφή κι όχι διασκευή, γιατί ο Άρης μαζί με την Έρι Κύργια επέλεξαν να αφαιρέσουν από την ιστορία έναν πολύ βασικό άξονα που έχει να κάνει με την Αμερική. Η ταινία είναι μία παραβολή, ένα παραμύθι που συμπυκνώνει τις αξίες πάνω στις οποίες γεννήθηκαν και εδραιώθηκαν οι ΗΠΑ. Στην εκδοχή της παράστασης, η εστίαση αλλάζει και συνομιλεί περισσότερο με τον δογματισμό και τη συντήρηση εν γένει.

Πηνελόπη Τσιλίκα: Νομίζω και ελπίζω ότι με την συγκεκριμένη παράσταση, ο Άρης θα καταθέσει μια καινούργια προσέγγιση πάνω στο έργο του Trier.

… τον ρόλο τους στο έργο και τον κόσμο του Dogville 

Φώτης Στρατηγός: Το Dogville είναι μία ήσυχη, μικρή πόλη. Την κατοικούν άνθρωποι που σχετίζονται με δεσμούς αγάπης, εμπιστοσύνης και συνεργασίας. Σχεδόν μία οικογενειακή πόλη.

Πηνελόπη Τσιλίκα: Όπως λέει και ο Trier, «οι άνθρωποι που ζουν εδώ, δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό, κάτω από αντίξοες συνθήκες».

Εγώ λοιπόν είμαι η Γκρέις, μια γυναίκα που καταδιώκεται και ζητά καταφύγιο στην πόλη αυτή. Έχει ένα μυστικό και απόλυτη ανάγκη να ζήσει μια άλλη ζωή, με τους κατοίκους να της προσφέρουν αυτό το δώρο. Και όπως συμβαίνει κάποιες φορές, το δώρο αυτό είναι ένα νόμισμα με δύο όψεις.

Γιάννης Αναστασάκης: Είμαι ο Πατέρας της Γκρέις, που δεν έχει όνομα. Είναι το «Μεγάλο Αφεντικό». Ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, ένας υπερόπτης αρχιμαφιόζος που φιλοσοφεί θεωρώντας ότι κατέχει όλα τα μυστικά της ανθρώπινης φύσης. Αγαπά τη μοναχοκόρη του, αλλά με τους απόλυτους όρους της πατριαρχίας. Δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του κι ελπίζει η κόρη του να συνεχίσει τη δυναστεία του. 

Είναι άνθρωπος της Εξουσίας. Με όλα τα πρόσωπα που θα μπορούσα να φανταστώ. Αδίστακτος και αλαζόνας στο έπακρο. Σκέφτομαι πολλούς που του μοιάζουν σήμερα.

Δεν ξέρω όμως μόνο αυτόν, αλλά και τον κόσμο στον οποίο ζει, αυτόν του Dogville. Είναι «μια τυπική σκυλόπολη που κατοικείται από σκύλους». Δηλαδή, μια κοινωνία που αντιδρά όπως η κοινωνία που ζούμε. Πιάνω τον εαυτό μου, καθώς παρακολουθώ την πρόβα, περιμένοντας να βγω στη σκηνή, να μουρμουρίζει μέσα του τη φράση «Είναι ο Καπιταλισμός, ηλίθιε!». Ο ήρωάς μου, λοιπόν, το ξέρει καλά αυτό. Είναι η κόρη του που δεν το ξέρει. Θα το μάθει κι εκείνη με τον καιρό.

Αλεξάνδρα Καζάζου: Με τη σειρά μου, είμαι η Κλαιρ Χέντσον. Eίναι προσηλωμένη, εργατική, φοβική και πολύ πολύ διφορούμενη περσόνα – την αναζητώ δηλαδή ακόμα. Είναι εν δυνάμει καλή, όμως ο φόβος της γεννάει τέρατα.

Όπως η ίδια λέει: «Το Dogville είναι το μόνο που έχουμε». Η κοινότητα αυτή είναι όλος ο κόσμος της. Τι συμβαίνει όμως όταν εισέρχεται εκεί ένας Ξένος και ταράζει τα νερά της κοινότητας; Και μπορεί η κοινότητα να χωρέσει το άλλο, το απροστάτευτο, το εύθραυστο όταν δεν του είναι χρήσιμο πια;

Φώτης Στρατηγός: Η Κλαιρ είναι παντρεμένη με μένα, δηλαδή με τον Μπιλ. Οι δυο τους συντηρούν παλιά αντικείμενα. Κυρίως εργαλεία, αλυσίδες, βαρέλια, ψαλίδια, τέτοια πράγματα. Ο Μπιλ φοβάται καθετί ξένο και άγνωστο, όπως και η Κλαιρ.  

Πηνελόπη Τσιλίκα: Φοβούνται δηλαδή την Γκρέις. Η ηρωίδα μου είναι ο Ξένος, ο Άλλος, η Ετερότητα, αυτός που έχει ανάγκη για βοήθεια και τη ζητά, αυτός που ανοίγει τον χώρο για να γνωρίσει και να συνυπάρξει με τον άλλο με όποιον κίνδυνο αυτό μπορεί να ενέχει, η Ευαλωτότητα που μπορεί να ερμηνευθεί ως Αδυναμία.

Μυρτώ Γκόνη: Υποδύομαι την Μάρθα, μια συντηρητική γυναίκα, των ήπιων τόνων και των απαλών αποχρώσεων που ζει παρακολουθώντας τις ζωές των άλλων. Για εκείνη, το Dogville είναι όλος της ο κόσμος γι’ αυτό και της είναι πολύτιμος.

Η Μάρθα έχει αυτό το ειδικό χαρακτηριστικό: να αποσυνδέεται από τους ηθικούς της φραγμούς όταν είναι μέρος της κοινότητας και να παραμένει αρκετά ευχάριστη στην ιδιωτική συναναστροφή. Νομίζω είναι ο κλασικός μηχανισμός του όχλου η ηθική απεμπλοκή όταν η ευθύνη διαιρείται σε πολλά πρόσωπα.

Ιερώνυμος Καλετσάνος: Εγώ πάλι, είμαι ο Μακέη, ο οποίος όπως και οι υπόλοιποι ήρωες ζει σε ένα αδιατάραχο τώρα, σε μια κοινωνία με την οποία είναι ευχαριστημένος. Δεν έχουν τηλέφωνο, ούτε τηλεόραση, απλά ζουν στις τέσσερις εποχές.

Ο Μακέη που ζει εξαρτώμενος από το ζωτικό του ψεύδος. Ξέρουμε ανθρώπους, ακόμα και σήμερα, που στηρίζονται και ζουν μέσα στο ψέμα τους. Για παράδειγμα, ψεύδονται για σπουδές που δεν έχουν κάνει.

… τη σκηνή που τους ακολουθεί και μετά την πρόβα

Μυρτώ Γκόνη: Όταν όλο το χωριό συναινεί στο να αλυσοδέσουν την Γκρέις. Αυτή η σκηνή ενώ υπάρχει και στην ταινία και ενώ ήξερα ότι θα συμβεί και στην παράστασή μας, την πρώτη φορά που την κάναμε πρόβα ήταν αβάσταχτη.

Αλεξάνδρα Καζάζου: Αν και δεν νιώθω τη δουλειά μας στο Dogville χωρισμένη σε σκηνές, αλλά σαν ένα ποτάμι ενέργειας που άπαξ και ξεκινήσει, πηγαίνει, η σκηνή που με ακολουθεί είναι μία στιγμή απόλυτης σιωπής, μία στιγμή νηνεμίας πριν από την μπόρα.

Γιάννης Αναστασάκης: Εμένα πάλι πολλές σκηνές με στοιχειώνουν. Κυρίαρχη είναι η τελευταία. Μικρή, ευσύνοπτη, μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου, ένας εφιάλτης που διαρκεί δευτερόλεπτα αλλά είναι το επιστέγασμα μιας σχέσης και η αρχή μιας πορείας. Ή, μάλλον, η αναπάντεχη κορύφωση μιας πορείας. Τελικά, η Κόλαση είναι οι Άλλοι ή εμείς είμαστε η Κόλαση;

Φώτης Στρατηγός: Δεν θα έλεγα ότι με ακολουθεί κάποια σκηνή συγκεκριμένα. Σκέφτομαι περισσότερο τι είναι ουσιαστικό και τι περιττό στην αφήγηση που πάμε να φτιάξουμε.

Πηνελόπη Τσιλίκα: Νομίζω αυτές τις μέρες με ακολουθεί η σκηνή της γιορτής και η σκηνή της αποτυχημένης απόδρασης της Γκρέις.

… το θέατρο που κάνει ο Άρης Μπινιάρης 

Αλεξάνδρα Καζάζου: Το θέατρο του Άρη δεν είναι ένα θέατρο απλής ψυχαγωγίας, είναι παλμική διαδρομή που χρειάζεται από τον θεατή όχι μόνο το βλέμμα αλλά και την αφουγκράση. Ενώ είναι άρτιας εικονοκλαστικής αισθητικής, ο πρωταγωνιστής εδώ είναι ένα σύμπαν σχεδόν κβαντικό και απόλυτα χορικό. Εγώ συγκινούμαι από τις παραστάσεις του και σαν θεατής και σαν συνεργάτης τώρα. Με περιέχει και με μετατοπίζει.

Πηνελόπη Τσιλίκα: Θα έλεγα ότι έχει έναν παλμό που είναι πολύ βαθύς, δεν απευθύνεται στο μυαλό, αλλά στην καρδιά και την κοιλιά των θεατών, σε έναν πυρήνα που έχουμε όλοι, αλλά μέσα στη δική μας καθημερινότητα μπαίνει σε καταστολή, και βλέποντας το έργο του Άρη, αφυπνίζεται.

Γιάννης Αναστασάκης: Ο Άρης ασχολείται με έργα που τον κινητοποιούν. Αυτό είναι το πρώτο. Κι έχει ένα εξαιρετικά ισχυρό ένστικτο: αφουγκράζεται την κοινωνία και φέρνει στη σκηνή κείμενα και καταστάσεις που θα μπορούσαν να μας αφυπνίσουν. Ο ίδιος σίγουρα αφυπνίζεται από αυτά και δεν έχω δυσκολία να τον φανταστώ πολλές μέρες άυπνο. Με πιο πεζό τρόπο, θα έλεγα πως είναι ένας «ανήσυχος καλλιτέχνης». Δεν έχουμε πολλούς στη χώρα. Είναι ακόμη λεπτολόγος και κυνηγά με μανία αυτό που ο ίδιος θεωρεί άρτιο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Από τον σκηνικό χώρο και τα κοστούμια, μέχρι τον σχεδιασμό του ήχου και τη μουσική κι από την ερμηνεία των ρόλων ως τον τρόπο πρόσληψης της δικής του αγωνίας από το κοινό του θεάτρου. 

Τον θαυμάζω και τον αγαπώ για το ταλέντο του, τις εμμονές του και τη φυσική ευγένειά του. Και ως θεατής των παραστάσεών του και ως συνεργάτης του, όταν έχω την τύχη και την τιμή.

Μυρτώ: Για μένα το θέατρο του Μπινιάρη είχε πάντα έναν κάθετο άξονα που ένωνε το θείο με το ζωώδες και γι’ αυτό και με αφορά πολύ σαν δημιουργό. Σε συνδυασμό με τις δονήσεις της παρτιτούρας του είναι μια ξεχωριστή θεατρική εμπειρία.

Φώτης Στρατηγός: Το θέατρο σήμερα θεωρώ πως βρίσκεται σε μια πολύ αμήχανη και φτωχή κατάσταση. Είναι πολύ λίγες οι περιπτώσεις παραστάσεων που έχουν να προτείνουν κάτι. Εύχομαι η παράσταση που φτιάχνουμε με την καθοδήγηση του Άρη να ανήκει σε αυτές, αλλά αυτό θα μας το πείτε εσείς όταν μας δείτε. Είναι πολύ δύσκολο για εμάς να έχουμε αυτή τη στιγμή τόσο διευρυμένη συνείδηση. 

Για μένα, το ενδιαφέρον στις παραστάσεις του Άρη βρίσκεται στη μουσικότητά τους. Κατασκευάζει τις παραστάσεις με την αίσθηση μιας συναυλίας.

***

Dogville 

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος

Σκηνοθεσία- Διασκευή: Άρης Μπινιάρης

Δραματουργία: Έρι Κύργια

Μουσική σύνθεση: Θοδωρής Ρέγκλης 

Σκηνικά: Αγγελίνα Παπαχατζάκη

Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη

Κίνηση: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος

Σχεδιασμός φωτισμών: Στέφανος Δρουσιώτης

Σχεδιασμός ήχου: Νικόλας Καζάζης

Μάσκες: Δήμητρα Καίσαρη

Βοηθός σκηνοθέτη: Ναυσικά Κίρκη

Α’ Βοηθός σκηνογράφου: Κατερίνα Στελλάτου

Β’ Βοηθός σκηνογράφου: Ελευθερία Τζήκα

Βοηθός ενδυματολόγου: Ιωάννα Καλαβρού

Βοηθός κινησιολόγου: Μαργαρίτα Μπουγιούκα

Art direction promo: Αγγελίνα Παπαχατζάκη

Photo/ Video promo: Θωμάς Παλυβός

Σχεδιασμός μακιγιάζ promo: Ευγενία Φραγκάκη

Σχεδιασμός μαλλιών promo: Αθηνά Λάμπρου

Επικοινωνία – Media Ralations: Μαρία Τσολάκη 

Social Media – Διαφήμιση: Renegade Media, Βασίλης Ζαρκαδούλας

Διεύθυνση Παραγωγής: Έφη Πανουργιά

Εκτέλεση παραγωγής: Γιάννης Κουλούρης

Διοίκηση – Νομικές Υποθέσεις: Καλλιόπη Κοτζαηλία

Διαχείριση παραγωγών – Οικονομική Διεύθυνση: Βασιλική Νότου

Συμπαραγωγή: Τεχνηχώρος Θεατρικές Παραγωγές

Παίζουν (Με αλφαβητική σειρά): Γιάννης Αναστασάκης, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Μαρία Βούρου, Μαντώ Γιαννίκου, Μυρτώ Γκόνη, Αλεξάνδρα Καζάζου, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Άιντι Ορμένι, Μάριος Παναγιώτου, Άρης Παπαϊωάννου, Φώτης Στρατηγός, Γιώργος Συμεωνίδης, Βασίλης Τρυφουλτσάνης, Πηνελόπη Τσιλίκα.

Info: από 25/11 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Προπώληση εδώ.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ανεβήκαμε στο Πίκουοντ με τον θίασο του Μόμπι Ντικ

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η Παραμόρφωση: Οι ηθοποιοί μιλούν για το πιο αλλόκοτο whodunnit που θα δούμε φέτος στο θέατρο

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ο θίασος του Θαυμαστού Καινούριου Κόσμου για την προφητεία του Aldous Huxley, έναν αιώνα πριν

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.